Tíminn Sunnudagsblað - 13.11.1966, Side 22

að sitja við elda, því að álitið var,
að eldurinn hreinsaði loftið. Því var
I það, að Klemens VI páfi lét kynda
mikla elda í híbýlum sínum og sat
| við þá um daga og svaf við þá um
nætur. Reykelsi var mikið notað og
önnur efni, sem gáfu frá sér ilm við
bruna. Þessum efnum var víða brennt
af slikum móði, að sögur komu upp
um, að fuglar hafi kafnað i reyknum
og fallið til jarðar Trúin á ilmefni
var mjög almenn. Menn helltu ilm-
sterkum vökvum á glóandi múrsteina,
og ilmvökva var stráð i klæði og í
vasaklúta, sem menn gengu með
fyrir nefinu, þegar þeir fóru um
strætin. Síðar korr upp mikil trú á
neftóbak sem vörn gegn sýkingu af
pest eða öðrum sjúkdómum Einnig
voru sífelldar reykingar taldar óbrigð
ular síðar á öldum
Sú skoðun ríkti, að loftið yrði kyrr
stætt og storkið, þegar plágur geis-
uðu Þess vegna var talið nauðsyn-
legt að koma því á hreyfingu. Það
var gert með klukknahringingum,
trumbuslætti og ýmis konar hávaða.
Ýmsir höfðu litla fugla í herbergj
um sínum tii þess að koma loftinu
á hreyfingu með flögri sínu. Einnig
áttu þeir að gleypa eitrið og bjarga
þannig eigendum sínum. Sumir
höfðu mikla trú á. að stórar köngu-
lær soguðu í sip eitrið, og söfnuðu
þvi þessum kvikindum inn til sín.
Mjólk var talin heppileg til þess að
hreinsa með loftið. Ýmsir höfðu föt,
full af mjólk, í herbergjum sínum,
en aðrir höfðu mesta trú á nýbökuðu
brauði. Stungu þeir prikum í brauð-
in og reistu þau á gólfinu. Mikill
siður var að bera nýbakað brauð að
vitum deýjandi, fólks, og var það gert
í þeirri trú. að pestin myndi þá renna
inn í brauðið og festast þar, þegar
sjúklingurinn gæfi upp öndina. Uxa
hópar voru oft reknir um borgir og
bæi í þvi skyni, að andaröráttur
þeirra bætti loftið Sumir lækn-
ar ráðlögðu mönnum að sofa og
búa í hesthúsum, þvi að andar-
dráttur hestanna var talinn hreinsa
loftið.
Sums staðar var þvi trúað, að ólykt
bætti loftið. Leðri, hári og homi vat
brennt til þess að mynda óþefjan,
og sims staðar voru hundshræ látin
liggja á strætum. í Ungverjalandi
hafði helzti ráðgjafi konungs geíf i
herbergum sínum j þeim tilgangi,
að óþefurinn af henni bætti loftið-
Sútarar og kamarmokarar töldust
ónæmir. Orsökin var óþefurinn, sem
fylgdi starfi þeirra Menn gripu til
hinna óhugnanlegustu efna og með-
ala til þess að forðast sýkingu, og
var bá ekki alltaf verið að sýta um
þrifnaðinn. Meðalasalar og læknar
græddu drjúgan skilding á meðala-
sulli, sem þeir héldu að fólki. Trú
á alls konar kynjameðul var þá mikil
eins og raunar nú á dögum. En allur
fjöldinn greip til gamaila húsráða og
hálfgerðs kukls til þess að forðast
pestina.
Boccacrio greinir frá því, að grip-
ið hafi verið til varúðarráðstafana
gegn pestinni í Flórens 1348- Svo
var víðar. Víða á Ítalíu var mönnum
fyrirskipað að bera pestarsjúklinga
út fyrir borgina og skilja þá þar eftir
og láta þá deyja þar drottni sínum.
Þeim, sem höfðu stundað sjúkling-
ana, var bannaður samgangur við
annað fólk næstu tíu daga á eftir.
Klerkar voru sums staðar skyldaðir
til þess að rannsaka sjúklingana og
tilkynna yfirvöldunum niðurstöðuna.
Enginn annar mátti þar nærri koma,
og ef út af var brugðið, varðaði það
eignamissi og lífláti.
Gerð var reglugerð um meðferð
pestarsjúklinga í Feneyjum 1348- Sam
kvæmt henni voru áhafnir allra skipa,
sem komu frá Austurlöndum, ein
angraðar á eyju einni, og þangað voru
allir fluttir, sem tekið höfðu pestina.
Þarna urðu hinir einangruðu að
dveljast í fjörutiu daga. Tíminn á-
kvarðaðist af því, að Móses og Krist-
ur lifðu j einangrun i fjömtíu daga.
Einangrun pestarsjúklinga var svo
tekin upp siðar annars staðar i álf-
unni. Þessar reglugerðir vom lesnar
yfir lýðnum á torgum og gatnamót-
um með tilheyrandi lúðrablæstri og
trumbuslætti.
Sums staðar var bannað allt það
hátterni. sem talið var geta vakið
reiði guðs, svo sem bölv og ragn,
fjárhættuspil g drykkjuskapur I
Speyer í Þýzkalandi var mönnum
stranglega bannað að spila fjárhættu-
spil í kirkjugörðum borgarinnar,
jafnvel þótt um lágar fjárhæðir væri
spilað. Borgarstjórinn i annarri borg
skipaði öllum gleðikonum að giftast
þegar í stað —ella yrðu þær gerðar
útlægar úr borginni. Flestar völdu
fyrri kostinn. f þriðju borginni var
mönnum fyrirskipað að grafa
pestarsjúklinga að næturþeli, og
líkburðarmönnum var skipað að
hafa á sér bjöllur. Viðurlögin
við reglugerðarbrotum voru allt
frá opinbemm hýðingum til henging-
ar.
Þessar reglugerðir höfðu takmark-
aða þýðingu. Þrifnaður og hreinlæti
var á þessum tímum ekki upp á
marga fiska, og auk þess vissu menn
ekki, hvernig plágan dreifðist. Flótt-
inn varð því venjulega eina vörnin,
en gat oft brugðizt herfilega.
Lausn
35. krossgátu
Rætt við Þorstein IVI -
'Framhald af 971
arhólmsklukku slá sjö, löng og þung
högg.
— Er klukkan orðin sjö, sagði
ég, lostinn undrun.
— Já, ekki ber á öðru, svaraði Þor
steinn.
Ég hummaði hæversklega eins og
til merkis um, að nú væri ég hætt-
ur. Enn var/margt ótalið af góðum
og fágætum bókum í safninu, en
þreytan, sem fylgir rökkrinu, hafði
haslað sér völl, og undan henni læt
ég ávallt síga. Ekki veit ég, hvort
Þorsteinn ætlaði að falla á hnén
frammi fyrir hjákonu svefnsins,
hann hefur hingað til storkað öll-
um „lijfsins deydandi natturunnar
elementa" og ég innti hann ekki
eftir því, en stóð á fætur, pakkaði
mínu trússi ofan í snjáða leðurtösk-
una og sagði við Þorstein, að við
hlytum að vera búnir að kjafta nóg
í tuttugu Sunnudagsblöð.
— Þú heldur það.
— Já. Og meira en það. Ég vona
það.
Þegar við kvöddumst á dyrapallin
um, spurði ég Þorstein, hvað hann
myndi halda ef hann vaknaði einn
morguninn og allt bókasafnið væri
horfið.
— Ég héldi, að ég væri kominn
í aðra veröld.
— Ætli við förum þangað strax.
En ég var reyndar kominn í aðra
veröld, þegar ég gekk laufum hulinn
hellustíginn i átt að garðshliðinu.
Hinn forni heimur bókasafnsins hafði
kvatt, og heimur nútímans ólgaði
allt um kring. En þá var ég að hugsa
um himnaríki og hvílíkur matur væri
fyrir bókasafnara að ná í prótókolla
sankti Péturs, og tók þess vegna ekki
eftir umskiptum heimanna, fyrr en
ég var kominn upp i strætisvagn og
þurfti að borga sex krónur fyrir að
standa. jöm
35 c— \ \ \ \ \
1t e\ L fi D y P
H R 0 K K L
\ G 6 \ fi i fi
1 + \ E \ 6 S Ú R
5 N E Y T T \
\ T I N \ L L
S 1 \ D ZXj fí
\ Æ \ P \ 751 \ I \ N E J T u N
s 6 K 0 T H E N D U K \ \ N S
s T ó N V E R K \ M \ E D D !ft
V R \ E y s B P ft \ R ó \
\ K E F I R \ R Ú Ð fí N \ý g.
\ + n R M E N í fí■ uls \ T 1 K
s M \ 0 \ N Æ K ,í? ! u R í' J
\ fl R D \ D R 1 r fí s ó R ó
I Ð J u D U D i E £ l\ N 0 T
\ V l> \ 0 R M K L ú p I R v
0 R K fí R \ ó fl \ D R 6 G H
\ >4 p Ð -u H L D fí h fí L fí
\ 5 N fí ■R ft R \ R R Æ Ð u
982
T f M I N N — SUNNUDAGSBLAÐ