Lesbók Morgunblaðsins - 11.03.1989, Blaðsíða 8

Lesbók Morgunblaðsins - 11.03.1989, Blaðsíða 8
Barist gegn aftur- haldi og tregðu rúppan SÚM var stofnuð inni í stofu á Flóka- götu 41, kl. 11.35,^28. 6. 1965. Stofnendur voru Jón Gunnar Árnason og Sigurjón Jó- hannsson en aðrir tveir, Haukur Dór og Hreinn Friðfinnsson voru ekki viðstaddir en eru meðlimir félagsins." Þarna er Jón Gunn- ar ljóslifandi mættur; hann skrifar tilvitnuð orð í stílabók handa framtíðinni. Bætir hann ojg þessu við: „SÚM hélt eina sýningu í Ásmundarsal, Reykjavík, 12.-24. júnf '65. Þar voru myndir o.s.frv. o.s.frv. (ég má ekki vera að því að skrifa söguna en bið þig að botna og..." Hér vántaði framhald í fyrstu fundagerðabók SÚM. Pram til þessa dags hefur sagan enn ekki verið botnuð, er þó næstum liðinn aldarfjórðungur frá upphafi sýningarinnar f Ásmundarsal, sem eftir daga sína hlaut nafnið SÚM I. Sýningin í Ásmundarsal var stefnumót- andi viðburður í íslenzkri myndlistarsögu. Þar var komið á framfæri hræringum þáver- andi samtíðar og umheims — kínetískri list, nýraunsæi, öðru nafni popart; var þetta eins og að brjóta rúður í glerhúsi abstraktlistar á íslandi. Strákarnir höfðu pata af hlutum f Bretlandi; það voru að auki afdrifarík kynni af Dieter Roth, sem kom á mörgum mikilvægum samböndum. Það má segja, að Dieter Roth hafi sett sitt fingrafar á íslenzka menningarsögu. Hann var á sfnum tfma fjölskyldumaður í Reykjavík, oft á tíðum blankur og mynd- skreytti m.a. smásögur fyrir Lesbók Morg- unblaðsins. Til voru þeir truntuofvitar er litu á hann sem argasta niðurrifsmann — er þó sagan kannski núna búin að sýna fram á annað. Venjulegu fólki var samt ekki lá- andi árið 1965 þegar það lét fram af sér ganga tónleika á vegum Musica Nova, þar sem Nam June Paik og Charlotte Moorman fluttu allsérstæða efnisskrá ásamt róbotti; Paik leysti niðrum sig og sýndi beran boss- ann, og svo framvegis. Klukkan var farin að slá öðru vfsi f listinni á þessum tíma, alls staðar annars staðar en á íslandi, þar sem abstraktmenn höfðu myndað sér óeðli- lega öflugt virki, í skjóli einangrunarinnar. Og birtist þá ekki Dieter eins og skratti úr sauðarlegg. Paik sagði undirrituðum, að það hefði einmitt verið fyrir milligöngu Dieters Sá kafli í íslenzkri myndlistarsögu, sem nefndur er SÚM-tímabilið, hófst 1965oglaukl0árum seinna. Hörðum fylgismönnum abstraktlistarinnar þótti SÚM lítt hafa fram að færa sem til framfara horfði og var litið á hópinn lengi vel sem utangarðshreyfingu, sem ekki var viðurkennd í Listásafni íslands. Nú heyrirþetta sögunni til; sumir súmmarar fyrir löngu orðnir frægir menn úti í Hollandi. En tilefni þessa yfirlits er SÚM-sýning, sem Kjarvalsstaðir standa að og verður opnuð í dag. EftirEINAR GUÐMUNDSSON Roth, að þau Charlotte Moorman komu til íslands, þar sem þau fengu einhverja hina almestu blaðapressu á ferlinum. Það var 21 ár liðið frá Lindarbæjaruppákomunni er fundum okkar bar saman í veitingavagni lestar á leið til Hamborgar; minntist þá Paik íslands með kóreanskri hlýju og spurði margra spurninga, um sauðfjárhald á ís- landi — og hundahald í Reykjavík, og hvort búið væri að ráða niðurlögum sullsins. í dag er Nam June Paik virtur prófessor við lista- akademíuna í Dusseldorf; hann er nefndur sem faðir videólistgreinarinnar. GALLERÍ SÚM 1969 En leyfum nú árunum í sögu SÚM að líða hratt á prenti; það er engin ástæða til að fara onf alla sauma f blaðagrein: Það var verið á fósturstiginu allt fram til þess að gallerí SÚM tók til starfa, 15. febrúar 1969. Það var sem sagt miliitfð þar sem félögum fjölgaði smátt og smátt, hvar menn og meðlimir voru alltaf að koma sam- an til funda og samþykkja... „að vinna á móti afturhaldssemi og stöðnun f myndlist á íslandi og víðar — styrkja með ráðum og dáðum alla myndlistarlega viðleitni, sem kann að koma fram meðal ungra manna og kvenna." Á fundi vildi einn meðlimur láta keramíkverkstæði heyra undir SÚM; stakk þá annar upp á hænsnabúi. Á öðrum fundi var Kristján Guðmundsson settur yfir flugritanefhd, sem stofnuð var vegna sýn- ingar Rósku f Casa Nova Menntaskóians í Reykjavík, '67 var árið, en sú nefnd var lögð niður eftir mánuð án þess að hafa komið nokkru í verk. Skráð var það eftir Þórði Ben, „að slök starfsemi SUM væri rammi utan um ekki neitt." Það rann ómælt vökvamagn meðan verið var að ræða fram og til baka um afstöðuna til FÍM — og einn- ig fór fram leit að hentugu húsnæði fyrir gallerírekstur. FÍK — Félag íslenzkra myndlistarmanna — var í augum SÚM argasta afturhald. Naut þetta félag viðurkenningar hins opin- bera, og hafði tögl og hagldir í safnráði Listasafns íslands. Þetta var a.m.k. sjónar- mið sem súmmarar aðhylltust og rennir undir það stoðum sú sorglega staðreynd, hversu fátæklega Listasafn íslands er búið af verkum súmtímabilsins. Þegar súmmarar Jón Gunnar Árnason ásamt verki sínu, „Leikfyrirtvostjórnmálamenn", 1973. sóttu um inngöngu í FÍM, var það ávallt fellt að samþykkja þá; abstraktmenn í klfku- formi óttuðust að innlimun SÚM hefi í för með sér röskun á valdahlutföilum. Loksins kom þar, að húsnæði fannst og útbúinn var sýningarsalur á Vatnsstíg 3B. Galleri SÚM tók til starfa um miðjan febrú- ar '69 með því að Sigurður Guðmundsson opnaði þar sfna fyrstu einkasýningu. Rak sfðan hver sýningin aðra, næst var SÚM II, þar sem Dieter Roth átti súkkulaðiverk og flautu sem nú er kölluð lyktarorgel — nú, og svo var þetta sýningin þar sem Sig- urður kom fram með heysátuna. Þá voru þessir líka með einkasýningu á fyrsta starfs- ári gallerísins: Tryggvi Ólafsson, Jón Gunn- ar, Kristján Guðmundsson og Magnús Tóm- asson. Vorið kórónaði Þórður Ben með happ- eningnum „Gúmmífrelsi." Tvö nöfn í viðbót þurfa nú að komast á blað; Arnar Herberts- son og Magnús Pálsson tilheyra myndinni — sá síðarnefndi baðst þó undan þvf að gerast meðlimur SÚM. Síðar, þegar Neil Armstrong var búinn að stfga fæti sfnum fyrstur manna á tunglið, var opnuð sýning- in SÚM III, alþjóðleg samsýning, hverri fylgdi lítill brúnn katalógur. Það var Dieter sem flutti obbann af verkum erlendu lista- Greinarhbmndurmn, Einar Guðmundsson, á sýningu Jóns Gmmars Árnasonar í Gallerí SÚM 1971.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.