Tíminn Sunnudagsblað - 13.11.1966, Side 6

wmi* m

^S|;Í||gi
Íí íiiiV'1
(Íijiniijijjmjjinijj
•..•►..awítóyJhÍBiJi!
.

:'.,||1 . r' - tl /■ I lW/i

fc;1- Vh- Íll- '
W ftofcWfcita |’*f «fcf:

‘iH'l.iHHfclH Wfi
» f! Hí >H,í ,}r,t
.................. -Sl-r-l '*

i,:r»::rr.-,::T.ap:,:nn!n rriimrgnpg;::
II • • P: íi ÍI.WIhIII ílr
! IHfc' i- i- ■• rlill: ir
|;>:j|iPl;::lj!?;-|}ÍÍÍ:Í|.Hi;|S?ÍgjSlggj
i.íii ^i-'-rv.Klœiiöííj
liiÍÍÍffwRiííBiHaBriffaiiÉifiíaapp

ifpmpwiiiiijpj}
. ,'... i ii.'ll-iuii Jl.ili;.

'ImI! 'II! Hl:l:íl

:l j 1:111 ••i'íiIhI: í llpl 1 'ii.Í ií'í :
jitfiH ^HÍH-iHrf fcf fi-lldl.
éi«ffi!:p§;!wáli*í»l»ii ii*
I H,i ll,«Wc;l[.yWteslKHiil!

SHÍf HHí j8j}íp8 ‘ -fiif ífc'í.ftii’ii- ÞV'Hfe.
u“ fci5iH.l i.rHfl ÍM
r|' ii ‘mJ :í!: :1 l'l’ I-HI.Hil í }i li l.H ll
. i . r’i,.!i.iH!-: r;
:jjjjjjjjjpjij p?Hjsf:;ij;igjgg;
;i:^a'mj!'fiiÍ5Í};:?H$i|jifewH;:

teÍfepÍMi! f H.te ifeiwl
. u.ii cid:iu.u;.

tiiiíBtalÉi
jSlilÍÍiiiiiÍBliilijKÍHElÉililÍlipfffiíÍi
........... I.
ÍpÍfe5:lilÍMiiÍp:I^Ínp|8ÍÍi
ÍKlIÍÍ:
f'jJItHTin)-
h!,S!\ 111
PríSi i-í M-rrr#M‘eid%*ml,!iiliH:!fíéVilthitiiHiji*l}lifög
BkT4iH,;ILl fc.iu riUÍ-! »Í.:Í»ÍÍ:Ír., uiiin'f iíÍH,';Í|:fií:Í5Í*:fc? RB ÉÍi;;,! ÍL.iL iiÍ
ÍÉÍMjpMjpœip-SílÍl^ftHéSÍ
i' ( r.-Mi'i.ii.ij, ,
;í ¥#.(ii«
'iiÍlHjS

PÍp*piÉiMí
íiífHHHH'HÍf.llHillfelHr
jfffHfcÍKÍSÍH'HIÍiÍT }ÍIÍJfHÍ) ‘ji
HjÍSÍHÍ HH
i jfrjfpiiíi!!: ji. H:S jjj H3:f ^líÍ
riligilSflfl wjfW»!Ílí ?SÍi»KÍiK!H8:»ipi
3« :.:.»») Jnim w.
pÍHÍffl

Ílí'ífiM
l?.ÉpMig‘PH»py.?l») feww'gáiág

@Í jjjUÍÍÍÍi jifc Rf 3kÍ£ifÍ‘;!HÍ'.: KiJ 'if Í
j.l (.!• ;•'{.! II*. .*t fcí. li •
i!ii.:.jahi..ii:^m.»*i fc.-ii 'k; :::
iSji rij'Hjf.pipá’jjÍj^EÍfjifji'fcipifc'jjiifij!
I íÍHÍÍÍ^rfHföHÍHÍKÍÍ !5})^i!)iji!i'>i fi|4HœaÍ:;
H iÉSiSirKiliSp^f::
iJittSnjrjfffíHHi-iiisifif^ijijjösiiPf^l^:
ijii: ÍjjfÍHÍÍHf SfífifÍjj.

ifÍÍÍSÍÍM^ií'gfeíÍMijiRáíel

;• Í! h'.'Iliiii!.'

> »»'■>“" ff JMM 1)1= í'HlB VW %Hfti.
, . , ... _ i .....:...! ■ I . r , .

M "," f'fií
;Í4UiMm ;uum:: >.,: j., . j»
lÍÍ&wifejísiffl!
•pMslÉíliwii
í'jllilrf; i'ipi;... V,.ií.'.| I!!r rf. «i H' i ‘:i .
SÍiiiil^lniíMiw^iíijfifíiilVlj^ÍpitÍ^IÍ?
I H:’» Hrf iÍHÍH)|!?í,ÍJ)r,f'.
V !rti-.issi;TKi5i
„'i„>.., n> ■>- ih,n1 >, f,»
iJ’.hI-íh! H‘
?’•_**' - ,:
Hföiiíiifö^wliiiröip
\rI m«1.^.1 •' •

Ji'rii liji.i j. rflfv'. j4 - líiiifif irf HVrf.t ji
*! 'I ■'’.'rsíh' i',- iYíi e",i1 h,”

|pijflgiHjf»«!j|í4Íiilí*l:filÍ!»i;piiijjÍjj^i^^i*
1srl-rfá.h.l Írffrf=FrÍ' l,ll')i’ 1»..,! I ; I .j(#4Hfclrf 'f.
:S!«iP»jij ’nií'r’i’íi'.Írfi'H P’i’ijH'fiiiirfrfcJJijS'ff:
ili!l Ú)j :'j
l’fHriifc?,) l;ii::iii ii i i i;- ,;■ ji|

V ' >Slr,.*«,,! IihSw
w *''■■■ ■» i*,',.' , c r-.» f„', i ij,;;, ■■1 r
.:•! ' :
)
1ÍMINN - SUNNUÐAGSBLAD
Opna 1 Guðbrandsblbliu, 27. og 28. kafll úr annarrl bók Móse.
ur aftur í stólinn gegnt mér, og sam-
talið hefst á nýjan leik.
— Áttu ekki fleiri bækur frá sex-
táncju öld, Þorsteinn?
— Jú, ég á eina bók að auki, en
það er Brevis Commentarius Arn-
gilms lærða, sem kom út í Kaup-
mannahöfn fimmtán hundruð níutíu
og þrjú. Ég þykist geta rakið _upp-
'hafssögu þess eintaks að líkum. Á tit-
ilblað bókarinnar er skrifað
með hendi Arngríms lærða
„Guðm. do Enero Islando.“
(Þe. Guðm. gef Einari ís-
lanzks.) Ég tel, að hér standi nafn
Guðmundar Einarssonar, sem var
skólameistari á Hólum nokkurn tíma
og síðar prestur á Staðarstað Hann
andaðist þar árið sextán hundruð
fjörutíu og sjö. Er Brevis Commentar
ius kom út, var Guðmundur við nám
í Hötfn og hafði ort kvæði á latínu
til Arngríms og er kvæðið prentað
aftan við Brevis Commentarius. Tel
ég, að Arngrímur hafi gefið Guð-
mundi þetta eintak, sem nú er í
eigu minni, í þökk fyrir kvæðið.
— En hvað geturðu sagt frekar af
mólaprenti?
— Ja, árið fimmtán hundruð átta-
jtíu og niu er prentverkið flutt að
Núpufelli í Eyjafirði, og þar prent-
aðar tvær Summariur yfir Nýja og
'Gamla testamentið og ef til vill
fyrsti hluti MorðbréfabæklLnganna,
sem Guðbrandur biskup reit til varn-
ar afa sínum, Jóni Sigmundssyni, lög-
manni. En prentverkið er svo aftur
flutt til Hóla árið fimmtán hundruð
níutíu og þrjú eða fjögur, og þar er
prentun haldið áfram af miklum dugn
aði sérhvert ár, allt til dauða Guð-
brands biskups, árið sextán hundruð
tuttugu og fjögur. En þá var prent-
un hætt og prentáhöldin lögð í
geymslu í dómkirkjunni. Guðbrandur
lét prenta og gaf út fjölda guðsorða-
bóka á þessu tímabili eins og fyrr
segir, til dæmis kom út árið
fimmtán hundruð níutíu og fjögur
fyrsta útgáfan af Grallaranum, en
þá bók hef ég ekki í safni mínu nema
ljósprentaða. Aftur á móti á ég
Nýja testamenti, sem Guðbrandur gaf
út árið sextán hundruð og níu, og
tel ég þá bók einna fágætasta í sat'n-
inu. Eg fékk þetta eintak frá Noregi
fyrir ellefu árum eða þar um bil
Innan á fremra spjaldi er bókmerki,
er sýnir, að bókin mun áður hafa
verið í safni á Englandi. Þetta er
sæmilegt eintak. Bókin er raunar
fornfáleg og hafa týnzt úr henr.i
þrjú blöð, líklega þegar á sautjándu
eða átjándu öld. Þau eru skrifuð
með fallegri settskrift.
Frá þessu tímabili á ég einnig van-
heilt eintak af „Speigell Eilifs Lýfs“
eftir Pfhilipp Nocolai, þýtt af Guð-
brandi, og gefið út árið sextán himdr-
uð og átta.
Saga prentverksins verður nú aerið
stormasöm. í erfðaskrá sinni liafði
Guðbrandur ánafnaði syni sínum,
Páli, sýslumanni í Húnavatnsþingi,
prentverkið. En PóU andaðist á und-
an föður sínum, og við andlát Guð-
brands var erfðaskráin skilin svo,
að nú væri prentsmiðjan eign Hóla-
stóls. Erfingjum stóð nokkum veg-
inn á sama, enda tók nú við embætti
biskups Þorlákur Skúlason, dótturson
ur Guðbrands. Hann gaf út margar
bælkur, meðal annarra biblíu þá,
sem við hann er kennd og kom út
árið sextán hundruð fjöratíu og fjög-
ur.
— Gáfu þeir eingöngu út g’iðs-
orðabækur á Hólum?
—Já, það má fullyrða, að frá
Hólum komi nær engin bók utan guðs
orðabók á sautjándu öld. Það verður
ekki annað sagt, en að í kirkju Norð-
lendinga hafi gætt mikillar þröng-
sýni í andlegum efnum. Og svo eru
menn, að minnsta kosti þeir, sem
skrifa kennslubækur fyrir skólana,
að segja, að biskupsstólarnir hafi
verið miklar menningarstöðvar.
Ég heid megi deila um það. Fólk
inu var haldið í guðsorðabónda-
beygju. Sérstaklega verður að telja
Hólastól ábyrgan fyrir þessu. Eftir-
menn Guðbrands voru ákaflega þröng
965