Lesbók Morgunblaðsins - 11.03.1989, Blaðsíða 9

Lesbók Morgunblaðsins - 11.03.1989, Blaðsíða 9
Frá sýaingu Ste&ns Jónssonar £cá Möðrudal, 1972. mannanna til landsins, úr einkafórum sínum — kannski voru þetta þó aðallega fræg nöfn; Jeseph Beuys, George Brecht, Baxon Brock, Robert Pilliou, Richard Hamilton, Danieí Spoerri, Ben Vautier, Emmett Will- iams... Aðspurður um það hvernig bezt færi á að koma verkunum fyrir, stakk Diet- er upp á að moka þeim upp í hrúgu á salar- gólfinu! Róska kom frá Róm til að taka þátt í SÚM III ásamt tveimur herramönnum; í katalógnum hét framlag þeirra: „Stúdenta- og verkamannahreyfing ítaliu með sam- vinnu Rósku, Manrico og Maurizios. Þau vildu draga strætisvagn inn í portið hjá galleríinu, hella benzíni yfir og kveikja í. Estetíska deildin í SÚM fékk náttúrulega algert sjokk við að heyra um þessi áform; gott ef ekki voru haldin lokuð réttarhöld t galleríinu yfir Rósku — og Ólafi Gíslasyni sem líka hafði dvalizt á hinni heitu ítaliu og var á pólitískri línu í sínu málverki. Nema hvað, Róska sneri við blaði og bjó til platmólótoffkokteil í mannsstærð. Grein- arhöfundur minnist þess að hafa farið með Manrico í allar skotfæraverzlanir höfuð- borgarinnar, það vantaði u.þ.b. 10 grömm af púðri í myndlistarverk. I leiðangrinum varð okkur það á, að ganga yfir götu á rauðu ljósi, og vorum við teknir til yfir- heyrslu af útlendingalögreglunni. Það mátti halda að Róska væri talin stórhættuleg öryggi ríkisins. Og eitthvað var SÚM víst talið vafasamt fyrirtæki. Á vegum Menningarstofnunar Banda- ríkjanna komu herra og frú Gutlein til lands- ins. Herra Gutlein til þess að halda fyrirlest- ur um listir og stúdentaáróður 1 hinum vest- ræna heimi. Frammi fyrir fullum sal háborg- aralegra áheyrenda hrópaði fyrirlesari Gutl- ein húrra fyrir SÚM, sem kom afar flatt upp á viðstadda, en fyrir vikið komst hann í persónulega snertingu við súmmara, og ætli það hafl ekki líka verið tilgangurinn. Þá komst hann ekki hjá því að lyfta glasi með strákunum, sem spurðu hvort hann væri frá CIA. Þeirri spurningu var hvorki svarað játandi eða neitandi. Lofaði Gutlein, þegar hann var búinn að fá að heyra allt um stöðu SÚM innan íslenzkrar myndlistar, að skrifa hliðholla grein um SÚM handa fjölmiðlum, en aldrei bólaði á þeirri ritsmíði né heyrðist frá honum meira eftir að þau hjón hurfu af landi brott. Næsta samsýning í galleríinu leiddi í ljós, að SÚM var ekki beinlínis hættulegt ríkjandi þjóðskipulagi. Það kom sending af fremur óframúrstefnulegum málverkum frá hol- lenzka menntamálaráðuneytinu. Þetta var kannski ekki alveg það, sem SÚM hafði vænzt; en það var engu andliti tapað. Lista- mennirnir voru Ger Lataster, Lei Molin, Jaap Waagemaker og Anton Rooskens. Sá síðastnefndi var Cobramaður og kom hann vegna sýningarinnar til landsins. FALLIST í FAÐMA - EN ÞAÐ STÓÐ Stutt Þessa hollenzku sýningu gátu fímmarar ekki sniðgengið og mættu vel á opnun. Það fylgdi góðglöð stund og samkvæmi vestur í bæ, þar sem gömlu fímskarfarnir vildu ólmir ganga í SUM, sem þótti á staðnum og stundinni auðsótt mál og féllust menn hrærðir í faðma, súmmarar og fímmarar. En svo fréttist nokkrum dögum seinna, að safnráð hefði reynt að kaupa málverk eftir Gylfí Gíslason og Hríngur Jóhann- esson viðmál- verkið „Freedom * eftir Sigurð Guð- mundason, -það varfyrstsýntá sýningu Sigurðar ÍGaUeríSVM 1969. B3HHHHHHHH ¦ .... HBH . HKiflHHtfHHHHi Tryggvi Óla&son (t.v.) og Magnús Tómasson á sýningu, sem þeir béldu saman í Gallerí SÚM, 1972. Frá SÚM m 1969: Standandi er „LeikvöUur" eílir Kristján Guðmundsson og á veggnum er frá vinstrí: „Rétt við ströndina" eítir Krístián Guðmundsson, „Diet- ers proof' ettir Richard HamUton, „Literaturblech" eitir Bazon Broek. Rooskens á bakvið SÚM. Kólnaði þá vinátt- an og hrapaði niður í flokk einnarnætur- gleði. Með þessari sýningu, sem kölluð var „Hollenzk myndlist", þótti sýnt fram á, að hægt væri að fá sýningar erlendis frá og var þar með viss einangrun rofin. Var Lista- safni íslands þarna gefið fordæmi; má benda á sýningu á verkum Emils Nolde. Arið 1971 var SÚM IV. Fór sú sýning fram í Fodor-safninu í Amsterdam. Sigurður og Kristján voru þá búsettir í Amsterdam, þar sem Hreinn átti líka eftir að flendast. — Hinir ungu súmversku víkingar sigruðu að vísu ekki heiminn í þessari atrennu, en þeir gerði sér margan glaðan daginn sam- an. Notuðu til dæmis tækifærið til þess að halda fyrsta aðalfund SÚM í útlöndum; á þessum aðalfundi sem haldinn var í Zand- voort var ákveðið að miða næst á Norður- löndin. Árið 1972 er fullur kraftur í starfsemi með því að SÚM tekur þátt í listahátíð í Reykjavík. Þetta „aktífitet" svokallað, var að mestu skipulagt í Hollandi; þátt tóku listamenn frá mörgum löndum. Það voru tvær sýningar í gallerí SÚM og ein í Ás- mundarsal. Dagsins Ijós sá einn myndarleg- asti katalógur SÚM — ekki ógallaður að vísu, en vitnisburður samt um að konsept- list var búin að nema land á Islandi. í Lind- arbæ voru haldin happeningakvöld. Nokkrir súmmarar tóku þátt í útisýningu á Skóla- vörðuholtinu í sumarblíðunni sem þá var; Jón Gunnar setti þar upp regnskúlptúr auk þess sem hann sendi hugsanalínur í gegnum hnöttinn, til New York, San Francisco og Sydney í Ástralíu. Þá fékk Kristján nafn- laust hótunarbréf vegna verks í Ásmundar- sal; ísl. ljóðabækur á mold á gólfí; einhverj- um þótti sem verið væri að vega að rótum íslenzkrar menningar. Árið 1974 var samsýningin i Nikolai- kirkju í Kaupmannahöfn: H2O. Var þarna um að ræða síðasta stórverkefni á vegum SÚM. Norræni menningarmálasjóðurinn borgaði brúsann, sem í stað ómengaðs vatns, var fullur af málamiðlunum; kannski var það einmitt þarna sem SÚM fór út af spor- inu. Að vísu rættist draumurinn frá Zand- voort, um að komast til Norðurlanda. Um Jón Gunnar Árnason með CeUophony- baukinn, 1971. var að ræða e.k. farandsýningu um Norðurl- önd, undir tema. SÚM hafði aldrei áður látið beizla sig. Út úr þessari „vatnsvirkjun" kom frekar neikvæð orka. Meirihluti félags- manna, Reykjavíkurdeildin, sinnti listsköpun einungis í stopulum frístundum frá félags- mála- og nefndarstörfum. Það ástand hafði skapazt að eftirsóknarverðara þótti að vera á fundi heldur en í list. Árið 1975 er eiginlegt dánarár SÚM. Þá segir hollenzka deildin sig formlega úr fé- lagsskapnum; það var ágreiningur við „síðari daga súmmara" um félags- og stétt- arfélagsmál... En þetta skiptir nú ekki máli lengur. Það er eðlilegt að listamanna- grúppur hverfi af sjónarsviðinu. — Reyndar voru sýningar í galleríinu allt fram á árið '78, þar inni á milli nokkrar, nægilega sterk- ar til þess að mega fiokkast undir verðugan eftirmála við sögu SÚM___ Sjá bls. 10 . LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 11. MARZ 1989 9 1

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.