Tíminn Sunnudagsblað - 13.11.1966, Page 5

verið prentað svonefnt „Fræðakvev'*
eða „Fræðapredikanir", en ekkert ein
tak þeirrar bókar er nú til. Fieiri
bækur nvunu trúlega ekki hafa verið
þrentaðar á Breiðabólsstað.
Síra Jón Matthíasson deyr árið
fimmtán hundruð sextíu og sjö, og
þá erfir sonur hans, Jón, prentverk-
ið. Að öllum likindum hefur Guðbrand
ur biskup tekið prentsmiðjuna á leigu
af Jóni prentara árið fimmtán hundruð
sjötíu og tvö eða þrjú, og flutt hana
frá Breiðabólsstað til Hóia. Þar mun
prentsmiðjan hafa verið næstu sextán
eða sautján árin, og Jón Jónsson
prentað þær bækur, sem komu út á
þvi támabili. Af þeim bókum á ég,
eins og fyrr segir, bíbláuna.
Hér gerir Þorsteinn hlé á frásögn
sinni, lítur á mig og spyr: Viltu ekki
sjá gripinn?
— Jú, endilega.
Hann rís á fætur, gengur úr stof-
unni, en kemur von bráðar aftur
með hina miklu bók, sveipaða inn
í grænlitan dúk. Hann leggur bókina
ofur varlega á~borðið, tekur dúkinn
utan af, og þarna birtist hinn frægi
merkisgripur, biblía Guðbrands á
Hólum. Spjöldin eru lúð og velkt, sem
engin er furða með hofdömu í svo
'hárri elli.
— Hérna er hún.
Hann lýtur yfir bókina eins og fað-
ir lúti yfir vöggu barns, opnar hana
og sýnir mér hið íburðarmikla titil-
blað. Þar er letrað flúruðum stöf-
um: Biblía Þad Er Ölf / Heilög
Ritning vtlögð / a Norrænu / Med
Formalum Doct / Martini Lutheii.
Prentad a Holum Af / Jone Jons
Syne ■/ MDLXXXIIII.
— Sagt er, að Guðbrandur hafi
unnið ásamt sjö mönnum að þessari
bók í tvö ár, en það er án efa vit-
leysa.
— Hvaðan fengu þeir fjármagn til
útgáfunnar?
— Jú, konungur bauð, að sérhver
kirkja á landinu skyldi greiða einn
ríkisdal til prentunarkostnaðar og
kaupa ejtt eintak að auki.
— Sætir ekki furðu, að enn þann
dag í dag skuli vera eintök nær
óskemmd?
— Ég veit ekki. En orsök þessa
mun þó einkum vera sú, að upplagið
var stórt eftir þeirra tima mæfi-
kvarða, og svo átti sérhver kirkja
á landinu eitt eintak, og svo fögur
og mikil bók hlaut að sjálfsögðu betri
geymslu og meðferð en aðrar ómerk-
ari bækur.
— Þetta eintak er óvenju gott, er
það ekki?
— Jú, það er vart hægt að segja
annað. Fg þarf að ráða bót á tveim-
ur blöðum. Ég held, að þetta eintak
hafi verið lengi erlendis. Hefði það
verið geymt hér heima, væri það
líklega miklu verr farið.
Gulnuð og brúnleit blöðin glúra
Titilblað á Guðbrandsbiblíu frá 1584.
á okkur eins og sjóndaprir öldungar,
þakin svörtu letri, feitu, grófgerðu
en fögru. Fremstu blöðin eru nokk
uð feyskin, sums staðar rauðleit og
trjáberkisleg. Þorsteinn strýkur síð-
urnar, þuklar þær, þreifar niður :
kjölkrikann og sýnir mér nokkrar
smáskemmdir, sem þarfnast viðgerð-
ar.
— Hér er sprungið blað. Þetta verð
ég að líma. Pappírinn er harður og
stökkur kringum sprunguna eins
og vindlingaeisa hafi falbð á blaðið.
Þessi gamli pappír er svo næmur fyr
ir hita.
— Þótti þér hún dýr?
— Nei, ég átti alveg von á þessu.
— Hve stór er bókin?
— Hún er tæpar fimmtán hundr-
uð blaðsíður.
Hann flettir og biaðar til enda
bókar, en þar stendur: Þetta Bibliu
verk var endad / a Holum i Hjalta-
dal af Jone Jonssyne / þann VI.
dag Junij Anno Domini MDLXXX
IIII.
— Þykir þér ekki skaði að blöð-
unum, sem vantar?
— Jú, það er vissulega tjón, og
bókin er vanheil fyrir bragðið. í gær
kom til mín maður og sagðist hafa
annað blaðið, sem mig vantaði, en
því miður var það úr Þorláksbiíblíu,
en á þessari vöntun vona ég, að ég
geti ráðið bót, áður en langt um líð-
ur.
Hann lokar Guðbrandsbiblíu, vefur
dúknu'm utan um hana og ber dýr-
grip safnsins út úr stofunni. Ég sit
einn eftir í háflugi þenkinga um
töframátt fornra skræðna, nefdropa-
rómantík og óþekkta lífssögu íslenzkr
ar alþýðu. Brátt er Þorsteinn setzt-
TÍMINN - SUNNUDAGSBLAÐ
965