Lesbók Morgunblaðsins - 21.02.1998, Blaðsíða 12

Lesbók Morgunblaðsins - 21.02.1998, Blaðsíða 12
4 LÁRUS Pálsson og Sigrún f hlutverkum Henrik og Pemillu. svo um hlut Sigrúnar í sýningunni: „Hún fór ágætlega með hlutverk sitt eins og hún á vanda til með léttri glaðværð, en þó einbeitni og festu ef því var að skipta. Hreyfingar hennar voru frjálsmannlegar, framburðurinn skýr og leikurinn allur hárviss og eðlilegur, enda virðist leikkonunni óperett- an í blóð borin." I„Leikhúsmálum sagði svo um leik Sigrúnar: „Hefir Sigrún sjaldan sungið og leikið bet- ur. Vonandi eiga höfuðstaðarbúar eftir að sjá hana enn í mörgum sönghlutverkum. Ennþá er hún okkar eina ósvikna óperettuleik- kona." Ennfremur lék hún veturinn 1940-1941 við góðan orðstír í söngleiknum Mjallhvíti ásamt breskum setuliðsmönnum er fengu hana til liðs við sig. Sigrún hélt utan 1946 til að leita sér lækninga við sjúkdómi í hálsi, en jafnframt lagði hún stund á söngnám og kynnti sér leik- húslíf í höfuðborgum Norðurlandanna. Árið 1948 hélt Sigrún heim á fornar slóðir og setti upp óperettuna Bláu kápuna á ísafirði. Hún lék sjálf aðalhlutverkið. Það þótti tíðindum sæta og nýstárlegt að þrjú systirini hennar léku í óperettunni, Lára sem lék Appolloniu, Ólafur sem lék Biebitz og Jónas sem lék Hans von Petersen, en þau systkin voru ásamt for- eldrum sinum um langt skeið máttarstoðir í leik og söngstarfsemi bæjarins. Því má bæta við að Sigrún var einn af stofnfélögum Sunnu- kórsins á fsafirði og í fyrstu sljórn hans en kórinn var stofnaður 1934. Það þarf vart að taka það fram að Bláu kápunni var vel fagnað á ísafirði og þótti uppsetningin mikið afrek f ekki stærra bæjarfélagi. Ári síðar er Bláa káp- an sett á svið í Iðnó hjá Leikfélagi Reykjavík- ur. Kom engin önnur söngkona til greina í að- alhlutverkið en óperettudrottningin sjálf. Al- þýðublaðið skrifar svo um leik hennar 18. des. 1949: „Einkum er leikur og söngur Sigrúnar Magnúsdóttur glæsilegt afrek á sínu sviði; hún á þann létta, glaða leik sem óperetturnar krefj- ast en það er hæfileiki sem yfirleitt er sjald- fundinn hér, jafnvel hjá bestu leikurum." Gagnrýnanda Morgunblaðsins fórust svo orð um hlut Sigrúnar í sýningunni: „Mesta hrifni leikhúsgesta vakti ungfrú Sigrún Magnúsdótt- ir í hlutverki Anette, sem er ein af þrem dætr- um Rambows greifa. Ungfrú Sigrún er Reykvíkingum að góðu kunn fyrir ágætan leik sinn fyrr og síðar, enda er hún langbesta óper- ettuleikkonan sem við eigum. Var og augljóst á frumsýningunni, að leik- húsgestir kunna að meta list hennar, - svo ákaft fögnuðu þeir henni er hún kom fyrst inn á leiksviðið og fiest dans- og söngatriðin, sem hún tók þátt í, varð að endurtaka að eindreg- inni kröfu áhorfenda." Þessi uppfærsla á Bláu kápunni markaði nokkur tímamót f sögu Leik- félags Reykjavíkur því margir af helstu leikur- um þess voru nú að yfirgefa Leikfélagið og höfðu fastráðið sig til starfa við Þjóðleikhúsið sem var í þann mund að taka til starfa. Þangað lá einnig leið Sigrúnar Magnúsdóttur síðar, og tók hún þátt í nokkrum leikritum þar á fyrstu starfsárum þess. Margir minnast hennar einnig fyrir hlutverk hennar í Elsku Rut sem var fyrsta leik- verkið sem sett var á svið í Iðnó eftir „siðaskiptin" en alls urðu sýningar yfir sjötíu, og gagn- rynendur spöruðu ekki lofsyrðin um þá sýningu. Hún tók einnig þátt í leik- ferðum um landið á árunum 1949 til 1951 með leikflokki sem kallaði sig „Sumargesti". Árið 1952 er óperettan Leðurblakan eftir Johann Strauss sett á svið Þjóðleikhúss- ins og Sigrún leikur eitt af aðalhlutverk- unum, Adale her- bergisþernu Rósa- lindu. Sýndi hún enn sem fyrr hversu afbragðs góð óper- ettusöngkona hún var, létt eins og fiðr- ildi, tápmikil og glettin og tókst að vekja bros í hverju hjarta. Sýningar á Leðurblökunni urðu alls 35 og fjöldi gesta varð yfir 20 þúsund. Enn á ný glöddust íslending- ar í hásölum ís- lenskrar leiklistar með Sigrúnu í farar- broddi, er Þjóðleik- húsið ákvað að setja hina þekktu óper- ettu Nitouche á svið 1954, en fæsta grunaði að það yrði hennar síðasta hlutverk, því eftír að sýningum lauk ákvað hún að leggja leiklistina á hilluna. Hún stóð nú á fimmtugasta aldursári, og í tæp 25 ár hafði hún verið einn dáðasti listamaður landsins. Er hún var spurð um ástæður þess að hún hætti, sagði hún í viðtali við Mánaðarritið Hauk í nóvember 1954: „Það eru ýmsar ástæður til þess að ég taldi rétt að hætta nú og snúa mér að öðrum verkefnum. Annars dylst mér það ekM, að ég muni sakna leiksviðsins og samstarfsins við reykvísku leik- arana, en það tjáir ekki að setía það fyrir sig. Þegar maður hefur tekið einhverja ákvörðun verður maður að fylgja henni fram. Ég hef val- ið mér annað starf og sest nú að í fæðingarbæ mínum, f safirði, en kannsM er ekki með öllu útílokað, að mér gefist kostur á að vinna eitt- hvað fyrir leiklistína þar." Á ísafirði gerðist Sigrún meðeigandi að hannyrðaverslun með mágkonu sinni, Kristínu Gísladóttur. Þar starf- aði hún næstu árin. Hún settí jafnframt á svið mörg leikrit og söngleiM á f safirði og víðar, m.a. setti hún upp Meyjarskemmuna á ísafirði 1962 og þannig tókst henni að miðla öðrum af þekkingu sinni og reynslu. En sjálf hættí hún að koma fram. Því miður eru sárafáar hljóðrit- anir til með söng hennar (aðeins vitað um tvö lög) og aldrei söng hún inn á hljómplötu, en þær fáu upptökur sem eru þó tíl í safni Ríkisút- varpsins gefa ljóslega tíl kynna að hinar frá- bæru vinsældir sínar áttí hún svo sannarlega sMlið. Ljósm. Amþrúður Aopolund, systir Sigrúnar. P 1 jölmargar ævisögur samferðamanna i hennar og íslenskra einsöngvara hafa litíð dagsins ljós á umliðnum árum og áratug- um. Þar er þessarar frábæru listakonu lítt eða að engu getið, það er eins og tíminn hafi gleypt hana. Nafn hennar er ekM einu sinni að finna á skrá kvennasögusafnsins. Fyr- ir tilvujun eignaðist sá er þetta ritar hljóm- plötu sem hafði legið rykfalíin í geymslu ef til vill í meira en hálfa öld og var gerð í aðeins einu eintaM, tíl einkaafnota. Var platan alveg ómerkt nema hvað dagsetningin 26. mars 1945 var á hana skrifuð. Er ég komst að því með aðstoð út- varpshlustenda gegnum þáttinn Víðsjá að óþekkta söngkonan væri engin önnur en Sigrún Magnúsdóttir, hélt ég að einhverjum frétta- manni myndi finnast fundur plötunnar frétt- næmur, en þar brást mér, sem varla er nema von því ekkert hefur heyrst af söng hennar í marga áratugi og það sem aldrei heyrist gleym- ist fijótt. En fágæt upptaka (þrjú lög) til viðbót- ar með sjálfri óperettudrotbiingunni hlýtur samt sem áður að teljast til menningarverð- mæta sem aldrei verða metin til fjár. Sigrún giftist aldrei. Er hún bjó í Reykjavík á lista- mannsferli sínum hélt hún heimili með bróður sínum Halldóri en jafnframt leiMistinni vann hún við afgreiðslustörf í bókabúð. Hún var ein af stofnendum Félags íslenskra leikara, þegar það var stofnað 22. september 1941. Sigrún Magnúsdöttir andaðist á fsafirði 7. júlí 1981. Höfundur starfar sem innkaupafulltrúi á Akureyri og hefur fengist við ritstörf. FEDERICO GARCIA LORCA FLAMENCOUÓÐ TRYGGVI V. LÍNDAL ÞÝDDI Frá snjónum Alls staðar sé ég niður til hveitisins rýtinginn íhjartanu: falla granadísku fljótin tvö. I tíbrá götunnar, í titringi hrossaflugunnar... Æ, þú ást sem stalst á braut Allt íþessum heimi og komst áldrei afturl er brotið og bramlað! (EkM koma við öxlina Skipum með seglum ámér eru búnar brautir meðan ég er að gráta!) hjá Sevillu; en á vötnum Granödu Við vorum hringsóla andvörpin ein. lostin furðu yfír lúánu á götunni Æ, þú ástin mín með rýtinginn í brjóstinu. sem hvarfst mér upp íloftin! Og enginn okkar þorði að sperra augun Fleyttu á þeim gullaldinblómstrum, útí miskunnarlaust myrkrið. berðu meðþeim ólífur, 0, Htli götulampi Andalúsía, hve þú skalfst! niður til sjáva þinna. Stúlkan ísvörtu slánni Akurinn með ólífutrjánum heldur að ópin sigli burt opnast og lokast á báki vindsins. sem blævængur. Hún gleymir svo að loka Blýgrár himinn þrumir yfir. og úrheUið flæðir inn Trén þrungin afsvölunum fuglaópum... undir morguninn ... Upphefst grátur Við erum ekki tilbúin gítara. að fyrirGnna hvort annað: Glös brotna. Þú; afástæðum sem þú veist. Æ.þúgítar Og ég? Ég elskaði hana svo! særður sverðum Gmm ... Fylgjum stíginum mjóa. Oggerðu einsog ég: Aflangt ópið horfðu ekM aftur varpast milh' fjallstindanna. og farðu með bænir þínar varlega. (FóMð setur fram olíulampana.) (Sérðu ekki naglana í úlnhðum mínum?) Meðal blakkra Gðrilda og hvítra þokutauma Ó, þið bjóllur fer dökkhærð stúlka. sem hringið öllum Hún er á valdi skjálfta unglingsstúlkum Spánar sem aldrei kemur. með sína litlu fætur undir titrandi hvítum földum: Hvert ert þú að fara Þeim sem fylla vegamótin með svona brjálæðislegt hljómfaU krossum... íhömðinu; stúlka með silfurhjarta Ég reyndi að fara ogrýting? þangað sem góða fólMð fer 6, guð; Börninvirða fyrir sér en svo: punkt sem er langt í burtu. aUar þessar Utlu Það er slökkt á olíutýrum gulu sítrónur... og einhverjar blindar stúlkur beina til mánans sinni spurn ... Bogmennirnir dökku Og fjallstindamir mæna líka eru að nálgast SevUIu: á kennileiti langt í fjarska. Skuggalega tíæddir koma þeir frá fjarlægum Liðast upp í loftið og berast löndum sorgar. ópin. ó, Guadalquivir! opna þú þig! Rýtingurinn sekkur inn í hjartað En einsog Ástin sem plógsblað; reynast bogmennirnir opnar holin hræðilegu blindir. ólgandi báli. NeiU Federico Garcia Lorca, 1899-1936, var leikrita- og Ijóoskáld sem falangistar myrtu í upphafi borgarastyrj- aldarinnar á Spáni. Verk hans fjalla oftast um samspil óslor og dauða. Þýðandinn er þjóðfélagsfræðingur og skóld í Reykjovík. LEIÐRETTING í upphafi 9. þáttar í grein Hermanns Pálsson- ar um Sólarljóð í jólablaði Lesbókar 20. des- ember 1997 hafa fallið niður orð úr setningu. Þar á að standa: „Tvö næstu erindin á eftir sól&rsýn erv einnig talin fjalla um dauðann. Hið 46. hljóðar svo: Vonarstjarna Gaug C.JÞað sem hér er skáletrað féll niður og eru höfund- ur og lesendur beðnir velvirðingar á því. 12 LESBÓK MORGUNBiAÐSINS ~ MENNING/USTIR 21. FEBRÚAR 1998

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.