Vikublaðið - 21.01.1993, Blaðsíða 8

VIKUBLAÐIO
8
Fimmtudagur 21. janúar 1993
S VEITA RS TJÓRNA RMÁ L
jT
Menska
stjómkerfið
vanþroskað
- Sigríður Stefánsdóttir, forseti bæjarstjómar á Akureyri, ræðir
um samstarf við Sjálfetæðisflokkinn, vanmátt sveitarfélaga í at-
vinnumálum og skort á lýðræði í hugmyndum um sameiningu
sveitarfélaga.
Hún segist vera orðin hundleið á að svara þessari spumingu, en hér eru engin grið gefin. Fyrir
hálfu þriðja ári urðu þau tíðindi norður á Akureyri að pólamir í bæjarstjóm, Alþýðubandalag
og Sjálfstæðisflokkur, tóku höndum saman um stjóm bæjarins - meðan Framsókn svaf úr sér
sigurvímuna. Sigríður Stefánsdóttír varð forsetí bæjarstjómar. Hvemig er svo að stjóma með
í haldinu, Sigriður?
„Það hefur gengið betur en
við þorðum að vona og furð-
anlega lítið reynt á þolrifin í
samstarfinu. Raunar er það
svo hér í bæjarstjórn Akureyr-
ar að samstarf meirihluta og
minnihluta hefur löngum ver-
ið meira en gengur og gerist
víða annars staðar sem
kannski á sér þá skýringu að
hér hefur aldrei verið hreinn
meirihluti neins eins flokks.
Við höfum unnið saman að
gerð fjárhagsáætlana, svo
dæmi sé tekið af viðamesta
málaflokki sveitarstjóma, og
þekkjum því vel fulltrúa hinna
flokkanna. Þetta hefur gert
samstarfið auðveldara.
Við þetta bætist svo ástand-
ið í þjóðfélaginu sem sníður
okkur þröngan stakk. Það hef-
ur verið svo lítið eftir til að
takast á um þegar búið er að
ráðstafa fé í þessa föstu liði
sem við erum öll sammála um
að séu við lýði. Að vísu var
Framsókn í fýlu fyrsta árið
eftir kosningar og þau gerðu
ágreining núna um fram-
kvæmdir í Listagilinu. En í
heildina er samstarfið gott,
bæði innan meirihlutans og
við minnihlutann.“
Samkomulagið hefur
haldið
- Er þá allur ágreiningur
úr sögunni í bæjarstjórn Ak-
ureyrar?
„Nei, það eru vissulega
uppi ólíkar skoðanir í einstök-
um málum, bæði milli flokka
og innan þeirra. Meirihlutinn
er knappur - sex af ellefu full-
trúum - og því hafa menn
orðið að leggja áherslu á að ná
samstöðu. Það var að mörgu
leyti auðveldara að semja við
Sjálfstæðisflokkinn en hina
flokkana vegna þess að
ágreiningsefni flokkanna eru
skýrari. Við vissum hver þau
voru og gengum í að semja
um þau fyrst. Það samkomu-
lag hefur haldið, þótt ekki haft
allt komist í framkvæmd sem
við vildum, m.a. vegna þess
að erfiðara hefur reynst að
koma hlutabréfum bæjarins í
Landsvirkjun í verð en við átt-
um von á. Söluverð þeirra átti
að nota til að greiða niður
skuldir hitaveitunnar og til
uppbyggingar í atvinnumál-
um og því höfum við ekki haft
úr eins miklu að spila þar og
við vonuðumst til. Sala hluta-
bréfanna hefur reynst flóknari
en við áttum von á vegna þess
að báðir meðeigendur okkar,
ríkið og Reykjavíkurborg,
hafa verið því mótfallnir að
við seldum okkar hlut. Við
höfum því ekki talið skyn-
samlegt að knýja fram sölu.
En eins og ég sagði þá hef-
ur samstarfið gengið vel. Bæj-
arfulltrúar meirihlutans hafa
skipt með sér formennsku í
helstu nefndum og er treyst til
að fara með sína málaflokka.
Það tryggir líka gott upplýs-
ingastreymi inn í bæjar-
stjóm.“
Nýjungar í atvinnusköpun
- Atvinnumálin hafa verið
í brennidepli á Akureyri eins
og víðar. I haust tók bærinn
þátt í tilraun ásamt fleiri sveit-
arfélögum sem fólst í því að
þau fengu styrk úr Atvinnu-
leysistryggingasjóði til þess
að skapa tímabundin störf fyr-
ir atvinnulaust fólk.
„Já, við fengum styrk til
tveggja mánaða verkefnis í
haust og það gafst mjög vel.
Við settum allt bæjarkerfið í
gang og leituðum uppi verk-
efni sem þurfti að vinna en
hefðu ekki verið unnin án
þessa styrks, en það var skil-
yrði fyrir styrkveitingunni.
Þetta setti okkur að vísu
þröngar skorður, en það var
ýmislegt gert. Við völdum
lika verk sem voru frek á
mannafla en ekki á efni, því
annars hefði þetta orðið allt of
dýrt. Við þurftum að greiða
fólkinu mismuninn á bótun-
um og venjulegum launum."
- Hvaða verkefni urðu svo
fyrir valinu?
„Það voru einkum verkefni
á sviði umhverfismála, gróð-
ursetning og tiltekt, bæði ut-
an- og innanhúss. Við bættum
við heimilisþjónustuna og
gáfum öldruðum kost á að fá
fólk til að gera hreint hjá sér
og héldum uppi gangbrauta-
vörslu við skóla bæjarins.
Þetta var ágætt átak, svo
langt sem það náði, en það
leysti ekki neinn vanda til
frambúðar. Margir þeirra sem
fengu vinnu fóru aftur á at-
vinnuleysisskrá, en þetta
hjálpaði mörgum, veit ég,
efidi kjarkinn."
- Verður framhald á þessu?
,Já, við gerð fjárlaga féllust
sveitarfélögin á að leggja 500
milljónir króna til atvinnu-
mála og þessu fé á að úthluta í
samvinnu við sveitarfélögin.
Ég gegni formennsku í nefnd
sem Samband íslenskra sveit-
arfélaga hefur skipað til að
vinna að þessu máli. Nú er
búið að breyta lögum um At-
vinnuleysistryggingasjóð og
veita honum heimild til að út-
hluta fé í þessu skyni, en við
bíðum eftir reglugerð frá heil-
brigðis- og tryggingaráðherra.
Það er ákveðið 'að tveir menn
frá sveitarfélögunum vinni
með stjórn sjóðsins að úthlut-
un þessa fjár. Mér finnst
nauðsynlegt að þessum verk-
efnum verði ekki sniðinn jafn-
þröngur stakkur og gert var í
haust. Það þarf meira svigrúm
til að skapa ný störf og þá t.d.
í samvinnu við fyrirtæki."
Sjómvöld skapa óvissu
- Sveitarfélög hafa verið
Það vantar alveg í
nefndarálitið
hvernig stjórnskip-
unin á að vera eft-
ir sameininguna
og hugmyndir um
það hvernig á að
kjósa um hana eru
ekki lýðrœðislegar.
Þetta veldur því að
andstaðan hefur
frekar verið að efl-
ast í smœrri sveit-
arfélögum en hitt.
Þar eru menn
komnir í varnar-
stöðu, þeir óttast
að það eigi að
valta yfir þá og
sameina með
valdi.
að leggja fram stórfé til at-
vinnumála, en það hefur fyrst
og fremst runnið til að verja
störf sem til eru, ekki til að
skapa ný. Hafa sveitarfélögin
möguleika á að skapa ný
störf? Er það ekki verkefni
annarra?
„Það fer eftir ýmsu, til
dæmis hvemig tekjur sveitar-
félaganna eru notaðar. Þau eru
alls staðar með stærstu at-
vinnurekendum og geta ráð-
stafað fé til vinnuaflsfrekra
verkefna ef að kreppir í at-
vinnulífinu. En við finnum
sérstaklega til vanmáttar þeg-
ar ástandið í þjóðfélaginu er
eins og það er og vildum
gjarnan geta haft meiri áhrif.
Við þurfum að finna fólk sem
hefur hugmyndir og er tilbúið
að ráðast í eitthvað nýtt. Slíkt
fólk er vissulega til, en allar
ylri aðstæður eru svo ótrygg-
ar. Það er stanslaust verið að
gera breytingar á skattakerf-
inu og öðm sem skapar
óvissu. Það er ekki beinlínis
til þess fallið að hvetja fólk til
dáða.“
- En hvað gerið þið ef til
ykkar kemur maður með góða
hugmynd?
„Við vísum honum til at-
vinnumálanefndar bæjarins
eða á Iðnþróunarfélag Eyja-
fjarðar sem við eigum aðild
að. Þar er farið í gegnum hug-
myndina með manninum og
athugað hvort eitthvert vit er í
henni. Stundum er það ekki
og þess eru dæmi að menn
komi út með allt aðra hug-
mynd. Félagið getur svo að-
stoðað við að finna aðra sem
gætu tekið þátt í að gera hug-
myndina að veruleika, útveg-
að lán og jafnvel hlutafé."
Opinber þjónusta eykst á
Akureyri
„Því miður hefur starf okk-
ar að atvinnumálum fyrst og
fremst verið varnaraðgerðir.
Þær sjást ekki eins vel, en eru
engu síður mikilvægar.
Fimmtíu störf sem er bjargað
eru jafnverðmæt og fimmtíu
ný störf. Óneitanlega vildi ég
samt að það væri meira af nýj-
um störfum.
En þótt við séum í lægð
sem einkum stafar af því að
iðnaðurinn og fleiri greinar,
sem hafa verið einkennandi
fyrir akureyrskt atvinnulíf,
hafa orðið fyrir áföllum, þá
eru ýmsir ljósir punktar í at-
vinnumálunum. Bærinn er að
breytast og opinber þjónusta
hefur aukist, ekki síst mennta-
og menningarstofnanir. Há-
skólinn er stórmál sem getur
haft mikil áhrif ef hann fær að
dafna. Því miður býr skóla-
starfið í landinu við mikið
fjársvelti, enda finnst mér það
eitt það ægilegasta við þessa
ríkisstjóm hversu mjög hún
hefur þrengt að rannsóknum
og menntun. Það er mikið af
ungu fólki sem hefur ekki
möguleika á að búa hér á
landi af því að það fær ekkert
að gera. Þetta fyllir mig
svartsýni.
Við fjölskyldan dvöldum
um eins árs skeið í Þýska-
landi, í fylkinu Baden-Wiirt-
temberg. Fylkið var áður eitt
af fátækari fylkjum Þýska-
lands. Þar ákváðu stjórnvöld
að leggja megináherslu á að
efla menntun og tækniþróun
og ýta undir nýiðnað, svo sem
vélaframleiðslu og hátækni, í
smærri og stærri fyrirtækjum.
Nú er Baden-Wúrttemberg
ríkasta fylki landsins.
Hér á Akureyri er hefð-
bundinn iðnaður stór þáttur í
atvinnulífinu og það eru engin
teikn á lofti um að hann muni
halda sínum hlut í framtíð-
inni. Þar við bætist að við-
skiptin við Rússa, sem voru
mjög mikilvæg fyrir bæinn,
eru ótrygg eins og er. Þar eru
þó margir möguleikar sem
þarf að rækta vel.“
Ekki á dagskrá
að selja ÚA
- Stundum hefur verið
spurt af hverju bæjarstjómin
selji ekki hlutafé sitt í Útgerð-
arfélagi Akureyringa. Þar á
bærinn meirihluta, en fyrir-
tækið er orðið eitt öflugasta
fyrirtækið í íslenskum sjávar-
útvegi og kannski minni þörf
en áður fyrir það að bærinn sé
að hafa afskipti af því. Væri
ekki hægt að nota féð sem
fengist fyrir hlutafé til upp-
byggingar á öðrum sviðum?
„Þegar við gerðum meiri-
hlutasamninginn settum við í
hann ákvæði um að bærinn
héldi meirihluta sínum í ÚA á
kjörtímabilinu. Fyrirtækið er
sterkt, einmitt vegna þess að
bærinn og bæjarbúar hafa
staðið þétt að baki því. Það
hefur ekki veikt ÚA að bær-
inn hefur átt meirihluta og að
fyrirtækið hefur látið skipin
landa afla sínum hér. Bærinn
hefur notið þessarar eignar
sinnar með þeim hætti að
hlutaféð hefur myndað eignir
á móti skuldum framkvæmda-
sjóðs bæjarins. Hlutabréfin
eru kjölfesta sem við höfum
byggt á og ég teldi það
skammsýni að selja þau. Ég
vil halda ÚA í umsjá Akur-
eyringa eins lengi og kostur er