Tíminn Sunnudagsblað - 08.03.1970, Page 11

Og þessi tónn sem virðist svo
lUndirhyggjulaus, atS lesanda (koma
í hug orð eins og heilög einfeldni,
Í'eynir á sér. Líkt og hin fögru
þjóðkvæðastef kveikja þessi Ijóð
grun í huga lesandans. Slíkur er
galdur fkáldskapar:
Aiein sat hún við öskustóna.
— Hugurinn var frammi
á Melum
Hún var að brydda brúðarskóna.
— Sumir gera allt í felum.
Hér eru hárnæmar skáldSkynj-
anir, færðar í eins viðhafnarlaus-
an búning og verða má.
Stjörnurnar, sem við sjáum
sindra um himininn
eru igleðitár guðs, sem
hann felldi,
er hann grét í fyrsta sinn.
í þessari bók ólga tilfinningar:
angist og sæla, auðmýkt og stór-
læti, draugahræðsla, ástarþrá
og 'kvenhatur. Allt kann
þetfca aö vera framandlegt í aug-
um inútímamanna, því að nú þykir
•kuldann hæfa bezt. Víst mun það
í betra samræmi við eðlisfar þjóð-
arinnar, eins og því er löngum
lýst, að brynjast skel, mæla fæst
þegar geðið er heitast. En Svartar
fjaðrir eru vaxnar af því grátljóða-
skeiði, sem Þórbergur Þórðarson
hefur lýst af mestri sniMi í ís-
lenzkum aðli. Þá var expression-
isminn að ryðja sér til rúms í ís-
lenzkum skáldskap, menn tjáðu
geðhrif sín með hamislausari hætti
en áður var talið hæfa. Þar hittu
Stefán frá Hvítadal og Davíð Stef-
ánsson bezt í mark. Og þar sem
þessum skáldum tekst að hemja
örar tilfinningar í listrænu jafn-
vægi, þurfa ljóð þeirra engrar
skýringar eða afsökunar við, — og
eiga enn greiðan veg til áhrifa. ■
Svartar fjaðrir eru að því ieyti
sérstæðar sem frumsmíð, að þær
birta öll helztu einkeinni skáldsins,
styrk þess og takmarkanir. Vita-
skuld orti Davíð síðar margt
ágætra kvæða, en í Svörtum fjöðr-
um nýtur sín einkar vel sú ljóð-
ræna skáldæð, serix öll beztu ljóð
hans eru runnin af. En það hversu
algjör Davíð kom fram á sviðið
með fyrstu bók sinni varð honurn
á sinn hátt fjötur um fót, hindr-
aði að hann tæki þeirri þróun og
endurnýjun, sem æskileg er og
nauðsynleg til að vinna lesendur
að nýju. Ljóð hans hættu að koma
á óvart, raunar strax eftir fyrstu
bækur, en sú aðdáun sem þær
hlutu, nægði til að halda við vin-
sældum skáldsins meðal samtíðar-
mianna. En fábreytnin varð til að
sljóvga áhuga hinna yngrl
en imaklegt var.
Örlög Davíðs Stefánssonar urðu
þau aö stríða gegn straumi aldiar.
Þótt hann yrði í æsku maður nýrr-
ar aldar í íslenzkum bókmenmtum,
var íhaldssemi og festa bóndans
mjög rík í eðli hans. Á efri árum
þótti honum flest ganga úrskeiðis
í skáldskap og þjóðlífi, hann bæði
óttaðist og fyrirleit bylgjur nútím-
ans. Davið snerist öndverður við
þeirri framþróun og breytinigu
Ijóðlistar, sem sumir nefna bylt-
ingu, og leit illu auga tilraunir
skálda til að losna úr viðjum hins
hefðbundna Ijóðforms. Sjálfur
kvað hann af æ meiri trúnaði við
hefðina. Þetta olli því að hann
einangraðist frá gróanda Ijóðlistar
og ungu fólki er leið á ævina.
Þrátt fyrir þetta eru beztu ljóð
Davíðs vitaskuld í fullu giidi.
þau eiga jafnan að vera Ijóðalesend
um handbær og aðgengileg.
Kvæðasafn hans er svo mikið að
vöxtum en misjafnt að gæðum, að
brýn þörf er að taka beztu ljóð
hans saman í eina bók. Ef slíkt
úrval yrði gert af smekkvisi,
myndi það án efa auka veg skálds-
ins og gera ungu fólki ljósara, að
framlag Davíðs til skáldSkapar er
mikilsvert og perlur hans mega
ekki gleymast.
Gunnar Stefánsson.
Knútur Þorsteinsson:
EKIÐ SUÐUR
Á REYKJANES
Hérna reið fógetinn fyrwim,
í fjöruna að hitta þá
Bátsenda-'baunverjana
og búendarétti að ná.
í sæ hefur síðan rumnið
svimandi vatna mergð.
Og Útnesín erja ekki lengur
við afveginn danskan verð.
Nú svissneskt og amerískt silfur
hér sindrar um heiði og vík.
Hvað roundi hetjan Skúli
hafa hugsað um nábýli slík?
T í M I N N — SUNNUDAGSBLAÐ
179