Lesbók Morgunblaðsins - 11.05.1991, Side 3

Lesbók Morgunblaðsins - 11.05.1991, Side 3
LESBOK @ @ h @ ® 0 ® e h (pi a a ra ® Útgefandi: Hf. Árvakur, Reykjavík. Framkvstj.: Haraldur Sveinsson. Ritstjór- ar: Matthías Johannessen, Styrmir Gunn- arsson. Ritstjórnarfulltr.: Gísli Sigurðs- son. Ritstjórn: Aðalstræti 6. Sími 691100. er af myndverki listakonunnar Yoko Ono, sem nú stendur yfír í Vestursal Kjarvalsstaða og endar 2. júní. Þetta er konseptlist, eða hugmynda- list, sem listakonan hefur lagt stund á í 30 ár. Það var SÚM-hópurinn sem fyrst kynnti íslend- ingum þessa stefnu um og uppúr 1970. Eftir 1980 virtist hún á hverfanda hveli, en hefur verið að sækja í sig veðrið aftur uppá síðkastið. Oft er unnið með skrifaða texta og það gerir Yoko Ono einnig. Það sem prentað er á fors- íðunaeru „Helmingar", samstilling hluta, sem sagaðir hafa verið í tvennt. er ein af perlum íslenzkra fornsagna og menn halda áfram að undrast örlögþeirra Kjartans og Bolla, svo og giftuleysi Guðrúnar Ósvífursdótt- ur. Þegar farið er um Dalasýslu, minna bæjanöfn eins og Höskulds- staðir og Sælingdalstunga á þetta fólk, sem heldur áfram að lifa með þjóðinni. Um það skrifar Benedikt Benediktsson. Brædra- borgarstígur er reykvíksk söguslóð og Guðjón Friðriksson, sagnfræðingur, heldur áfram að rifja upp sitt- hvað um húsin þar og fóikið, sem í þeim bjó, t.d merkishjónin Margréti Sveinsdóttur og Hjört Jónsson, sem bjuggu í dálitlum steinbæ, Reyni- mel, ásamt stórum barnahópi. Rúss- arnir mega nú mála næstum eins ogþeim sýnist, en fátt merkilegt þykir fæðast í myndlist austur þar og ber þeim mun meira á stælingum á Vestur- landalist. GRÍMUR THOMSEN Þorbjörn kólka Á áttæríngi einn hann rerí, ávallt sat á dýpstu miðum, seggur hafði ei segl á kneri, seigum treysti hann axlaliðum; enginn fleytu ýtti úr sandi, ef að Þorbjörn sat í landi. Vissu þeir, að veðurglöggur var hann eins og gamall skarfur, hjálparþurfum hjáiparsnöggur, í hættum kaldur bæði og djarfur; forustu garpsins fylgdu allir, en - flestirreiv skemmra en kallinn. Spölur er út að Sporðagrunni, Spákonufell til hálfs þar vatnar, og hverfur sveit í svalar unnir, sækja færrí þangað skatnar. Einn þar færí um gildar greipar í góðu veðri Þorbjörn keipar. Sér hann upp að sorta dregur suður yfir Kaldbakstindi, hankar uppi, heim er vegur helzt til langur móti vindi; tekur Þorbjörn þá til ára, þykknar loft og ýfist bára. Á Olnbogamið erinn hann kemur, ofsarok af landsynningi sópar loft og sjóinn lemur saman og upp í skafla-bingi; ein þar hrökklast ferðlaus ferja, fyrðar uppgefnir að berja. Tók hann skipið í togi á ettir, tveimur árum hlýddu bæði, fótinn annan fram hann réttir, fleyin óðu á bægslum græði; bólgnar skafl til beggja handa, bognir menn í austri standa. Annað skip með ýta þjáða upp hann tók á Bjargamiði, fram þá rétti hann fætur báða, flutu þijú með sama sniði. ÖII þau lentu heil á hófi, en — heldursár varÞorbjörns lófi. Margar fórust fískisnekkjur fyrir Skaga sama daginn, margar konur urðu ekkjur, yndi ogstoð þærmisstu í sæinn. En —þar var eigi Þorbjörn nærri, þær hefðu annars veríð færri. Grímur Thomsen, f. 1820, d. 1896, fæddist á Bessastöðum og varð stúdent þaðan 1837. Meistarapróf í samtímabókmenntum tók hann frá Hafnarháskóla 1845 og doktorsgráðu hlaut hann 1854. Hann starfaði um tima í dönsku utanrík- isþjónustunni, en gerðist bóndi á Bessastöðum eftir 1867 og um tíma átti hann sæti á Alþingi. B B Að skipta um ham ýju fötin frambjóðan- dans taka iðulega miklum stakkaskipt- um á einni nóttu - og breytast í gamlan valdsmannsbúning þess sem náð hefur kosningu. Fyrir slíkri breytingu er nánast söguleg hefð og á ekki að koma nokkrum manni á óvart. Samt sem áður finnst mér svolítið gaman að fylgjast með þeim hamskiptum sem ýmsir frambjóð- endur taka eftir að þeim hefur verið tryggð atvinna af stjórnmálum næstu fjögur árin eftir kosningar. Þeir sem ekki ná að tryggja sér öruggt sæti hverfa af sjónarsviðinu eins og dögg fyrir sólu og oftast minnast þeirra fáir fyrr en þeir skjóta upp kollinum á fram- boðslistum fyrir næstu kosningar og reyna enn á ný að klifra upp valdastiga stjórnmál- anna. Frambjóðandinn á framboðsgallanum í kosningabaráttunni síðustu vikurnar fyrir kosningar er hinn alþýðlegi föðurlands- og mannvinur, sem af einskærum náungakær- leik vill hvers manns vanda leysa, til sjávar sem sveita og að sjálfsögðu einnig í öllum þéttbýliskjörnum okkar strjálbýla lands. Frambjóðandinn talar ekki eins og sá sem valdið hefur, enda er hann aðeins að bjóða sig fram til þess að ná langþráðum völdum og áhrifum, eða að fá endurnýjað umboð kjósandans til þess að halda uin valdataum- inn í eins og fjögur ár enn. Frambjóðandinn verður því að vera landsföðurlegur, ábyrg- ur, málefnalegur, stefnufastur, skondinn og skemmtilegur þegar það á við. Hann leggur sig líka í líma við að vera vinsamlegur við fjölmiðlafólkið, sem er að frambjóðandans mati með þarfari þjóðfélagsþegnum síðustu vikurnar fyrir kosningar. Frambjóðandinn er jafnan reiðubúinn til viðtais, að nóttu sem degi, hvort sem er fyrir dagblöð, tímarit, sjónvarp eða útvarp. Hann er reiðubúinn til þess að leggja á sig nánast hvað sem er, til þess að þjóðin velkist nú ekki í nokkrum vafa um hvers hún fer á mis, ef hún velur ekki einmitt hann á valdastól. Hann gerir sér jafnvel grein fyrir því að hann einn býr yfir lífssannleik sem engum öðrum er kunn- ugt um, og því gerir hann það af hreinni þjónustulund við þjóðina að hafa samband við fjölmiðil eða fjölmiðla, og hvíslar því svona eins og af tilviljun að hann/hún muni á þessum stað og þessari stundu vilja deila sínum lífsins sannleik með þjóðinni og upp- sker að minnsta kosti þakklæti fyrir kurteis- is sakir frá fjölmiðlungnum. Þá er komið að merkum tímamótum í lífi frambjóðendanna, kjósendanna og fjölmiðl- anna - sjáifum kjördegi. Öllurn fagurgala er lokið, áróðurinn hættur, formannaslagn- um í sjónvarpinu einnig, sem þjóðin hafði beðið eftir eins og knattspyrnuáhugaþjóð bíður með óþreyju eftir úrslitaleiknum í fót- boltanum. Nú er ekkert eftir nema njóta þess augnabliks, þegar að því kemur að einstaklingurinn trúir því, eitt andartak, að hann, með sínu eigin X-i geti haft áhrif. En hvað svo? Hversu lengi varir sú tilfinn- ing? Örskamma stund hjá flestum, en kannski lengur hjá þeim sem nokkrum klukkustundum síðar komast í sigurvímu við það að heyra að „þeirra flokkur" fór með sigur af hólmi. Auðvitað er það líka túlkunaratriði hver vann, og eðli málsins samkvæmt reyna flestir að túlka niðurstöð- ur sér í hag, því sigur er ávallt sætari en ósigur. Og svo getur viss léttir verið í því fólginn að geta hugsað: „Úff, éggerði rétt!“ Það er einmitt að loknum þessum tíma- mótadegi, kjördeginum, sem ákveðinn fjöldi frambjóðenda, einkum þeirra sem ekki fengu hraksmánarlega útreið og þurrkuðust út, skiptir um galla. Sviptir sér úr frambjóð- andagallanum og klæðist á nýjan leik valds- mannsgallanum, sem um nokkurra vikna skeið hefur verið falinn niðri í kistu. En „nota bene“, honum var aldrei fleygt, aðeins settur til hiiðar um stundarsakir, á meðan reynt var að endurnýja valdaumboðið í nafni okkar dýrmætasta orðs, lýðræðis. Nú eru valdsmennirnir aftur komnir í uppáhaldsklæðnað sinn, enda fjögur ár í það að þeir þurfi á nýjan leik að villa um fyrir kjósendum. Þeir þurfa nú að fá frið til þess að reka kompaníið ísland hf. og til að svo megi verða, þurfa þeir að fá frið til þess að semja leikreglur hlutafélagsins og ákveða hversu margir og hversu stórir hluthafarnir verða. Þá horfír dæmið náttúrlega öðru vísi við, og engin þörf er á að sinna skyldu, sern margur stjórnmálamaðurinn man einungis eftir í eins og fjórar vikur á fjögurra ára fresti - upplýsingaskyldu. Nú er valdsmað- urinn ekki reiðubúinn til þess að ræða hvað sem er við fjölmiðlana lengur, ekki nema í styttingi, skætingi, útúrsnúningi og af hroka - hroka þess sem valdið hefur. Nú hentar það ekki lengur valdsmanninum að tjá sig um hitt eða þetta, upplýsa hitt eða þetta, vera við og þar fram eftir götum. Valdsmað- urinn hefur fengið umboð sem gildir í fjög- ur ár, og minnugur þess að skammtíma- minni er síður en svo einskorðað við Steingrím Hermannsson getur hann haldið út í kjörtímabilið, vitandi það að hann kemst upp með það eftir tæp fjögur ár að svipta sér úr valdsmannsgallanum og skella sér í frambjóðandapússið í nokkrar vikur, án þess að við á fjölmiðlunum æmtum eða skræmtum. Hann veit líka að ef hann getur dregið nógu girnilegar tertur upp úr kosn- ingakofforti sínu að fjórum árum liðnum, og veifað framan í okkur á fjölmiðlunum, þá komum við hlaupandi, tökum myndir, tökum viðtöl, skrifum fréttir og greinar. Hvað er þá að óttast? Nákvæmlega ekki neitt. Falleg mynd? Nei, hún er ófögur, en sönn, því miður er hún aiveg dagsönn. Ekki eru allir valdsmennirnir á þessari ófögru mynd, sem betur fer! Sumir breytast ekki við það að öðlast völd og áhrif, aðrir eru nýir og ferskir í stjórn landsmálanna og hafa enn ekki tamið sér nýja hlutverkið. Kannski breytast þeir aldrei, en það er nú fremur sagt af óskhyggju en raunsæi. AGNES BRAGADÓTTIR LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 11. MAÍ 1991 3

x

Lesbók Morgunblaðsins

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.