Lesbók Morgunblaðsins - 30.03.1996, Blaðsíða 5

Lesbók Morgunblaðsins - 30.03.1996, Blaðsíða 5
HVAR ER GUÐ? Jónas segir að margir spyrji, þegar erf- iðleikar steðja að, hvar Guð sé? „Það er oft erfitt að koma auga á Guð, þegar þján- ingin sækir okkur heim," segir Jónas. „Þá er gott að vita að hann gengur við hlið okkar og vakir yfir okkur, líka þegar hann virðist víðs fjarri. Þessu má líkja við sól- myrkva sem ég sá eitt sinn austur í Vík í Mýrdal. Hópur fólks safnaðist saman uppi á Reynisfjalli til að fylgjast með sól- myrkvanum. Þegar við horfðum í vestur sáum við dökkan skugga færast austur með ströndinni. Skugginn stækkaði stöð- ugt og nálgaðist okkur allhratt. Það var undarlegt þegar skugginn kom yfir okkur. Þá dimmdi skyndilega og snöggkólnaði á heiðríkum sumardegi. Fuglarnir þögnuðu og tóku á sig náðir eins og komið væri kvöld. Var sólin horfin af himninum? Nei, hún var kyrr á sínum stað, en tunglið komst á milli jarðar og sólar, huldi sólina og varpaði skugga á jörðina. Þetta varði þangað til tunglið hvarf aftur frá sólu. Sama gildir þegar við skynjum ekki návist Guðs í þjáningunni. Hann er kyrr á sínum stað - við hlið okkar. Trúin veit að Guð er aldrei fjarri þeim sem þjáist." ÞAÐ KEMUR EKKERT FYRIR Mig Jónas segir flesta sálusorgara mæta fólki sem telur að~ þjáningar þess megi rekja til einhverra ákveðinna atburða í lífi þess. „Fólk tekur eitthvað sem það hefur gert nærri sér og telur að Guð geti ekki fyrirgefið því. Það virðist vera meðfædd þörf mannsins að leita skýringa, er hann verður fyrir mótlæti. Fólk spyr: Hvers vegna ég? Hefur þjáningin tilgang? Er hún refsing fyrir syndir mínar eða stafar hún af skorti á trú? Svo fylgir oft andvarp og þessi sígilda setning: Eg skil þetta ekki. Eins og okkur mönnum sé ætlað að skilja Guð! Biblían fjallar oft um þjáninguna. Það er ljóst að þjáningin getur ekki verið hluti af sköpunaráætlun Guðs, því þá hefði hann ekki getað talið allt sköpunarverkið gott. Þess vegna hlýtur þjáningin að hafa kom- ið inn í mannheim eftir fall mannsins. Syndafallið gengur jafnt yfir alla sköpun- ina, líka þá sem engan þátt áttu í fallinu. Við lifum í föllnum heimi. Flestir fá fyrr eða síðar í lífinu sinn skerf af þjáningum. Oft köllum við sjálf þjáningar yfir okkur eða aðra með lífi okkar eða breytni. Það er alvarlegt að verða valdur að þjáningu annarra og oft er erfitt eða ókleift að bæta fyrir þau brot." Jónas segir að finna megi dæmi um það í sumum ritum Gamla testamentisins að menn hafi álitið þjáninguna vera refsingu fyrir syndir. Lærisveinar Jesú hafi einnig hugsað svipað. Til dæmis um það nefnir hann frásögn í 9. kafla Jóhannesarguð- spjalls. Þar segir frá því er Jesús sá mann sem hafði verið blindur frá fæðingu. Læri- sveinarnir spurðu Jesúm, hvort þessi mað- ur hefði syndgað, eða foreldrar hans, fyrst hann fæddist blindur. „Jesús svaraði: „Hvorki er það af því, að hann hafi syndg- að eða foreldrar hans, heldur til þess að verk Guðs verði opinber á honum. „Ég er afar þakklátur fyrir þessa sögu," segir Jónas. „Hún sýnir að þjáning blinda mannsins var ekki vegna synda hans. Gamla testamentið sýnir að Job trúði á Guð og treysti honum - einnig í dýpstu þjáningu sinni. Spámaðurinn Jesaja boðar í 53. kafla bókar sinnar að við losnum undan refsingu syndarinnar, vegna þess að Messías taki hana á sig. „En vorar þjáningar voru það sem hann bar og vor harmkvæli er hann á sig lagði. Vér álitum hann refsaðan, sleginn af Guði og lítillætt- an, en hann var særður vegna vorra synda og kraminn vegna vorra misgjörða. Hegn- ingin, sem vér höfðum til unnið, kom nið- ur á honum..." Refsing Guðs kom niður á Kristi, en við getum engu að síður þjáðst vegna gjörða okkar eða annarra." Jónas segir algengt að menn rugli sam- an þjáningunni sem refsingu og þjáning- unni sem afleiðingu syndarinnar. Röng breytni geti oft bakað manni sjálfum og öðrum þjáningu. Þess vegna verðum við að horfast í augu við ósigra okkar og gjöra líf okkar stöðugt upp frammi fyrir augliti Guðs. Stafar Þjáning Af Lítilli Trú? Jónas segir að stundum haldi fólk að þjáningu megi rekja til skorts á trú. „En hvað er trú? Skynsemi okkar er ekki grund- völlur trúarinnar, þótt trúin sé skynsam- leg. Trúin er í eðli sínu traust, sem leitar til Jesú í þörf, oft þrátt fyrir efasemdir okkar og jafnvel líka reiði. Ef við höldum að þjáningin stafi af trúarskorti höfum við ranghugmyndir um Guð. Eins og áður er getið er Guð almáttugur, þótt hann hafi takmarkað almætti sitt gagnvart okkur mönnum, því að hann getur hvorki neytt nokkurn mann til trúar né kærleikssamfé- lags við sig. Við erum frjáls að því, hvort við trúum á hann eða elskum." Hefur Þjáningin TlLGANG? Það er ekki óalgengt að fólk reyni að hugga sig við það að þjáningin hafi ein- hvern tilgang í sjálfri sér. Jónas segir að þessi hugsun þekkist til dæmis í islam og austrænum trúarbrögðum, enda mörg þeirra glögg dæmi um forlagatrú. „Þetta er andstætt kenningu kristinnar trúar, þótt sumum bregði við að heyra það, enda hefur forlagatrú lengi verið rík með íslendingum. Þjáningin hefur ekki alltaf tilgang í sjálfri sér, en Guð getur gefið henni tilgang. Páll postuli segir að þeim sem Guð elska samverki allt til góðs. Það á líka við um þjáninguna. Stundum virðist Guð leyfa þjáningu í lífi okkar, því að hún virðist vera það eina sem getur fengið okkur til að beina huganum til hans. Velgengni í lífinu deyfir oft tilfinn- ingu okkar fyrir þvi að breyta samkvæmt vilja Guðs. Oneitanlega virðist Guð stund- um jafnvel leyfa þjáninguna til þess að aga okkur. Við þekkjum eflaust hliðstæðu þess úr eigin lífi, er við þurfum að aga börn okkar. Það er misskilningur að halda að við eigum að taka þjáningunni með þögninni. Við eigum ætíð að berjast gegn henni. Við skulum heldur aldrei gleyma því að við megum ætíð koma með þján- ingu okkar til frelsarans." ÁBYRGÐIN ER OKKAR Jónas segir að kristið fólk séu hendur og fætur Krists hér í heimi. Á efsta degi verði spurt, líkt og í árdaga: Hvar er bróð- ir þinn? Við verðum einnig spurð hvernig við höfum ávaxtað gjafir Guðs sem okkur hefur verið trúað fyrir og falið að ávaxta öðrum til góðs hér á jörð. „íslendingum hefur verið falið að varðveita hluta af matarbúri heimsins, fiskimiðin við landið. Hver hefur gefið okkur þorskinn í sjónum? Ég hef aldrei séð gjafabréf frá skaparanum stílað á okkur. Hefur þú séð það?," spyr Jónas. „Hitt hef ég séð og lesið í helgri bók að skaparinn hafi falið okkur ábyrgð á því að fara vel með auðævi jarðar, en eignarrétturinn er hans, ekki okkar. Hér er sekt okkar mikil, græðgi okkar og eigin- girni. Ég játa hlutdeild mína í þeirri sekt og bið Guð að fyrirgefa mér og þjóð minni." Að Standa Einn Eða Með Kristi „Páskarnir eru höfuðhátíð kristninnar," segir Jónas. Hann segir að sér hafí alltaf þótt einna erfiðast að predika á páskum, meðan hann þjónaði í prestskap, því honum þótti svo erfitt að gera grein fyrir hinum óendanlega kærleika Guðs sem opinberað- ist á páskum. „Gleymum því ekki hvað það kostaði Guð að bjarga okkur. Engin fórn var of stór, Guð var reiðubúinn að kosta öllu til. Hann fórnaði einkasyni sínum sem gekk sjálfur inn í þjáningu okkar. Við erum því aldrei ein og yfirgefin. Barátta okkar við Satan og synd heldur áfram, svo lengi sem við lifum hér á jörð, og við fáum ekki sigr- að í eigin mætti. Sigur í þeirri baráttu yinnst aðeins fyrir trúna á Jesúm Krist. Öll verðum við að mæta fyrir dómstóli Guðs og standa honum skil á lífi okkar. Þá fer allt á einn veg. Við eigum ekkert í okkur sjálfum sem getur bætt fyrir brot okkar gegn Guði, þess vegna verður dauða- dómur kveðinn upp yfir synd okkar. Hér er það sem Kristur býður okkur hlutverka- skipti. Hann býðst til að taka synd okkar á sig og íklæða okkur réttlæti sínu. Dóm- ur Guðs yfir synd okkar hittir því Jesúm Krist, en ekki okkur, því að við erum íklædd réttlæti hans. Allt er komið undir því hvort við stöndum ein frammi fyrir Guði á efsta degi, eða þiggjum boð Krists um, að hann standi þar við hlið okkar. Von mín og trú byggist á því að Kristur hefur boðist til að standa við hlið mér. Við það er von mín bundin. Ég gæti ekki staðið þar einn. Það megnar enginn." JAAN KAPLINSKI Vercingetorix mælti Hjörtur Pálsson þýddi. Vercingetorix mælti: Sesar, þú getur svipt okkur landinu þar sem við eigum heima, en landinu þar sem við deyjum, getur þú ekki svipt okkur. Brandi mínum fleygi ég að fótum þér: slíkur er ég, slík er þjóð mín. Ég veit hvað er í vændum. Engir sem líf áttu skilið í Gallíu eru lengur iífs og með þeim sem eftir eru kýs ég mér ekki líf. Ég veit það og ég sé að þeir eru þegar farnir að læra mál herraþjóðarínnar og gleyma tungu feðra sinna; ég sé þá blygðast sín fyrír bláu augun, foreldra sína og rustalegt tungutak; ég sé þeir eru Rómverjar með borgarabréf á brjóstinu. Verið getur, imperator, að í öllu ríkinu sé ein tunga, ein trú og ein þjóð. Verið getur að hermenn þínir, kaupmenn og ræningjar eigi greiða leið og hættulausa allt til Ultima Thule og að fljótinu Styx. Ég verð barinn til bana með svipu á Kapítól-hæð, en ást mína og hatur fær enginn drepið. Hatur mitt verður eftir sem ugla í tómleik áranna og vælir eyðingu yfir þig og óseðjandi borg þína, Sesar. Refsingin rís sem eik upp af fræi þíns eigin vilja. Ríki þitt kemur og fer. A torgunum vex hveiti og á Forum getur að líta geitur á beit. Það er hönd mín og hönd minnar eyddu þjóðar sem slær. Hönd mín með hjörvi ribbaldans. Sú kemur tíð að borgara Rómaveldis brestur afl til að bæla stráið sem sprettur milli steinhellnanna á stríðsveginum. Sú kemur tíð að valdgræðgi Rómar verður kramin sem fló undir krepptum hnefa þeirra sem koma úr austri og norðri og suðri. Gjör þá sem þú gjörir og þér líst. Eg veit mín bíður að verða barínn eða hóggvinn, því enginn sem átti skilið að lifa í Gallíu er lengur lífs. Vetrarkvöld Vetrarkvöld engin sála, bara lamparnir gluggarnir snjórinn sporin og það sem bílarnir og rúmhelgin hafa skilið eftir aðeins lengra í burtu - hinn mikli og góði Pax Tartuensins fríðsæll sunnudagur í Tartu leiðir barnið sér við hönd í grasagarðinn á Toome-hæð til þess að horfa á svanina dagarnir vaxa hús daganna við hliðina á húsunum nýjum gráum sprungnum ekki fara enn erum við á ferli eitt kvöld hér á þessum gömlu götum í öldudalnum á miðjum vegi um miðja öldina þú í óttanum við myndbreytingar uppbyggingarinnar skýrt og skiljanlegt hlutskipti allra sannleikur sem er það sem hann er Jaan Kaplinski, f. 1941, er talinn fremstur eistneskra Ijóðskálda. Hann er pólskur í föðurætt, en faðir hans átti ekki afturkvæmt úr fangabúðum Stalíns. Sem skáldi voru Kaplinski gefnar gætur, honum var gefinn að sök kapítalískur uppruni og óæskileg sambönd. Um tíma var hann í ferðabanni og bækur hans fengust ekki gefnar út. LESBÓKMORGUNBLAÐSINS 30.MARZ1996 5

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.