Lesbók Morgunblaðsins - 13.04.1991, Blaðsíða 3

Lesbók Morgunblaðsins - 13.04.1991, Blaðsíða 3
3ki:'» n ® m ® m m s e h h s m n ffl Útgefandi: Hf. Árvakur, Reykjavík. Framkvstj.: Haraldur Sveinsson. Ritstjór- ar: Matthías Johannessen, Styrmir Gunn- arsson. Ritstjórnarfulltr.: Gísli Sigurðs- son. Ritstjórn: Aðalstræti 6. Sími 691100. B.F.Skinner er heimsþékktur fyrir kenningar sínar í atferlisfræði. hann hafði áhuga á að vita hvernig hegðun lærðist og það varð upphaf að nýrri og sjálfstæðri vísindagre- in, atferlisgreiningu. Um Skinner og kenningar hans skrifar Guðríður Adda Ragnarsdóttir. er nafn á bíl frá lúxusbíladeild Toyota, sem farið hefur sigurför um heiminn og komizt í fyrstu lotu upp að hliðinni á keppinautunum í þungavikt, svo sem Mercedes-Benz, Jaguar og BMW 700. Um þennan bíl er fjallað í bílaþætti eftir reynsluakstur í Sviss. Forsíðan Beethoven hefur orðið málurum og myndhöggvurum hugstætt myndefni, enda hefur maðurinn verið svip- mikill. Hitt vegur þó trúlega þyngra, að hann var magnaður persónuleiki, en að sama skapi dyntóttur og erfiður í umgengni. Það er þetta ásamt heyrnarleys- inu, sem margir myndlistarmenn hafa leitast við að túlka í ótal myndum af tónsskáldinu, sem lengst af bjó í Vínarborg, en var þó fæddur í Bonn í Þýzkalandi. Þar stendur þessi myndarlegi Beethovenhaus eftir myndhöggvarann Hammerichs. Aralvatnid í Sovétríkjunum hefur verið eitt af stærstu stöðuvötn- um jarðarinnar. Þar hefur nú orðið eitt mesta umhverf- isslys sem um getur, vegna þess að stórum fljótum sem í það runnu, var veitt á aðrar slóðir til áveitna. Þessvegna er Aralvatnið að þorna upp með hrikalegum afleiðingum. SVEINBJÖRN EGILSSON Eiglóiræá grænum lauki Ei glóir æ á grænum lauki sú gulina dögg um morgunstund, né hneggjar loft af hrossagauki. né hlær við sjór og brosir grund. Guð það hentast heimi fann það hið blíða blanda stríðu; allt er gott, sem gjörði hann. Ei heldur él frá jökultindi sér jafnan eys á klakað strá, né nötrar loft af norðanvindi, sem nístir jörð og djúpan sjá. Guð það hentast heimi fann það hið stríða blanda blíðu; allt er gott, sem gjörði hann. Því lyftist brún um ljósa daga, þá lundin skín á kinnum hýr; því síkkar hún, þá sorgir naga og sólarljós með gleði flýr. Hryggðin burtu hverfur skjótt, dögg sem þorni mær á morgni, unz hin ráka nálgast nótt. Þú, bróðir kær, þó báran skaki þinn bátinn hart, ei kvíðinn sért; því sefur logn á boðabaki og bíður þin, ef hraustur ert. Hægt í logni hreyfir sig sú hin kalda vndiralda, ver því ætíð var um þig. Þess var minnst í febrúar á þessu ári, að 200 ár voru li'ðin frá fæðingu Sveinbjarnar Egilssonar í Innri-Njarðvík á Suðurnesjum. Hann dó 1852. Sveinbjörn lauk guðfræðiprófi frá Hafnarháskóla 1819 og varð kennari og síðar rektor við Bessastaðaskóla og flutt- ist með skólanum til Reykjavíkur 1846. Hann þýddi kviður Hóm- ers og samdi orðabók yfir fornt skáldamál. Sveinbjarnar verður minnst í Lesbók á þessu afmælisári. B B nnan páskum var greint frá því í frétt- atíma Stöðvar 2 að dómur yfir ofbeldis- manni hefði verið mild- aður og refsingin skil- orðsbundin, þar sem þetta væri hans fyrsta brot. Maðurinn væri því frjáls ferða sinna. Tíundaðir voru áverkar fórnarlambsins í málinu og vitnað í álit læknis sem taldi ólíklegt að viðkomandi næði fyrri heilsu. Lýsing á hrottaskap afbrotamannsins var með ólíkindum. Fréttamaðurinn vakti athygli á vægum refsingum hérlendis þegar um ofbeldisglæpi væri að ræða og nefndi dæmi máli sínu til staðfestingar. í fréttinni var nafna ofbeldismannanna hvergi getið. Nokkrum dögum áður var fjallað um dóm yfír fólki vegna fjármálamisferlis. Öll nöfn voru tilgreind samviskusamlega, sem og aðild hvers og eins að málinu. Hvað segir þetta? Eru fjársvik hættulegustu glæpir þjóð- félagsins? Er þetta fólkið sem mikilvægast er að saklaus almenningur geti vatað sig á? Erum við hræddari við að einhver hagn- ist ólöglega en að lífi, limum og andlegri heilsu fólks sé stefnt í hættu? Er maðurinn sjálfur afgangsstærð í forgangsröð þjóðfé- lagsins? Er misferli með fjármuni guðlast nútímans? í erlendum myndasögum er gjarnan sett dollaramerki í stað augasteina hjá söguper- sónunum þegar dómgreind þeirra blindast af hagnaðarvon. Manni hefur alltaf þótt þetta dálítið skondið og í samræmi við þá Það sem hjartanu erkærast speki að margur verður af aurum api. En ef maður fylgir samlíkingunni eftir má spyrja hvort við eigum kannski enn heima í trjánum í þessu efni. Hvenær sjáum við myndir í fjóimiðlum eða nöfn þeirra manna sem halda heilum fjölskyldum í helgreipum óttans svo árum skiptir? Mönnum sem eru stórhættulegir umhverfí sínu og fara þannig með sína nánustu að þeir eru fastagestir á slysavarð- stofunni og enda gjarnan í Kvennaathvarf- inu. Þekkjum við nöfn og andlit þeirra sem hafa viðurværi af því að selja eiturlyf og bera þannig ábyrgð á ótrúlegri ógæfu? Eru einhvers staðar myndir af ofbeldis- mönnum götunnar og glæpaspírunum sem eru að hefja feril sinn í framhaldsskólum landsins og gera skólagöngu þeirra sem þeir ofsækja að martröð? ítarlega hefur verið fylgst í blöðum með ferli ólánsmanns sem hefur ofsótt unga drengi og manni er sagt að beri ábyrgð á sálarháska að minnsta kosti tíu drengja sem berjast nú við að ná lífstrúarstyrk sínum aftur. Halda einhverjir að þetta sé eini ís- lendingurinn með slík sálarmorð á samvisk- unni? Þeir sem fremja alvarlegasta glæp sem hægt er að hugsa sér, sifjaspell, hafa ekk- ert. andlit og ekkert nafn í fjöimiðlum. Þótt maður geti haft skoðun á líðan barna sem, eru misnotuð af foreldri sínu eða ígildi þess og þar með rænd æsku sinni, sálarró og sjálfsvirðingu til frambúðar, tel ég víst að hugmyndaflugið beri mann ekki nema rétt áleiðis. Þeir sem með þessum hætti kæfa í fæðingu gleðina í því lífi sem þeir sjálfir kveiktu geta ekki vitað hvað þeir eru að gera. Við hin getum ekki skynjað néma veikt bergmál af því vonleysi sem það hlýt- ur að vera að hefja lífíð lítilsvirtur, án skjóls úr þeirri átt sem þess ætti helst að vera að vænta. Nöfnum þessara manna er haldið leynd- um bæði af fjöiskyldunni og yfirvöldum af hlífð við fórnarlömbin. í stað þess að þeir séu látnir taka út sinn dóm og taka þannig af öll tvímæli um hvers sektin er, er sektar- byrðin lögð á barnið.. Þegar fjallað er um nafnabirtingar á mönnum sem fremja ofbeldisglæpi, selja eiturlyf, eða níðast á börnum sínum er jafn- an bent á að ekki megi opinbera hverjir þetta séu af hlífð við aðstandendur. Verði það gert muni saklausir ættingjar líða meira en sæmandi sé. Samkvæmt þessu mætti ætla að þeir sem lenda í fjármálamisferli væru munaðariausir, ógiftir og barnlausir. Eða þarf kannski ekki að taka tillit til til- finninga þessa fólks? Þetta mat fjóimiðla og dómstóla hlýtur að endurspegla þjóðarsálina. Vera sá speg- ill sem sýnir okkur eins og við raunveru- lega erum. Fjármálamisferli er blásið út og æran dregin af hlutaðeigandi, jafnvel áður en sekt þeirra er sönnuð. Gildir þá einu hvort um er að ræða harðsvíraða fjárglæ- framenn eða mæta þjóðfélagsþegna sem hafa sinnt öilum sínum störfum af trú- mennsku, en misstíga sig einhverra hluta vegna einu sihni. Þessu fólki er hvergi hlíft. Ef dæma á af fréttaflutningi og þunga refsinga eru ofbeldismenn götunnar, heimil- anna og skóianna hættulausir fyrir almenn- ing í samanburði við þá sem draga ólöglega að sér það sem þjóðarhjartanu er bersýni- lega kærast — fjármagn. . Þótt ógæfa fórnarlamba misindismanna hafl verið gerð hér að umtalsefni, er auðvit- að ljóst að það eru þeir — afbrotamennirn- ir, sem eru mestir ógæfumenn. Sá sem veldur ógæfu annarra er ævinlega sá sem bágast á. Það er hann sem sonur smiðsins bað um fyrirgefningu fyrir á krossinum af því hann veit ekki hvað hann gerir. Hann raunverulega veit það ekki. Það gerir hins vegar líðan fórnarlamb- anna lítið bærilegri. Með þessu rabbi er ekki verið að hvetja til aukinnar refsigleði og þaðan af síður verið að biðja um fleiri mannorðsaftökur í fjöimiðlum. Fjarri því. Aðeins verið að benda á misræmi og reyna að vekja til umhugsun- ar um það verðmætamat sem endurspegl- ast í því sem hér hefur verið sagt. Það er spaugilegt að sjá dollaramerki í augum persónu í teiknimyndasögu en það er ekkert grín ef það blindar augu rétt- vísinnar og fjölmiðlanna. JÓNÍNA MlCHAELSDÓTTIR LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 13. APRÍL 1991 ;3

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.