Morgunblaðið - 19.09.2001, Blaðsíða 18

VIÐSKIPTI/ATHAFNALÍF
18 MIÐVIKUDAGUR 19. SEPTEMBER 2001 MORGUNBLAÐIÐ
MÖRGU var verulega ábótavant um
borð í Kínaskipunum níu sem komu
til landsins í sumar. Þetta kemur
fram í fréttabréfi Félags járniðnað-
armanna og er látið að því liggja að
Siglingastofnun geri ekki sambæri-
legar kröfur til skipa sem smíðuð
eru erlendis og gerðar eru við inn-
lenda smíði. Siglingastofnun vísar
ásökunum járniðnaðarmanna á bug.
Í fréttabréfinu segir að ýmislegt
hafi þurft að gera við skipin eftir að
þau komu til landsins frá Kína, áður
en þau fengu haffærisskírteini. Til
að stöðugleikinn yrði viðunandi hafi
verið sett allt að 8 tonn af steypu í
þau til að mæta kröfum Siglinga-
stofnunar. Það hafi hinsvegar vakið
undrun að eitt skipanna, Garðar BA
frá Patreksfirði, hafi fengið haffær-
isskírteini til bráðabirgða áður en
viðbótarballest var sett í skipið.
Í fréttabréfinu eru einnig talin
upp nokkur atriði sem var verulega
áfátt í smíði og frágangi skipanna.
Þannig hafi komið í ljós mikil olía og
sjór í tveimur skipanna þegar átti að
steypa í þau ballest. Þiljur í vist-
arverum hafi ekki verið með tilskild-
um merkingum, t.d. varðandi eld-
varnir. Þá hafi þurft að skipta út
rafköplum, ljósum og fleiru. Einnig
er nefnt að sjó- og lensilagnir hafi
ekki verið galvanihúðaðar til að
forðast ryðmyndun og að endurmála
hafi þurft skipin vegna ryðmyndun-
ar.
Alvarlegast er þó talið að opnan-
legir gluggar í brú, sem jafnframt
eru neyðarútgangar, eru of litlir.
Samkvæmt reglum eiga gluggaopin
að vera a.m.k. 600 x 600 millimetrar
en í fréttabréfinu kemur fram að
gluggaopin í Kínaskipunum séu ekki
nema 560 x 560 millimetrar.
Í fréttabréfinu segir að Siglinga-
stofnun beri að gera að öllu leyti
sambærilegar kröfur til skipa sem
smíðuð eru erlendis og gerðar eru
við innlenda smíði.
Byggist á fáfræði
Gunnar Jóhannsson útgerðar-
maður hafði eftirlit með smíði skip-
anna í Kína og gerir út eitt þeirra,
Sigurbjörgu ST frá Hólmavík. Hann
segir staðhæfingar úr fréttabréfi
Félags járniðnaðarmanna úr lausu
lofti gripnar og byggjast á fáfræði.
Útgerðarmenn þeirra fjögurra
skipa sem nú þegar eru komin á sjó
séu mjög ánægðir með skipin og frá-
gang um borð. Reyndar opnist
neyðargluggi í brú skipanna ekki
nógu langt niður, þar muni tveimur
sentimetrum, en glugginn sé reynd-
ar breiðari en gengur og gerist.
Hann segir að einnig hafi komið upp
einstaka vandamál í raflögnum, hér
og hvar hafi gleymst að herða skrúf-
ur, en það sé ekkert sem ekki mátti
gera ráð fyrir í nýsmíðuðum skip-
um. Í einu skipanna hafi gefið sig
suða í olíutanki en slíkt sé algengt í
nýsmíðum, bæði hér heima og er-
lendis. „Siglingastofnun tók aðeins
út öryggisbúnað og stöðugleika
skipanna en skipin voru smíðuð
undir eftirliti Det Norske Veritas
sem nýtur trausts um allan heim.
Þessi umfjöllun járniðnaðarmanna
kemur mér því verulega á óvart,
sérstaklega í ljósi þess að íslenskir
iðnaðarmenn hafa verið við vinnu í
skipunum undanfarna tvo mánuði,“
segir Gunnar.
Skipin uppfylla
gildandi reglur
Páll Hjartarson, verkefnisstjóri
tæknimála hjá Siglingastofnun, seg-
ir Kínaskipin uppfylla gildandi regl-
ur og þau séu samkvæmt því örugg
sjóskip. „Skipin uppfylla allar regl-
ur um björgunarbúnað og stöðug-
leika. Íburður og búnaður um borð í
skipum er ekki á okkar könnu, svo
fremi sem hann skerðir ekki öryggi
skipanna eða uppfylli ekki skilyrði
um aðbúnað og hollustuhætti. Það
er því ekki um neina mismunun að
ræða af okkar hálfu,“ segir Páll.
Morgunblaðið/Sigurður Jökull
Járniðnaðarmenn gagnrýna Kínaskipin í fréttabréfi sínu
Ásökunum vísað á bug
ALMENNINGUR sem kaupir
hlutabréf í Landssíma Íslands gæti
átt þess kost að fá hærra verð fyrir
hlutabréf sín en nemur útboðsgengi
ef kjölfestufjárfestir fær meirihluta í
stjórn Landssímans og þarf að gera
öðrum hluthöfum yfirtökutilboð.
Í útboðs- og skráningarlýsingu
Landssíma Íslands segir að útboðs-
gengi á hlutabréfum fyrirtækisins
hafi verið ákveðið af ríkisstjórninni
og taki mið af ráðgjöf Pricewater-
houseCoopers og aðstæðum á fjár-
magnsmarkaði fyrir útboðið.
Hreinn Loftsson, formaður fram-
kvæmdanefndar um einkavæðingu,
segir PwC hafa lagt fram ákveðið
verðmat. Ákvörðun gengis hluta-
bréfanna hafi síðan verið tekin af
ríkisstjórninni á grundvelli tillögu
frá framkvæmdanefnd um einka-
væðingu. Þar hafi verið slegið af
verðmatinu eins og eðlilegt sé þegar
farið er í almennt útboð. Annað ætti
við þegar selt væri til eins aðila held-
ur en þegar seldir væru mörg hundr-
uð eða þúsund hlutir í almennu út-
boði. Verðmat og verðákvörðun í
frumsölu séu tveir hlutir og beri selj-
andinn ábyrgð á hinu síðarnefnda.
Markaðurinn ákveði síðan hvort
hann sætti sig við þá ákvörðun.
Mun líklega nýta rétt sinn
til stjórnarmeirihluta
Útboðsgengi til almennings og
starfsmanna er 5,75 og er það jafn-
framt lágmarksgengi í tilboðssölu.
Hreinn segir að þess sé vænst að
kjölfestufjárfestir, sem kaupir 25%
hlut, bjóði jafnvel enn hærra verð
þótt ekkert verði um það fullyrt á
þessu stigi. Hann muni að öllum lík-
indum nýta sér réttinn til að ráða yf-
ir meirihluta í stjórn félagsins og sé
þar með skyldur til að gera yfirtöku-
tilboð í hlutabréf annarra hluthafa.
„Þá fær almenningur val um að selja
honum á því gengi sem hann hefur
keypt á eða eiga bréfin áfram í þeirri
von að fyrirtækið eflist.“
Hann segir að milli fimm og tíu er-
lendir aðilar hafi sýnt útboðinu veru-
legan áhuga og sjái þeir mikla mögu-
leika í fyrirtækinu. „Það má ekki
gleyma því að það er ekki ýkja langt
síðan þetta var ríkisfyrirtæki og
reynslan er einfaldlega sú, að það er
hægt að ná betri árangri í rekstri
fyrirtækja eftir einkavæðingu.“
Hreinn segir að meðal þeirra
þátta sem verða skoðaðir við val á
kjölfestufjárfesti sé fjárhagsleg geta
hans, hvort hann komi úr tæknium-
hverfi, saga hans og hverjir hluthaf-
arnir eru. Einnig sé gerð krafa um
að viðkomandi eigi stórt fjarskipta-
kerfi eða sé í samstarfi aðila sem eigi
slíkt kerfi. Þá verður farið yfir hvaða
stefnumörkun þeir sjá fyrir sér og
hversu trúverðug hún þykir.
Yfirlýsingar frá aðilum sem hafa
áhuga á að gerast kjölfestufjárfestar
þurfa að hafa borist 24. september. Í
útboðslýsingu Símans segir að þá
muni einkavæðingarnefnd tilkynna
hvaða erlendu fjárfestar hafi lýst yf-
ir áhuga á þátttöku í þessu söluferli.
Þeir sem uppfylla skilyrði seljanda
geta þann 1. október fengið senda
sérstaka upplýsingaskýrslu sem
PWC útbýr í samvinnu við Símann
og einkavæðingarnefnd. Í kjölfarið
eiga þeir sem enn eru áhugasamir
kost á að skila inn óbindandi verð-
tilboði til 22. október. Á grundvelli
þess gefst nokkrum þeirra kostur á
að fá enn frekari upplýsingar um
Símann og starfsemi hans, sem eiga
að gera þeim aðilum kleift að setja
fram bindandi lokatilboð.
Skilafrestur fyrir bindandi lokatil-
boð verður væntanlega í lok nóvem-
ber og í kjölfar ítarlegrar skoðunar
tilboðanna er ráðgert að ganga til
samningaviðræðna við einn aðila.
Útboð Landssíma Íslands
Almenningi gæti
gefist kostur á að
selja hærra verði
Arðsemi eigin fjár
Arðsemi eigin fjár er talið segja til
um hversu hæft fyrirtækið er til arð-
greiðslna og þykir vísbending um þá
ávöxtun sem fyrirtækið hefur verið
að skila eigendum sínum. Arðsemi
eigin fjár Símans var 1,1% um sl.
áramót en 5,76% um mitt árið 2001
og ætla má að hún verði tæplega 8% í
lok ársins. Gert er ráð fyrir að arð-
semin verði yfir 10% á næsta ári og
verði vaxandi þaðan í frá. Rétt er að
geta þess að arðsemi um síðustu ár-
mót skýrist aðallega af því að óefn-
islegar eignir félagsins voru afskrif-
aðar að fullu á árinu 2000 og hafði
það veruleg áhrif á hagnað félagsins.
Arðsemishlutfallið er talið gefa
fjárfestum færi á að bera fjárfest-
ingu í fyrirtæki saman við aðrar fjár-
festingarleiðir. Þó ber að hafa í huga
að vegna þeirrar áhættu sem fylgir
atvinnurekstri þykir jafnan æskilegt
að slík fjárfesting skili nokkuð betri
arðsemi en áhættulaus ríkisskulda-
bréf.
Q-hlutfall
Q-hlutfall er notað við mat á verði
hlutabréfa. Það má reikna með því
að deila innra virði upp í gengi hluta-
bréfa. Miðað við lágmarksútboðs-
gengi Símans, sem er 5,75, var Q-
hlutfall Símans 2,95 í júnílok. Út-
koma sem er hærri en einn þýðir að
félagið er metið talsvert hærra en
nemur eigin fé þess. Yrði það leyst
upp við þessar aðstæður fengju hlut-
hafar minna fyrir bréf sín en þeir
greiddu fyrir þau. Á hinn bóginn ber
að hafa í huga að Q-hlutfallið gefur
ekki endilega rétta mynd af raun-
virði þeirra eigna sem bundnar eru í
fyrirtæki eða ávöxtun bundinna fjár-
muna. Það gefur aðeins vísbendingu
um mat á markaðsverðmæti fyrir-
tækisins miðað við bókfært verð-
mæti þess.
Samkvæmt upplýsingum sem Ís-
landsbanki gaf út hljóða spár um Q-
hlutfall nokkurra erlendra símafyr-
irtækja þannig: Telenor 2,69, British
Telecom 2,45, Telia 2,38 og Tele
Danmark 1,88. Hlutfall Símans er
því hæst í þessum samanburði.
Veltufjárhlutfall
Veltufjárhlutfall er notað til að
meta hversu hæft fyrirtæki er til að
standa skil á helstu skuldbindingum
í nánustu framtíð. Eðlilegt er talið að
hlutfallið sé hærra en einn en mis-
jafnt er eftir eðli rekstrar hvert hlut-
fallið á að vera til að teljast eðlilegt.
Hlutfallið segir lítið eitt og sér, ann-
að en að gefa vísbendingu um þróun
greiðsluhæfis frá einu tímabili til
annars, en það nýtist vel til saman-
burðar við önnur fyrirtæki í sömu
grein. Veltufjárhlutfall Símans var
1,11 um sl. áramót og 1,56 í júnílok
2001.
V/H-hlutfall
V/H-hlutfall er hlutfall verðs
hlutafjár og hagnaðar. Það segir til
um hversu langan tíma það tæki fyr-
irtæki að greiða upp heildarmark-
aðsvirði sitt miðað við óbreyttan
hagnað.
Síminn áætlar að skila 1.080 millj-
óna króna hagnaði á þessu ári sem
þýðir að V/H-hlutfallið er 37,6. Hlut-
fallið segir litla sögu eitt og sér nema
í samanburði við önnur tímabil eða
önnur fyrirtæki. Samkvæmt upplýs-
ingum sem greiningadeild Íslands-
banka gaf út nýlega er þetta aðeins
hærra en spár gera ráð fyrir hjá
Telia (35,5) en talsvert lægra en hjá
British Telecom (49,4) og Tele Dan-
mark (51,6).
Með því að deila V/H-hlutfallinu
upp í einn fást 2,7%. Þetta má segja
að sé sú ávöxtunarkrafa sem gerð er
til félagsins, miðað við óbreyttan
hagnað.
Eiginfjárhlutfall
Eiginfjárhlutfall Símans var
47,3% um áramót og 42,7% um mitt
þetta ár. Eiginfjárhlutfallið mælir
hversu hæft fyrirtækið er til að
standast tap á rekstri. Því hærra
sem hlutfallið er þeim mun betra því
að ef tap verður þá hefur það fyrst
áhrif á eigið fé fyrirtækisins áður en
það fer að hafa áhrif á getu fyrirtæk-
isins til að greiða skuldir sínar. Of
hátt eiginfjárhlutfall getur þó verið
galli þar sem það getur haft áhrif til
lækkunar á arðsemi eigin fjár.
Innra virði
Innra virði Símans var 1,89 um sl.
áramót og 1,95 um mitt ár. Innra
virði sýnir hvers virði hlutabréf fyr-
irtækisins eru samkvæmt efnahags-
reikningi og segir til um þá upphæð
sem hluthafi fengi fyrir hverja krónu
hlutafjár ef eigin fé félagsins væri
skipt upp til hluthafanna. Í almenna
útboði Símans kostar þessi króna
hlutafjár 5,75 krónur. Segja má að ef
allt væri rétt metið í reikningum fyr-
irtækja ætti gengi hlutabréfa í raun
að vera það sama og innra virðið en
reyndin er jafnan önnur af margvís-
legum ástæðum.
Nokkrar kennitölur Símans
KEFLAVÍKURVERKTAKAR hf.
hafa undirritað þjónustusamning til
fimm ára við varnarliðið á Keflavík-
urflugvelli og hljóðar samningurinn
upp 862,2 milljónir króna. Róbert
Trausti Árnason, forstjóri Keflavík-
urverktaka, segir að um sé að ræða
samning um þrif og ræstingar á hús-
næði varnarliðsins. „Samningurinn
er í beinu framhaldi af því að sam-
komulag náðist á milli íslenskra og
bandarískra stjórnvalda um að
breyta fyrirkomulagi verktöku
þannig að nú fer sífellt meira í útboð.
Þetta er í fyrsta skipti sem þessi
samningur fer í útboð að undan-
gengnu forvali en tvö fyrirtæki
ákváðu síðan að bjóða í.“
Keflavíkurverktakar voru skráðir
á Tilboðsmarkað Verðbréfaþingsins
í vor og var gengi bréfa félagsins 3,2
í fyrstu viðskiptum. Gengi bréfanna í
síðustu viðskiptum, sem liggja fyrir,
var 4,4 þannig að gengið hefur
hækkað um 37,5% á aðeins um fjór-
um mánuðum en veruleg viðskipti
hafi verið með bréfin að undanförnu.
Hagnaður félagsins á fyrri helmingi
ársins nam 120,4 milljónum eftir
skatta og segir Róbert að allt útlit sé
fyrir prýðisafkomu á árinu í heild. „Í
áætlunum var gert ráð fyrir eðlileg-
um vexti félagsins og það hefur alveg
gengið eftir, veruleiki og áætlun eru
í takt.“
Róbert segir að Keflavíkurverk-
takar hafi áður verið með þjónustu-
samninga af þessu tagi, þótt þar hafi
verið um minni umsvif að ræða. „Við
höfum því verkunnáttuna og getuna
til þess að takast á við þetta verkefni.
Það gleðilega er að þeim sem unnu
hjá því fyrirtæki sem sá um þetta áð-
ur verður boðin vinna hjá okkur og
ég vona auðvitað að sem flestir þiggi
það. Það er í raun hagur hvorra
tveggja.“
Veltan stefnir í
1,9–2 milljarða
Aðspurður segir Róbert að velta
Keflavíkurverktaka hafi verið 1,7
milljarðar og hún stefni í 1,9 til tvo
milljarða á þessu ári án þessa samn-
ings en félagið hefji vinnu við þennan
samning 1. október næstkomandi.
„Það verða ráðnir fimmtíu starfs-
menn eingöngu í tengslum við þetta
verkefni og við bætist síðan einhver
fjölgun starfa í tengslum við bygg-
ingarverkefni. Við höfum næg verk-
efni enda höfum við verið mjög harð-
fylgnir í að bjóða í alla verksamninga
sem varnarliðið býður út og eins er-
um við að sækja af auknum þunga
inn á íslenska markaðinn þar sem við
höfum mest lítið verið þótt fyrirtæk-
ið hafi starfað í 44 ár. Starfsmenn
fyrirtækisins verða um 210 með
þessum samningi.“
Gengi bréfa Keflavíkurverktaka
hefur hækkað um 37%
Nýr verksamningur
upp á 862 milljónir