Tíminn - 09.07.1970, Blaðsíða 7

jrjMMTUOAGm 9. jiffi 1970.
TIMINN
7
LAUNÞEGASPIALL
Að loknum samningum
WNnSRJFRIÐU'R er nú á ný
i landinu eftir l'öng verkföll og
vfðtæb, og gilda kjarasamning
ar lengttr en oftast áður, eða
trl 1. október næsta ár. Ættu
því engar verulegar kjaradeil
wr að rlsa fyrr en síðla næsta
ár, nema hvað sjómenn semja
að venju í byrjun árs, og ó-
rcást er hvað verður 'uim samn-
ioga prentara, sem eru
larasir í baust, og um kjör
vfirmanna á kaupskipaflotan
um — en verkfall þeirra var
sem kunnugt er bannað með
Iögum og kjaradeila 'þeirra sett
í gerðardóm, en yfirmenn sögðu
upp störfum sinum og eru
lausir úr starfí. 10. október
mæstkomandi.
Það er því útlit fyrir áfram
haldandi átök milli yfirmanna
og skipafélaganna. Hvað úr
því verður, fer auðvitað veru-
lega efíir niðurstoðum gerðar-
dóms, en auðskilið er að yfir-
menn uni þvi illa, aið kjaradeil
ur þeirra séu hvað eftir annað
„leystar" með bráðábirgðalög-
nm.
ŒRÐARDÖMSDÖG þessi
minna annars á það, að atvinnu
rekendur virðast telja, að
leysa eigi allar kjaradeilur
meS gerðardómi — þótt sterk
verkalýðshreyfing komi í veg
fyrir, a® stjórnvöld leggi út í
slíkt nema þegar um er að
ræða einstaka tiltölulega fá-
menna starfshópa, sem standa
einif í kjarabaráttunni. í sjón
varpsþætti, eftir að samningar
við verkalýðsfélögin höfðu ver-
ið undirritaðir, kom þeifa skýrt
fram hjá Barða Friðrikssyni,
skrifstofustjóra Vinouveitenda-
sambands Islands. Benti hann
á, að við hefðum dómsstóla til
að útkljá margvíslegustu mál,
og eins ættum við að geta
treyst dómstólum svo sem gerð
ardómi til að skera úr
um kaup og kjör
Þa@ er eð’ilegt, að atvinnu-
rekendur hafi þetta sjónarmið,
þar sem reynsian af gerðar
dómum — bæði Kjaradómi og
ýmsum, sem komið hefur verið
á með lögum — sýnir, að þeir
eru yfirleitt nær afstöðu at-
vinnurekenda en launafólks í
úrskusðum sínum.
Hins vegar er þessi reynsla
slík ,að launþegar munu aldrei
láta sér tfí hugar koma, að
kalla yfir sig slíka „lausn“ kjara
mála sinna.
í ÞESSUM sjónvarpsþætti, og
víðar á þessum tíma, var mikið
rætt um það, að nauðsynlegt
væri að breyta undirbúningi og
vinnubrögðum varðandi gerð
kjarasamninga — og hefur rík
isstjórnin nú farið fram á sam
vinnu við samtök vinnumarkað
arins um úrbætur í því efni.
Því neitar víst enginn, að
margt mætti betur fara við
gerð kjarasamninganna. Vinnu-
brögðin eru orðin úrelt, en
ekki hefur sem skyldi verið leit
að að nýjum leiðum.
Barði Friðriksson vildi reynd
ar gera þá breytingu veiga-
mestm að sterkari miðstjórn
AlþýSúsambands Islands yrðu
færð flest völd í hendur, og
gætu síðan fámennir liópar
ASÍ og Vinnuveitendasambands
ins ráðið gerð kjarasamninga.
Vissulega gæti það stundum
auðveldað samningsgerð, en
hins vegar kemur s’íkt afnám
lýðræðis í verkalýðshreyfing-'
unni auðvitað ekki tií greina.
Vilji atvinnurekendur byggja
sín samtök upp á hálfgerðum
„einræðisgrundvelli", þá er
það auðvitað þeirra mál. En
verkalýðshreyfingin er fyrst og
fremst lýðræðisleg samtök
fólksins í landinu, en ekki
einkafyrirtæki örfárra manna
— þótt ýmsir kunni aö gleyma
því stundum.
LAUSNINA verður því að
finna annars staðar. Og ég er
nokkuð bjartsýnn á, að það sé
ekki svo erfitt, ef raunveruleg
ur áhugi er fyrir því að finna
hana. Grundvallaratriði er, að
verkalýðshreyfingin og sam-
tök atvinnurekenda ræði sam
an og nái algjöru samkomulagi
um nýtt fyrirkomulag, annars
verður það óstarfhæft.
Meginatriði virðist mér vera
að komið verði á fastri við-
ræðunefnd milli verkalýðshyeyf
ingarinnar og samtaka vinnu-
veitenda. Þetta ætti ekki að
reynast erfitt, þótt ASÍ hafi
ekki allsráðandi miðstjórn, þar
sem ASÍ er aið skiptast upp í
landssambönd, sem eiga eftir
að verða sterkari þegar tímar
líða, og þar sem þessi sam-
bönd eiga öll fulltrúa í i. sam-
bandsstjórn Alþýðusambands-
ins.
I slíkri viðræðunefnd —
sem kæmi saman við og við
allt samningstímabilið —
væri hægt að ræða hin ýmsu
atriði, sem þýðingu hefðu fyr-
ir gerð næstu kjarasamninga.
Báðit aðilar myndu þannig hafa
góða hugmynd um afstöðu
:V*>*N*á
sem
er
hvors annars tímanlega áður en
kjarasamningar rynau út.
Fulltrúar verkalýðshreyfing
arinnar í slíkri viðræðunefod
hefðu að sjálfsögðu ekki samn
ingsrétt — hann er í höndum
félaganna sjálfra. Hins vegar
er Ijóst, að ef það samband,
seni vera á, er milli forystu-
manna ASÍ og landssamband
anna annars vegar og forystu
manna hinna einstöku félaga
hins vegar, þá myndu slík við
ræðunefnd gefa öllum aðilum
góða hugmynd um, hvernig mál
in stæðu — og það verulegum
tíma áður en samningar eru
lausir.
SLIKT SAMBAND milli vinnu
veitenda og launþega myndi
auðvitað ekki útiloka verkföll
með öllu, en það er forsenda
þess að hægt sé að draga úr
líkum á verkföllum. En þá
verða baðir aðilar að ganga
heilir til verks og draga úr
þeirri póker-spilamennsku, sem
alltof oft einkennir samninga
viðræður, þ.e. að menn segja
t- d. 5% en vita í rauninni, að
þeir munu sernja um 10% —
eða öfugt, — og eru svo marga
dýra verkfallsdaga að láta
blekkingarhjúpinn falla.
Viðræðuvettvangur og heil-
indi í viðræðum eru því að
mínu viti tvö þau atriði, sem
nauðsynlegust eru til að
draga úr verkfallshættunni.
Elías Jónssou.
ISLAIMD &
12 KAUPSTAÐIR
# Merkingar til hagræðis fyrir ferðamenn: Hótei, greidasöiur,
samkomuhús, sundiaugar, símstöóvar, bifreidaverkstæði, byggða-
söfn, sæluhús o. fi. # Allt iandið er á framhiið kortsins # Kort yfir
12 kaupstaði á bakhlið # Hentugtbrot: 10x18 cm # Sterkur korta-
pappír # Fæstihókaverziunum og Esso-bensinstöðvum um/andailt