Tíminn Sunnudagsblað - 13.11.1966, Síða 11

Fýlar að sumarlagi — myndin tekin á Heliissandi i júlímánuði.
Ljósmynd: Jón Baldur Sigurðsson.
Fugl í landnámshug
Sumar fuglategundir hafa mjög
fært út kvíarnar hina síðustu ára-
tugl og numið þar land, er þeir
sáust ekki áður. Þetta á einkum við
um þá fugla, sem njóta góðs af aukn
um fiskveiðum og eiga sældardaga
í kringum fiskiskip á hafi úti og í
grennd við fiskiðjuver í landi.
Fýllinn er meðal þeirra fugla, sem
hefur hraðfjölgað. Á síðustu ára-
tugum hafa fýlabyggðir komið upp
í giljum og klettum, þar sem ekkert
fuglalíf var áður — sums staðar jafn
vel langt frá sjó. Ungarnir, sem leita
úr klettunum áður en þeir eru fær
ir um að hefja sig tll tlugs á jafn
sléttu, láta þá ár og læki fleyta sér
áleiðis til sjávar.
iFýllinn fær nú yfirleitt að vera í
friði, enda getur leynzt með honum
sóttkveikja, sem er mönnum háska
leg, og engum þykir geðlegt að
ganga I það berhögg við hann, að
hann nái að beita varnarvopni sínu,
fúlli spýjunni. En áður f'/rr var
hann veiddur til muna, kjötið etið og
fiðrið notað í sængur, enda þótt
heldur illur daunn fylgdi þeim oft,
er undir slíkum sængum sváfu.
— Ég á nær allar útgáfur höfuð-
skáldanna, bæði hinna yngri og
eldri, og fiestar útgáfur ljóða frá
19. öld. Af fágætum og gömlum ljóða
feverum get ég til dæmis nefnt ijóða-
íbækur Jóns Þorlákssonar: ' Nockur
íioodmæli, Hrappsey 1783, Kiærleik-
ans Ánægja í Gude, Hrappsey 1784,
Burtfararminning Þóru Þormóðs
Dóttur, Hrappsey, 1784. Þá má nefna
Ljóðmæli eignuð Stepháni Ólafs-
syni, Kaupmannahöfn 1823, kvæði
Benedikts Gröndals eldra, Viðey,
1833, Ljóðmæli Magnúsar Stephen-
sens, Viðey 1842, Víg Snorra Sturlu-
sonar eftir Matthías Jochumsson, Eski
firði 1879, Úrvalsljóð Jónasar Hall-
grímssonar, Winnipeg 1892, og margt
fleira. Ég held við verðum að reyna
að haida svolítið aftur af okkur. Það
nennir enginn að lesa þetta. En ég
verð að bæta við upptalninguna tví-
blöðunum með erfiljóðum
og tækifæriskvæðunum. Þeir skipta
hundruðum og er sumt fágætt.
— Svo áttu auðvitað ógrynni ann-
arra rita?
— Já. Ég á fjölda rita um önnur
efni. Af heimspekiritum get ég
nefnt: Sá gudlega þenkjandi Náttúru
'skoðandi, Leirárgarðar 1798, og
Campes sálfræði, Leirárg. 1804. Ég á
mikið af ritum um guðspeki, spírit-
isma og bindindismál, þá rit um
mannfélagsfræði, lögfræði, uppeldis-
fræði og skólarit. Til dæmis á ég af
skólaritum Ræður Hjálmars á Bjargi
fyrir börnum sínum, Viðey 1820.
Af bókum varðandi íslenzka mál-
fræði og málvísindi á ég töluvert,
einkum orðabækur. Elzta orðabókar-
útgáfan í safninu mun vera Lexicon
Islandico-Latino-Danicum Björnis
Ifalldórssonii, I—II., Kaupmanna
höfn 1814.
Af stafrófskverum get ég nefnt
Fingramálsstarfróf, Akureyri 1857,
og Lijted wngt Stöfunar Barn,
Hrappsey 1782.
Bækur um náttúrufræði, stjarn
fræði, rim og veðurfræði á ég marg
ar. Til dæmis þessa hérna.
Hann réttir mér lítinn bækling,
sem hefur að titli orð, sem án efa
vektu gremju bændastéttarinnar nú
í dag: Vasakver fyrir bændur og ein-
feldninga, Kaupmannahöfn 1782.
— Ég á einnig búnaðarrit, rit
um læknisfræði, bókmenntarit, þar
á meðal bókmenntasögu Hálfdans
Einarssonar: Sciagraphia Historiæ
Literiæ, Kaupmannahöfn 1777.
Af barnabókum get ég nefnt fyrstu
bókina, sem prentuð var á Leirárgörð
um, Sumar-Giöf handa Börnum, 1795.
f safninu er talsvert af þýddum
skáldritum, en af tónlistarbókum á
ég lítið, en þær, sem eru í eigu
minni, eru þó flesar fágæar, il dæm
is Leiðarvísir til að spila á langspil
eftir Ara Sæmundssen, Akureyri
1855. Af bókum um leiki og skemmt-
anir get ég nefnt Töfralist eður eðli-
legur galdur, Akureyri 1857, Galdra-
kver, Reykjavík 1857, og Lófalist, gef
in út í Winnipeg, 1902.
Þegar hér var komið könnun safns
ins, heyrðum við Þorsteinn Borgund-
Framhald á 982
T f M I N N — SUNNUDAGSBLAÐ
971