Alþýðublaðið - 31.12.1987, Page 8

8
Fimmtudagur 31. desember 1987
munum. Það er hinsvegar
Ijóst að eitt stærsta verk-
efnið á sjóndeildarhring
næstu ára verður að ráða
fram úr þessum verkefn-
um. Ti! greina kæmi að
skipa sérstaka pólitíska
nefnd sem hefði það eitt á
dagskrá að sinna þeim.
A sviði innanrikismála
kann að verða fyrirferðar-
mikiö á næstu árum að
endurskilgreina velferðar-
ríkið. Stærstu loforð þess
og markmið eru ættuð frá
tímum síaukins hagvaxtar
og aðferðir þess hafa
byggst á stofnanaveldi,
sem oft og tíðum viröist
skilningslaust og fjarlægt
kringumstæðum og raun-
um fólksins, sem því er
ætlað að styðja.
Það var hlutskipti jafn-
aðarmanna að móta mark-
mið og leiðir velferðarrík-
isins í upphafi. Það skal
líka verða hlutskipti okkar
að aðlaga það að breytt-
um tímum. Þar sem sú að-
lögun hefur átt sér stað
án aðildar jafnaðarmanna
hefur niðurstaðan orðið
aukin fátækt, öryggisleysi
og byggðaröskun. Nær-
tækasta dæmið um slíkt
er Bretland í stjórnartíð
Margrétar Thatchers og
Bandaríkin undir stjóm
Reagans. Hjá báðum
þessum þjóðum hefur
aukist bilið milli rikra og
fátækra, hungraðra og
mettra.
Okkar hlutverk i þessu
efni verður að standa vörð
um markmið velferðarrík-
isins um öryggi og reisn
ungra og gamalla, heil-
brigðra og sjúkra. Til þess
þurfum við að tryggja rétt-
láta og ríflega fjáröflun.
Gagnrýninni um kulda og
fjarlægð stofnanaveldis-
ins þarf að svara með því
að færa alla framkvæmd-
ina nær fólkinu og styðja
það en ekki stýra.
♦
í tæplega tvö ár hafa
landsmenn búið við svo-
kallaða fastgengisstefnu.
Þessi stefna var tekin upp
í kjölfar kjarasamninganna
í febrúar í fyrra, þegar
menn brutust út úr þeim
vítahring verðbólgu og
gengislækkana sem hafði
haldið þjóðinni í heljar-
greipum um langt árabil.
Það rofaði til í þjóðlífinu;
það var sem nokkru fargi
væri létt af.
Miklar hræringar á er-
lendum gjaldeyrismörkuð-
um hafa leitt til þess að
Bandaríkjadollar stendur
nú lægra gagnvart ís-
lenskri krónu en fyrir fjór-
um árum. Evrópumyntir
ýmsar og Japanskt Yen
hafa hækkaó að sama
skapi. Þessi þróun hefur
valdið erfiðleikum í fram-
kvæmd fastgengisstefn-
unnar. Hitt skiptir þó ekki
minna máii, að kostnaðar-
þróun innanlands hefur
ekki verið í neinu sam-
ræmi við breytingar á
framleiðslu- og launa-
kostnaði í helstu við-
skiptalöndum okkar. Til
lengri tíma litið getum við
ekki vænst þess að við-
halda föstu gengi ef veru-
legt misræmi er í verð-
lagsþróun hér og erlendis.
En það er líka önnur
hlið á gengisstefnunni.
Gengið er ekki og má ekki
verða afgangsstærð sem
menn laga jafnharðar að
síbreytiiegum aðstæðum
innanlands. Fast gengi á
að marka efnahagslífinu
ákveðinn ramma. Gengið á
að vera umgjörð sem
heimili og fyrirtæki laga
sig að. Markmið fastgeng-
isstefnunnar á að vera að
skapa aðhald, atvinnulífið
og allur almenningur verð-
ur að geta treyst gengis-
stefnunni.
Á síðustu mánuðum
hafa þær raddir gerst
stöðugt háværari sem
kalla á gengisfellingu,
segja gengið fallið eða að
gengið muni falla í næstu
viku eða næsta mánuði. Á
sama tíma og þessar radd-
ir heyrast vantar þúsundir
og aftur þúsundir manna
til vinnu viðs vegar um
land. Er þetta til marks
um atvinnulíf á heljar-
þröm? Nei. Er líklegt að
breyting á gengisskrán-
ingu nú gagnist til fram-
búðar þeim fyrirtækjum,
einkum á sviói frystingar,
sem eiga undir högg að
sækja vegna breytinga á
gengisskráningu dollars?
Nei og aftur nei.
Brýnasta mál á sviði
efnahagsmála á nýju ári er
úrlausn kjarasamninga á
almennum vinnumarkaði.
Sú óvissa sem nú ríkir í
efnahagsmálum stafar
öðru fremur af því að ekki
hefur tekist að ganga frá
nýjum samningum. Þessir
samningar hljóta einkum
að markast af þrennu: í
fyrsta lagi liggur það fyrir
að raunhækkun tekna er
meiri á þessu ári en dæmi
eru um og hlutur launa-
tekna í þjóðartekjum er nú
meiri en nokkru sinni. í
ööru lagi er það viður-
kennt, að sumir hópar
launafólks hafa borið
skarðan hlut frá borði.
Loks er nú fyrirsjáaniegt,
að ytri skilyrði þjóðarbús-
ins verða með þeim hætti
á árinu 1988, að ekki er að
vænta aukins afraksturs í
þjóðarbúskapnum. Á
sama hátt er ekki unnt að
reikna með vaxandi kaup-
mætti launatekna.
Tal manna um gengis-
fellingu nú í aðdraganda
kjarasamninga er bergmál
þeirra tíma þegar gengið
var til þess að fella það.
Vissulega getur komið til
þess að einhver leiðrétt-
ing á gengisskráningu
krónunnar verði óhjá-
kvæmileg. Sá tími er ekki
kominn.
*
Á síðustu misserum
hefur mjög verið rætt um
að flokkakerfið sé að
breytast. Það er Ijóst að í
síðustu kosningum klofn-
aði Sjálfstæðisflokkur og
Kvennalisti treysti sig í
sessi. Ástæður þessa
hafa m.a. verið taldar þær,
að stjórnmálaumræða
undirstjórn gömlu flokk-
anna hefði fjarlægst dag-
legt líf venjulegs fólks og
snúist upp í óskiljanlega
síbylju um efnahagsmál.
Því hefur einnig verið
haldið fram, að flokkarnir
séu óaðgengilegir almenn-
ingi, og kæri sig ekki um
þátttöku hans, nema sem
fótgönguliðs rétt fyrir
kosningar.
Sannleikur leynist ef-
laust í hvorutveggja. Efna-
hagsmál eru fyrirferðar-
mikil í íslenskri stjórn-
málaumræðu, en það er
ekki að ástæðulausu.
Óvissa og sífelldar svipt-
ingar í gengismálum, lána-
málum og vaxtamálum
hafa á undanförnum árum
verið svo ríkur þáttur í
daglegu lífi, að umræðan
hefur eðlilega snúist þar
um. Það hefur hins vegar
orðið á kostnað annarra
mikilvægra þátta stjórn-
málanna, s.s. skólastefnu
og umhverfisverndar.
Um kaldlyndi stjórn-
málaflokkanna má eflaust
margt segja. Þeir eru ólíkir
að uppbyggingu og innra
starfi og hefurtekist mis-
vel í gegnum árin að sinna
hlutverkum sínum sem fé-
lagsmála- og baráttuhreyf-
ingar.
¥
Það er hins vegar óskor-
ið úr því hvort nýjum
Framh. á bls. 15