Tíminn - 23.08.1972, Blaðsíða 8

Tíminn - 23.08.1972, Blaðsíða 8
TÍMINN Miðvikudagur 23. ágúst 1972 y/. „Vanfær kona leggst til svefns á sunnudegi úti á túni" — þetta hefur Guðmundur Björnsson landlæknir skrifað á miða sér til minnis. Konan vaknaði við, að tólffótungur var að skríða á enninu á henni. Þegar hún ól barn sitt, var það með fæðingar blett á enni — nákvæma eftirlíkingu tólffótungs. V.S. skrifar: Vilborg, móðir Sesselju sáriö á enni hennar. otí má greinilega sjá merki um bruna Sagan um fæðingarblettinn á enni húsfreyjunnar í Auðsholti í Biskupstungum Kyrir röskum niutiu árum var vinnukona á Syðra-Seli i Ilruna- mannahreppi. Hún hét Þórunn Melchiorsdóttir. Nú var svo ástatt fyrir henni, að hún átti von á harni, og myndi okkur, sem nú cniiii uppi, ekki þykja frásagnar- vert. Kn þaö var meiri atburður þá en nii af> eignast barn, án þess ao hafa gengið i heilagt lijóna- band, enda mun Þórunn hafa bor- io nokkra áhyggju um sinn hag, scm afi visu var sizt að undra, þvi fimm áriim fyrr hafði hún eignazt annafi barn. Var það drengur, sem skirður var Kriðberg. Hafði honum verið komið fyrir á næsta hæ, en hann strauk jaínan heim til móður sinnar, sem að visu er örstutt bæjarleið. Það var þvi siður en svo nokkur furöa, þótt Þórunn Melchiorsdótt- ir væri ekki alltaf með glöðu bragði um þessar miindir. Svo var það einn dag um sum- arið, að hún gekk út á túnið á Syðra-Seli, lagðist þar fyrir og sofnaði með þúfu undir höfðinu. Þegar hún hafði litla stund sofið, hrökk hún upp með andfælum við það að tólffótungur skreið yfir ennið á henni. Henni varð að von- um mjög bylt við og flýtti sér að losa sig við illyrmið. Og þar með var sú skamma hvildarstund á enda runnin. En nú gerðist undarlegur hlut- ur. Þórunn fæddi barn sitt á tilsett- um tima, sem var tiundi október árið 1879. Það var stúlka, sem fæddist, og þegar var búið að lauga barnið, reifa það og leggja það hjá móður sinni, kom i ljós, að litla stúlkan hafði stóreflis fæðingarblett á enninu, alveg á þeim stað, sem móðir hennar hafði orðið ormsins vör nokkrum mánuðum fyrr. Og ekki nóg með það: Fæðinga-bletturinn var ná- kvæm eftirliking tólffótungsins, bæði að stærð og lögun. Mér er nú sem ég heyri van- trúaðar sálir fussa og sveia: „Það er þá liklegt, eða hitt þó heldur, að einhver viti svona hluti i smáatriðum eftir hart nær hundrað ár. Flestu er nú hægt að ' ljúga i blaðamenn"! Nei, biðum við. Hver veit, nema úr rætist um heimildirnar fyrir sögunni? Stúlkan, sem fæddist með þetta einkenni á enni sér, var skirð Vilborg. Hún náði háum aldri og eignaðist mög börn. Ein dætra hennar heitir Sesselja Tómasdóttir, kona á bezta aldri og vinnur hjá Áfengis- og tóbaks- verzlun rikisins hér i Reykjavik. Hún leit inn hjá Timanum hérna um daginn og leyfði blaðamann* að spjalla við sig stundarkorn. — Mig langar þá fyrst að spyrja þig, Sesselja: Heldur þú að móðir þin hafi haft raun af þess- um sérkennilega fæðingarbletti, sem hún bar á enninu? — Það er ég hreint ekki viss um, og svo mikið er vist, að aldrei heyrði ég hana né aðra gefa slikt i skyn. Þó hefur hún áreiðanlega viljað lita sem bezt út, eins og all- ar konur hafa alltaf viljað og einn góðan veðurdag tók hún sig upp að heiman og hélt til Reykjavikur i þvi skyni að láta lækni fjarlægja þetta einkenni af andliti sinu. — Og hvern fékk hún til þess að framkvæma verkið? — Það gerði Guðmundur Björnsson, sem þá var nýbakaður læknir, en átti siðar eftir að verða landlæknir á Islandi, virtur mað- ur og vinsæll af öllum, sem hann þekktu. — Hann hefur svo auðvitað lagt móður þina inn á sjúkrahús til þess að framkvæma aðgerðina? — Nei, ekki nú alveg. Hann kom bara með glóandi járntein og skellti honum yfir fæðingarblett- inn. Deyfði ekki einu sinni. En hafi aðgerðin borið nokkurn keim af hrossalækningu. þá gerði Guð- mundur Bjö:-nsson annað, sem bætti það fyllilega upp. Honum þótti saga móður mihn- ar svo merkileg — sagan, sem hún sagði honum um tólffótung- inn — að hann skrifaði hana upp og léta siðan taka mynfi af móður minni áður hann framkvæmdí aö- gerðina. Hann vildi bjarga þessu merka einkenni frá glötun, áður en hann sjálfur færi um það sin- um læknishöndum. — Móðir þin hlýtur að hafa fengið ör á ennið, fyrst læknirinn brenndi blettinn af? — Já, já. Eina breytingin sem varð á andliti móður minnar, var sú, að nú bar hún stórt brunaör á enninu i stað ormsmyndarinnar áður. Það ör bar hún til æviloka. Og ég vil bæta þvi við, að hún hafi borið það með prýði, þvi hún var stórmyndarleg kona, og það sá vist enginn maður, að þetta lýtti hana neitt. — Hún hefur þá vist ekki sjálf haft neina raun af þessu? — Nei, það held ég sé af og frá. — En heldur þú að hún hafi trú- að þvi að fæðingarbletturinn hafi verið tólffótungnum að kenna? — Já, og ekki aðeins hún, held- ur öll sveitin. — En amma þin — sú er tólffót- ungurinn heimsótti. — Heldur þú að hún hafi lagt i þetta sama skilninginn? — Já, ég er ekki i neinum efa um það. Ég man mjög vel eftir ömmu minni. Hún lifði til hárrar elli og dó á Elliheimilinu hérna i Reykjavik, fjörgömul manneskja. — Henni hefur aldrei dottið i hug, að fæðingarbletturinn á barninu væri hefnd fyrir tilurð þess, svona utan við ströngustu siðareglur samtimans? — Nei. Ég get alveg fullyrt að það datt hvorki henni né neinum öðrum i hug. Það varð nú ekki heldur til einskis, að hún móðir min sá dagsins ljós, þvi hún skil- aði sinum niu börnum inn i ver- öldina og fórst það vel úr hendi, eins og annað. Það var að sönnu ekki neinn auður i búi hjá for- eldrum minum, sem ekki var heldur við að búast, þar sem niu Jón Gíslason: Brimar er elzta verzlunarborg Evrópu við Norð Löngu áður en nokkur saga er til sjónareðaritunar, höfðu ibúar Norður Evrópu notfært sér árnar til flutninga. Engin á Evrópu varð samt eins mikil flutningaleið og Rin. En margar aðrar voru Hka þýðingar miklar i þessum efnum og er Weser i þeirri tölu og ekki sú minnsta. Arnar i Norður Þýzka- landi renna á jafnlendi, eru jafn- djúpar og lygnar. Þær urðu þvi snemma kjörnar til samgangna og eru það enn, þó tækni og þekking hafi aukið gildi þeirra til stórra muna. Við ósa þeirra og ármót risu fljótlega verzlunar- borgir, þýðingarmiklar og kjörnar til stjórnaraðseturs, þegar þróunin hafði náð þvi marki, að slikt var fyrir hendi. En á þeim tima, er þessar borgir urðu til, var mjög ófriðlegt við strendur Norður Evrópu, vikingarnir frá Norðurlöndum réðu þar lögum og loi'um i ránum og yfirgangi. Það varð þvi fanga- ráð ibúa landanna, að byggja borgirnar inn i landi, nokkuð frá ósunum. Svo varð það t.d. með Hamborg og dugði samt ekki þvi vikingar gerðu á hana árás og stóreyðilögðu þar borg og byggingar, rændu og rupluðu. En öðru máli gegndi með Brimar. Borgin var byggð inni i landinu, nokkuð langt frá ósum Weser. A hana gerðu vikingar aldrei árás, svo vitað sé. Weser er sérstaklega vel löguð til siglinga. Hún rennur i jöfnum farvegi á sléttu landi, án nokkúrra tál- mana. Landið umhverfis ána, var áuðugt af eftirsóttum viði, sem aðrar þjóðir sóttust eftir til skipa- og húsasmiði. Áin er skipgeng langtinn ilandið,og varþvimjög heppilegt aí) byggja verzlunar- borg inni i landinu, þar sem gat orðið fullkomin miðstöð til verzl- unar fyrir stórt svæði. Svo varð einnigi raun. Brimar varð einhver mesta verzlunarborg um langan tima og er það enn á meginlandi Norður-Þýzka- lands. Vert er að geta þess, að i raun sögunnar höfðu Saxar mikla þýð- ingu fyrir þýzkt þjóðerni og upp- byggingu þýzks rikis i fyrstu sögu. Eins og kunnugt er, komust Rómverjar norður að Elbu. En nokkrum árum eftir Kristsburð, hröktu Norður Germanir þá til undanhalds, er örlagarikt varð. I Teutenborgarskógi var loka- orustan háð. Þar varð einhver mannskæöasti bardagi sögunnar i Evrópu. Teutónar, það er Þjóð- verjar, brytjuðu Rómverjana niður, án þess að fylkja liði á móti þeim. Þeir stóðu þeim ekki snúning, og urðu Rómverjar að flýja og ráku Þjóðverjar flóttann að Rin, og varð hún siðan lerigi landamæri rikjanna. Teutenborgarskógur er nú einn af fegurstu skógum Þýzkalands. Þar er mikið af allskonar sumar- búðum, heilsuhælum og barna- heimilum á sumrin. Landið er fagurt og heillandi, skógurinn býr yfir mikilli fegurð og dul hinnar evrópsku náttúru. Sagan er hér lifandi i huga ferðamanns- ins, hin mikla saga Evrópu, saga deilna,ófriðarog baráttu um riki og lönd. Árið 845 gerðu norrænir vik- ingar árás á Hamborg og rændu og eyðilögðu borgina. Eftir þennan atburð varð Brfmar aðal- miðstöð kristninruír I norrænum löndum um langan tima. Dóm- kirkja var byggð á hæð við Wester, er stendur enn. En nú er hún byggð úr steini en Í upphafi var hún byggð úr timbri, enda brann hún á 11. öld. Með stofnun erkibiskupsstóls i Brimum hefst vegur og áhrif borgarinnar, jafnt i andlegum efnum og verald- legum, en fyrst og fremst i verzlun og viðskiptum. Meðan riki saxnesku keisaranna var sem mest, óx hagur borgarinnar, og hún stækkaði og varð um skeið áhrifamesta verzlunarborg Norðurheims fyrir norðan Mundiafjöll. Vöxtur og gengi Brima varð mest á dögum Adalberts erki- biskups á árunum 1043-1072. 1 skjólivaldaogálits,er hannvann borginni á stjórnarárum sinum, var erkibiskupsdæmið viðlendast allra slikra i postullegu riki Rómar, og þar að auki sjálf- stæðast, og munaði litlu, að það skákaði sjálfri Róm og riki páfans svo að um slit yrði að ræða. Erkibiskupsdæmi Brima náði yfir hluta af Þýzkalandi, Eystras. löndin og hluta af USSR og Finnl., Skandinaviu alla, Danmörku, Island, Grænland og Norður Ameriku eða réttara sagt Vinland hið góða.Þetta riki varð afrakstursmikið af siglingum og kaupskap, en það var ekki undir einni stjórn nema andlegri og gat slikt ekki bundið saman þjóðir, jafnvel ekki á miðöldum. En samt sem áður efldustmjög kaupmenn i Brimum á 11. öld. Auður af vax- andi siglingum, varð þar mikill, og varð undirstaða undir þvi er siðar varð borginni mest til halds og fremdar, þegar timarnir

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.