Lesbók Morgunblaðsins - 21.11.1998, Blaðsíða 8

Lesbók Morgunblaðsins - 21.11.1998, Blaðsíða 8
EKKJUDROTTNINGIN alræmda. súlnagöng á vatnsbakknanum sem skreytt eru ekki færri en 8.000 málverkum af fuglum, blómum og persónum úr goðsögnum, þjóð- sögum og klassískum skáldsögum. Sérkenni- legasti fyrirburðurinn er hinsvegar Marmara- báturinn, gríðarmikið skip með tveimur þil- förum, gert af stórum steinblökkum, klætt út- skornum marmaraþynnum og með gluggum úr steindu gleri. Margt af því sem fyrir augu ber í Sumar- höllinni er gjafagóss sem háttsettir embættis- menn færðu ekkjudrottningunni. Með tilstyrk íhaldssamra ráðherra, sem áttu á hættu að missa stöður sína þegar hinn ungi keisari hugðist gera umbætur á stjórnkerfínu, hafði ekkjudrottningin gert hallarbyltingu, fangels- að frænda sinn, ógilt tilskipanir hans og tekið stjórn ríkisins í eigin hendur. Saga þessarar fyrrum hjákonu keisarans, sem kom að hirð- inni 15 ára gómul og varð smámsaman valda- mesta persóna ríkisins^ er lyginni líkust. Eitt kvöldið bauð Olafur Egilsson sendi- herra mér á góðgerðarsamkomu í Sumarhöll- inni sem samtökin „Project Hope" stóðu að til styrktar þeim milljónum örsnauðra barna sem ekki hafa ráð á skólagöngu. Voru gestir fluttir í skrautlegum bátum til hallarinnar. Þegar þangað kom var tekið á móti okkur með miklum virktum, marglitum ljóskerum og annarri viðhöfn. Meðal skemmtiatriða voru tískusýningar tveggja helstu fatahönnuða Kínverja, sem heita Lu Yue og Bo Tao, og söngur þriggja ungra kínverskra óperusöngv- ara (tenór, bassi og sópran) sem fluttu gest- um evrópskar aríur með mikilli hind. En þungamiðja veislunnar var uppboð á ýmsum fógrum hlutum, klútum, kjólum og skartgrip- um, sem seldust fyrir stjarnfræðilegar summ- ur. Veislustjórinn var bandarískur Kínverji sem nýverið hafði reist eitt glæsilegasta hótel borgarinnar, Sheraton. Samkvæmið var eink- um sótt af fjáðum útlendingum, en meðal gesta voru allmargir Kínverjar sem fyllilega stóðu útlendingunum á sporði í fjárútlátum meðan uppboðið stóð yfir. Var mér innan- brjósts sem væri ég staddur í hófi banda- rískra auðjöfra í námunda við Wall Street, enda staðfestu kynni mín af bestu hótelum, diskótekum og næturklúbbum borgarinnar þá kennd að Kína sigli hraðbyri inní peninga- veldi og lífshætti hins vestræna heims, hvað sem líður stjórnarfari og opinberri hug- myndafræði. Tiananmen Annan dag fór Ragnar Baldursson með mig á torgið fyrir framan Hlið hins himneska frið- ar, sem er höfuðhlið Borgarinnar forboðnu. Á þessu torgi lýsti Maó Tse-tung yfir stofnun Kínverska alþýðulýðveldisins 1. október 1949, og þar átti sér stað blóðbaðíð mikla í maí 1989. Sjálft er torgið nýtt af nálinni. Maó lét ryðja burt öllum byggingum á 40 hektara svæði fyrir framan hliðið og gera þar stærsta torg í heimi. A því miðju er gríðarstór minnis- varði um Hetjur alþýðunnar, en grafhýsi Ma- ós er sunnanvert við það. Að austanverðu standa viðamiklar byggingar Byltingarsafns- ins og Sögusafnsins, en að vestaverðu Hin mikla höll alþýðunnar. Það ríkti mikil ró og friðsæld á þessu al- ræmda torgi meðan við Ragnar röltum um það. Földi manns var önnum kafinn við að halda marglitum flugdrekum á lofti. Aðrir stilltu sér upp og létu mynda sig við minnis- varðana. Ungir elskendur leiddust um stein- lagt torgið og sölumenn buðu fram margvís- legan varning við vægu verði. Hér var ekkert sem minnti á þá voveiflegu viðburði sem ægðu heimsbyggðinni fyrir tæpum áratug. Þriðja grein Sigurðar frá Kína birtist í næstu Lesbók. HANS JOHANNSSON FIÐLUSMIÐAMEISTARI SMIDAÐI HEILAN STRENGJAKVARTETT FYRIR SJÓVÁ-ALMENNAR NOKKUÐ SEM GERIST AÐEINS EINU SINNI Á ÆVINNI I húsi við Þingholtsstrætið þar sem eitt sinn var lækna- stofg eru nú smíðaðar fiðlur, víólur, selló og kontrabass- ar. Eiginlegg má segjg að þar séu enn stundaðar lækn- ingar, því fiðlusmíðameistarinn Hans Jóhannsson grípur líka í að gera vio fyrrnefnd hljóðfæri. AAARGRÉT SVEINBJÖRNSDÓTTIR hitti hann á vinnustofunni og fékk að heyra undan og ofgn gf sérstæðu verkefni sem hann hefur unnið að á síðustu þremur árum. FYRIR nokkru voru haldnir allsér- stæðir tónleikar í Listasafni ís- lands, þar sem Bernardel-kvartett- inn fékk að frumreyna heilan strengjakvartett; tvær nýsmíðaðar fiðlur, lágfiðlu og selló. Það sem meira er, hljóðfærin eru öll smíðuð hér á landi, af fiðlusmíðameistar- anum Hans Jóhannssyni, fyrir tryggingafé- lagið Sjóvá-Almennar, sem svo afhenti þau Tónlistarskólanum í Reykjavík til vörslu og notkunar fyrir unga tónlistarnemendur. Jón Ásgeirsson, tónlistargagnrýnandi Morgun- blaðsins, skrifaði m.a. í dómi sínum um tón- leikana: „Þar með hefur verið markað á stól- brík tímans að 31. ágúst 1998 hafi átt sér stað merkur atburður, sem vert er að gleymist ekki." Víst er að það hlýtur að teljast í meira lagi merkilegur atburður þegar heill strengja- kvartett er smíðaður á þennan hátt. Enda er ekki á Hans Jóhannssyni að heyra að slíkar pantanir séu daglegt brauð hjá honum. „Þetta er nokkuð sem gerist aðeins einu sinni á ævinni," segir hann og lætur á sér skilja að það sé óskaverkefni fyrir fiðlu- smið að fá að smíða heila fjöl- skyldu á þennan hátt. Hljóðfærin voru í smíðum í um þrjú ár og Hans segir það heillandi tæki- færi að hafa getað stemmt þau saman sem eina heild. „Alveg frá upphafi verksins reyndi ég að gera mér í hugarlund hvernig hljóð- færin ættu að hljóma saman. Það eru í raun og veru tvær meginhugmyndir uppi um hvernig hljóðfæri eigi að hljóma í strengja- kvartett. Sumir segja að hvert einasta hljóð- færi verði helst að eiga sér sinn eigin karakt- er og aðrir hallast að því að rétt sé að hafa einhvers konar harmónískan heildartón í öll- um hljóðfærunum. Ég reyndi að gera það frekar í þessu tilfelli, en ég stemmdi þó fiðl- urnar þannig að fyrsta fiðlan er bjartari en önnur fiðlan. Aftur á móti svipar lágfiðlunni mjög til sellósins í lit," segir hann. Gæti skapað fordæmi onnors staðar Hans er afar ánægður með hvernig til tókst með hljóðfærin og ekki síður með framtak Sjóvár-Almennra og telur hann að fyrst dæm- ið gekk svo vel upp geti það hugsanlega skap- að fordæmi annars staðar. „Það er hefð fyrir því að fyrirtæki styðji listina með framlögum sem eru þá oftast í formi styrkja," segir hann en telur að oft sé leiðinlegur ölmusubragur á því þegar listamenn séu að snapa fjárstyrki hjá fyrirtækjum. „Þetta er öðruvísi að því leytinu til að þarna erum við að tala um nokk- uð sem eykst í verðmæti með tímanum. Ólaf- ur B. Thors, forstjóri Sjóvár-Almennra, hefur skilning á þessu, hann er mikill músíkáhuga- maður og hefur til að mynda verið í stjórn Sinfóníuhljóm'sveitarinnar," segir Hans. „Svo var það svolítið gaman að tveimur dögum eftir vígslutónleikana í Listasafninu var skólasetning hjá Tónlistarskólanum í Reykjavík. Þar spiluðu á hljóðfærin fjórar stúlkur sem höfðu verið á styrk frá íþrótta- og tómstundaráði Reykjavíkur í sumar við að æfa strengjakvartett," segir hann og bætir við að það hafi verið sérstaklega góð tilfinn- ing á vígslutónleikunum að afhenda for- ráðamönnum Sjóvár-Almennra hljóðfær- in, sem síðan afhentu þau Halldóri Har- aldssyni, skólastjóra Tónlistarskólans í Reykjavík, sem svo aftur lét hljóðfær- in í hendur nemendum. Hljóðfærun- um verður úthlutað til nemenda sem munu fá þau tll afnota ti) eins árs í senn og hefur sér- stök nefnd verið skipuð innan skólans sem mun velja úr hópi um ÞEGAR nánar er að gáð sést að merki Sjó- vár-Almennra hefur verið greypt á hnapp hljóðfæranna. sækjenda þá sem mest eru taldir þurfa á þeim að halda en fyrir skömmu var auglýst eftir umsóknum um hljóðfærin. Helst er litið til þeirra sem eru á lokastigum námsins og þurfa á góðum hljóð- færum að halda en einnig koma til greina nemendur á öðrum stigum sem hafa sýnt sérstaklega mikinn dugnað. í framtíðinni er svo ætlunin að haldnir verði sérstakir tón- leikar a.m.k. einu sinni til tvisvar á ári, þar sem Sjóvár-Almennra kvartettinn kemur fram. Það getur svo annað hvort verið með þeim nemendum sem hafa hljóðfærin til um- ráða hverju sinni eða með öðrum kvartettum sem eru starfandi innan skólans. Manneskjan ennþá miklu hæfari en vélin Hans er menntaður í faginu í Englandi, nánar tiltekið í Newark School of Violin Mak- ing. Þar nam hann í þrjú ár en á honum er að TVÆR fiðlur, lágfiðla og selló mynda kvart- ettinn sem Hans Jóhannsson smíðaði fyrir Sjóvá-Almennar. heyra að þegar hljóðfærasmíð er annars veg- ar sé reynslan besti skólinn. Og tilfinningunni verði að treysta fremur en flóknum mælitækj- um. Raunar er einna líkast því að tæknibylt- ingin hafi farið framhjá fiðlusmiðum, a.m.k. er það eins og að ganga inn í gamlan tíma að koma inn á vinnustofuna hjá Hans. Enda seg- ir hann sáralítið hafa breyst í faginu síðan á miðri sextándu öld. „Eg nota nákvæmlega sömu handverkfærin og voru notuð á 16.-18. öld og í raun má segja að það hafi orðið ákveðin stöðnun. Ég vil þó líta svo á að þetta sé mjög jákvæð stöðnun, formið er takmark- að, alltaf eins, en samt eru ótæmandi mögu- leikar á útfærslu. Og það er það sem er svo spennandi, til að geta ráðið við þetta efni og þessar aðferðir þarf maður nánast heila ævi. Það er ekki mikið hægt að nota tölvur við þetta. Ég hef dálítið kynnt mér hljómfræði- legar rannsóknir sem hafa verið gerðar og að- 8 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS ~ MENNING/LISTIR 21. NÓVEMBER 1998

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.