Vísir - 29.08.1981, Blaðsíða 6

6
Laugardagur 29. ágúst 1981

eins og allir vita, og við seljum
framleiösluna fyrir dollara.
Viðskiptaþjóðir okkar verða að
kaupa sina dollara á mun hærra
verðinií en um áramótin þannig
að þeir borga i raun ekkert
minna nii en þa. Á samahátt fá-
um við um það bil jafnmargar
krónur nú og þá, fyrir sama
magn, en verðbólgan okkar sér
fyrir þvi' að við fáum miklu
minna fyrir krónurnar. Allur
kostnaður hefur þannig aukist
og nú er ekki lengur nóg að fá
sama krónuf jölda og við gátum
verið vel sáttir við að fá um ára-
mótin.
Það gerir okkur erfiöara fyrir
aö fá verðið hækkað, keppinaut-
ar okkar, svo sem Norðmenn,
Danir og Færeyingar selja sitt
mjöl fyrir sinn eigin gjaldmiðil
og eru býsna sáttir við verð,
sem jafngildir sjö dollurum á
próteineininguna.
Jón Reynir sagði að horfurnar
væru afskaplega slæmar. Fisk-
mjölsnotkun í fóðurblöndur færi
minnkandi i heiminum, mest
vegna þess að það er dýrara en
önnur fáanleg efni. Þar við bæt-
ist að Pólverjar, sem hafa á
undanförnum árum veriðmeðal
okkar stærstu kaupenda i loðnu-
mjöli, eigi nú i miklum efna-
hagsvanda og þurfi mikinn
greiðslufrest, sem geti leitt til
þess að ekki náist samningar
um að selja þeim muöl.
,,Afar slæmar horfur”
segir Bræðslan
En hvað er þá framundan?
Þvi er erfitt að spá. 1 fyrsta
lagi er ekki gottað segja hversu
mikil framleiðslan verður i ár.
Loðnustofninn fer minnkandi og
fréttir siðustu daga segja okkur
að ýmsar þjóöir sæki nú í stofn-
inn, sem við veiðum úr og telj-
um okkar. Enn er þvi ekki séð
hvað mikið verður eftir handa
okkur, þegar stofninn kemur inn
i okkar landhelgi og við getum
farið að verja hann fyrir ásókn
annarra.
í öðru lagi er alls óvist hvað
við getum selt mikið, eða jafn-
vel hvort við getum nokkuð selt.
Og i þriðja lagi, á hvaða veröi.
Jón Reynir sagöi að aðstæð-
urnar gætu skapað verulega
byrgöasöfnun mjöls. Hins vegar
heföi ekki komið til tals meðal
fiskmjölsframleiöenda að neita
aö taka á móti loðnu, þótt illa
horfði, bæði um verð og
markað. Framleiðendurnir fá
afurðalán til að standa straum
af kaupum á hráefni og beinum
vinnslukostnaði. Það gæti þó
oröið gálgafrestur aðeins. Mjöl-
framleiðendunum þykja horf-
urnar vera afar slæmar. _sv
Það fer alltaf s vo að lokum, að
fiskverö er ákveðiö. Sjaldnast
þó i ást ogeindrægni.enákvörð-
un samt. Loðnuverðið var
ákveðið á fimmtudaginn var,
loksins 18 dögum eftir að það
átti að taka gildi. Fróðir menn
segja að það hafi aldrei gengið
jafn erfiðlega að koma þvf
saman.
Þeir sem ákvörðunina tóku
eru fulltrúar seljenda i yfir-
nefnd Verölagsráðs sjávarút-
vegsins, þeir Ingólfur Ingólfs-
son fulltrúi sjómanna og
Kristján Ragnarsson fulltrúi út-
gerðarmanna, ásamt odda-
manni frá Þjóðhagsstofnun,
Bolla Þór Bollasyni. Ákvörðun
sina byggðu þeir á að fyrir
hverja próteineiningu i loönu-
mjöli megi fá átta Bandarfkja-
dali og 300 dali fyrir hvert lýsis-
tonn.
Fulltrúar kaupenda eru alls
ekki á þvi máli aö þetta sé rétt
viðmiöun og létu bóka aö ákveð-
ið verö væri „algjörlega óraun-
hæft.” Þeir telja afar hæpið að
hærra verð en sjö dalir fáist
fyrirpróteineininguna i mjölinu
og 375 dalir fyrir tonniö af lýsi.
Vinnslan fær ekki fyrir
kostnaði
Fulltrúar kaupendanna eru
Jónas Jónsson og Guðmundur
Kr. Jónsson. Þeirsegjal bókun-
inni að eftirspurn sé nú sama og
engin og markaðshorfur hafi
ekki verið lakari i fjölda ára.
Þeir átelja að hlutur veiðanna
sé tekinn langt framyfir hlut
vinnslunnar og segja að útgerð
loönubátanna sé tryggð með
þessu verði, en hins vegar fái
vinnslan ekkert fyrir viðhaldi,
rekstrar-og stofnfjárvöxtum né
afskriftum. Þeir segja raunar
að vanti þá litlu summu 80-100
milljónir króna á aö verksmiðj-
urnar hafi fyrir fullum vinnslu-
kostnaði á sumar- og haustver-
tiö, meö þessu veröi.
Verðið, sem var ákveðið er
450 krónur fyrir hvert tonn af
loðnu veiddritil bræöslu, miðað
við 16% fituinnihald og 15% fitu-
fritt þurrefni. Siðan kemur
verölækkun við breytingar til
hvorrar áttarinnar sem er.
Verðjöfnunarsjóðurinn, deild-
in fyrir mjöl og lýsi, er tómur
núna og það Ut af fyrir sig gerði
erfiðara en áður að ná sam-
komulagi. Nýjustu íregnir
herma þó að lausn sé fundin á
féleysi sjóðsins, en það kom
ekki að gagni við verðákvörðun-
ina, vegna þess að fregnir af
lausninni munu ekki hafa borist
til samningamanna. Það er
raunar haft fyrir satt að ákvörð-
un einsos sú. aö redda verðjöfn-
Jón Reynir Magnússon, for-
maður Félags islenskra fisk-
mjölsframleiðenda. Visismynd-
ir EÞS.
Um siðustu áramót var
hei msm arkaðsverð á mjöli
mjög gott, eða um 9,10-9,20
Bandarikjadalir á próteinein-
ingu. A sama tima var verð á
lýsistonni um 475-480 dalir og
þótti þá lélegt. Hæst hefur verð-
ið á mjölinu farið i 10,20 dali,
það var 1973, en um áramótin
’79-’80 fór það niður í um sjö
dali. A árinu 1980hækkaði verðið
siðanafturog varkomið yfir niu
dali í október.
Flókið og vandleyst
dæmi
Vísir ræddi við Jón Reyni
MagnUsson formann félags isl.
fiskmjölsf ramleiðenda og
spuröi hann hvaða rök styddu
áætlun þeirra um að þaö væri
ofáætlað að verðið gæti orðið
eins og oddamaðurinn geröi ráð
fyrir i sinum útreikningum.
Jón Reynir sagði aö i raun
væri veröið sjö dalir ekki svo
miklu lægra, frá hendi kaup-
enda erlendis, en það sem þeir
greiddu um áramótin. Málið er
það að Bandarikjadalir hafa
hækkað mjög i verði á árinu,
Sigurjón
Valdimarsson
skrifar
unarsjóðium peninga, sé tekin i
skyndingu og siðan eru allar
vélar kerfisins settar i gang til
að reikna Ut hvernig skuli farið
að þvi. Aætlunin liggur' síðan
fullbUin eftir nokkra tima.
Næstu dagar og vikur eru siðan
notaöir til að sniða agnúana af.
Oddamaður telur horf-
urnar ekki afleitar
Visir sneri sér til Bolla Þórs
Bollasonar, oddamanns yfir-
nefndarinnarog spurði hann um
rök hans fyrir ákvörðuninni og
þá einkum mismuninum á
markaðsmati hans og fisk-
mjölsframleiðenda.
Bolli sagði að aðalrökin væru
þau aö fyrirfram hefur verið
sarnið um sölu á 8-9000 tonnum
afmjöli.á mjög hagstæðu verði,
eða rúma átta dali próteinein-
inguna. 1 annan staö ætti þetta
verð að gilda aðeins til
septemberloka og honum þótti
liklegt að framleiöslan þangaö
til verði naumastmiklu meiri en
upp i þá samninga.
t annan stað sagði hann að
þróunin hefði f lest ár orðiö sú að
verð hafi hækkað, eftir þvi sem
liður á haustið, og það hefði haft
áhrif á ákvörðun hans. Hann ttík
þó fram að þetta væri ekkert
lögmál og allt eins gæti brugðiö
út af þvi.
Um markaöshorfurnar sagði
Bolli Þór að nú væru litlar
birgöir i landinu af mjöli, en
hinu væri ekki að neita aö eftir-
spurnin væri með minna möti.
Hæpnar vonir
Þar sem ákvöröun Bolla var
Bolli Þór Bollason, oddamaður I
yf irnefndinni.
tekin á grundvelli fyrirfram
geröra samninga, og taliö er
hæpið að jafn gott verð fáist
fyrir meira en það magn, sem
þar er ákveöið, var Bolli spurð-
ur hvort ekki mætti vænta enn
erfiðari samninga um loðnu-
verðiö, sem taka á við 1.
október.
Hann vildi litlu spá um það, en
benti á að almennt fiskverð ætti
einnig að endurákvaröast á
sama tima og það gæti ef til vill
auöveldað samkomulagið um
loðnuverðið.
Þaö kann einhverjum að finn-
ast þaö hæpin undirbygging
undir góðar vonir, einkum þar
sem fiskverðsákvörðun hefur
sífellt orðið erfiðari I seinni tið.
Skemmster að minnastþess aö
sföasta ákvörðun náðist ekki
fyrr en hálfum öðrum mánuði
siðar en hún áttiað vera til. Fari
eins næst, verður ákvörðun um
fiskverðið ekki tilbúið fyrr en
um miðjan nóvember og setjist
menn þá niður tilað ræða loðnu-
verðiö i þrjár vikur kemur það
ekki fyrr en í desember, eða
rúmum tveim mánuðum eftir að
núgildandi verð rennur út.
Ákvöröun
aldrei jafn
erfiö og nú