Frjáls þjóð


Frjáls þjóð - 17.10.1968, Blaðsíða 1

Frjáls þjóð - 17.10.1968, Blaðsíða 1
17. október 1968. Fimmtudagur 33. tölublað 17. árgangur Undir víðreisn: HRIKALEG SKULDASÚFNUN ERLENDIS Nýlega eru fjórir helztu spekingar ríkisstjórnarinnar á sviði fjármála og viðskipta- mála komnir heim af fundum Alþjóðabankans og Alþjóða- gialdeyrissjóðsins. Engum ' dettur í hug að þeir Jónas ''Haralz, Jóhannes Nordal, 'Gylfi Þ. Gíslason og Magnús 'Jónsson hafi átt annað erindi á þessar slóðir en að reyna að kría út lán til handa ríki og ríkisstofnunum, enda mun ékki af veita ef halda á ó- breyttri „frelsis- og viðreisnar stefnu" síðustu ára. Ef til vill 'tekst að fá einhver lán, þótt ekki muni auðhlaupið að slíku. Hitt ætti varla að dylj- ast nokkrum manni, að ein- hverntíma kemur að skulda- dögunum. Takrhörk hljóta einnig að vera fyrir því, hversu háum skuldagreiðslum íslendingar rísa undir, eink- um þegar gjaldeyristekjurnar fara stórminnkandi. • Fyrir tíu árum Árið 1958 gerðu forkólfar Sjálfstæðisflokksins harða hríð að vinstri stjórninni fyrir gálausa fjármálastefnu og háskalega skuldasöfnun er- léndis. Þeir fullyrtu að greiðsl ur vaxta og afborganir af er léndum lánum væru orðnar hærri en nokkurt vit væri í og þjóðin fengi undir risið. Árið 1959, þegar núverandi ríkis- stjórn komst til valda, taldi hún það eitt meginverkefni sitt gð kippa þessu í lag. í bæklingnum fræga, sem stjórnin sendi ókeypis inn á hvert heimili (ríkissjóður var látinn borga) og kallaði „Við- reisn," var lögð á það sérstök áherzla að gjaldeyrisstaðan væri afleit og greiðslubyrðin végna erlendu lánanna óbæri léga þung. Hagfræðingar sýndu fram á að árið 1958 hefði greiðslubyrðin vegna af- borgana o£ vaxta verið 5,1% af gjaldeyristekjum þjóðarinn ar það ár. H Undir viðreisn 1 síðasta hefti Fjármálatíð- inda, sem Landsbankinn géf- ur út, eru einkar fróðlegar skýrslur um greiðslubyrðina undanfarin tíu ár og skulda- söfnun okkar erlendis á sama tímabili. Þar kemur í ljós, að eftir lengsta samfellt góðæri sem um getur, hefur greiðslu- byrðin ekki minnkað, heldur vaxið geigvænlega. Árið 1967 námu afborganir og vextir er- lendra lána ekki 5,1 af hundr- aði gjaldeyristeknanna, ' — heldur 11,4 af hundraði. Og í ár eru allar horfur á að um 15% gjaldeyristeknanna fari í vexti og afborganir af er- lendum skuldum. 9 „Varasjóðurhvn." Eitthvert helzta skrautblóm ríkisstjórnarinnar hefur verið „gjaldeyrisvarasjóður" sá, sem Islendingar eignuðust á tímabili. Rétt er það, að um skeið (1965—1966) var skráð inneign íslenzkra banka er- lendis um 2000 millj. króna. Ýmsir munu hafa trúað því, að þessi tala sýndi raunveru- lega bættan hag íslands gagn- vart öðrum þjóðum. Þarna væri þó um að ræða áþreif- anlegan vott þess, að ekki hefðu allar hinar miklu gjald- eyristekjur góðu áranna ej'ðst í misþarfa hluti. Var og af hálfu ríkisstjórnarinnar og málgagna hennar haldið uppi stöðugum áróðri fyrir því að varasjóður þessi sýndi glögg- lega stóríelldan árangur við- reisnarstefnunnar. En hér var að verulegu leyti um hreinar blekkingar að ræða. Enda þótt innstæður hækkuðu á bankareikningum var þjóðin allt góðæristíma- bilið 1960—1966 að safna skuldum erlendis. Sú skulda- aukning var stórum meiri en aukning gjaldeyrisvarasjóðs- ins. Hér var um að ræða tvenns konar skuldasbfnun: föst um samin lán til alllangs tíma og vörukaupalán innflytjenda, (víxla) til mjög skamms tíma. Um síðustu áramót námuv föstu lánin samtals 5100 millj- ónum, höfðu frá því í árslok 1958 hækkað um 2100 millj. Þar við bættust svo vörukaupa lánin, 740 milljónir. Nú er ástandið þannig, að gjaldeyrisvarasjóðurinn marg rómaði, er að heita má upp- urinn með öllu, en eftir stend- ur skuldabyrði erlendis sem nemur nálægt sex milljörðum. Þessar eru efndir núverandi* ríkisstjórnar á því fyrirheiti* Frh. á bls. 2. Þingflokkur Alþýðu- bandalagsins klofinn Þau tíðindi gerSust, er Al þingi kom saman til funda á ný, aS Hannibal Valdi- marsson, Björn Jónsson og Steingrírriur Pálsson tóku upp samstarf viS þingflókk Framsóknarflokksins viS nefndakjör. Er hér vissu- ]ega um afdrifaríkan póli- tískan viðburS að ræ'Sa, en ekki þarf aS rekja þaeS fyrir iesendúm Frjálsrar þjóSar, atS hann hefur átt sinn að- draganda. Ber þar fyrst acS minnast framboSs I-listans fyrir Alþirigiskosningar vor- iS 1967, síSan ágreinings á miðstjórnarfundi AlþýSubl. í fyrrahaust er lyktaði metS því aS Hannibal og Björn gengu af fundi og hættu nokkru síSar ásamt Stein- grími Pálssyni að sækja fundi þingflokks AlþýSubl. og hafa ekki sótt þá síSan. Eftir næstu mánaSamót verður haldinn landsfundur AlþýSubandalagsins og má nú telja fullvíst, acS þeir Hannibal, Björn og Stein- grímur munu ekki mæta þar. Er því óhætt að full- yrSa að mikil óvissa ríkir nú um málefni AlþýSubl. og erfitt acS spá þar neinu um framvindu mála. Bjarni Benediktsson Pólitískir deildarstjórar í ráðuneytin? AUt útlit er fyrir að innan tíðar muni nýir deildarstjórar taka til starfa f hinum ýmsu ráíSuneytum í StjórnarrátSi, en starf smönnum þessum er ætlatS aíS vera sérstakir atSstoðar- og trúnaðarmenn ráíSherranna, er þeir velja sér sjálfir. Ekki er ólíklegt. a« þetta gætu oríSið einskonar pólitískir vinnumenn íáoheiranna. . 2.S MILLJÓN KRÓNA ÚTG.IÖLD. Útgjaldaauki ríkissjóSs viS þetla hugvitssama nýmæli gæti numiS árlega um 2.5 millj. kr., ef allir ráðherrarnir hyrfu aS sama ráSi og fengju sér slíka trúnaSarmenn sér til halds og trausts á erfiðum tímúm við vaxandi áhyggjur. Um þetta er fjallaS í frum- varpi um StjórnarráS lslands, sem lagt hefur veriS fram á Alþingi. Þar segir m. a. í 15. gr. þess: „RáSherra er heimilt aS kveSja sér til aSstoðar, meSan hann gegnir embætti, mann ut- an ráSuneytis, sem starfi þar sem deildarstjóri, enda hverfi hann úr starfi jafnskjótt sem ráðherra, en njóti þá hálfra launa þrjá mánuði, hafi hann ekki áður veriS ríkisstarfsmaS- ur, en ella eigi hann rétt á aS hverfa til fyrra starfs síns eSa annars starfs eigi lakara aS föstum launum í þjónustu rík- isins." \ ERLEND FYRIRMYND! I skýringum um fyrrnefnda lagagrein segir: „Hér er um nýmæli aS tefla þess éfnis, að ráSherra sé heim ilt aS ráSa mann utan ráðu-( neytis sér til aðstocSar, meSan hann gegnir embætti, svo sem tíðkast meS öSrum þjóSum. VirSist réttmætt, acS ráðherra hafi slíka heimild, enda geta ýmsar eðlilegar ástæSur legiS til þess, aS1 ráSherra kjósi sér við hliS acSstoSar- og trúnaS- armann eftir eigin vali." -ut-

x

Frjáls þjóð

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Frjáls þjóð
https://timarit.is/publication/311

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.