Tíminn - 21.07.1990, Blaðsíða 8

Tíminn - 21.07.1990, Blaðsíða 8
8 Tíminn Laugardagur 21. júlí 1990 Jakob Frímann Magnússon, talsmaður Stuðmanna, á í stríði við yfirvöld vegna þess að hann innheimtir ekki skatt af tón- leikum hljómsveitarinnar. Hann borgaði um síðustu helgi eftir að hafa veríð hótað fangelsisvist, en stríðið er rétt að byrja: Stöndum vörð um ísl. tónlist Stuðmenn eru um þaö bil að Ijúka hringferð sinni um landið. Þeir hafa auglýst miðnæturtónleika sína í félagsheimilum vítt og breitt, segjast vera tónleikahljómsveit og ferðast um á stóni rútu með lögfræðing í farteskinu. Um síðustu helgi kom til deilna á milli Jakobs Magnússon- ar, forsvarsmanns Stuðmanna, og húsvarðar og lögreglu í Miðgarði í Skagafirði. Lögregla krafðist þess að Stuðmenn greiddu skatt af miðaverði þar sem þeir væru að spila á ósköp venjulegu balli. „Við spilum okkar eigið efni, á tónleik- um Stuðmanna, og uppfyllum öll skil- yrði til þess," svöruðu Stuðmenn. Lyktir mála urðu þær að skemmtanaskattur og virðisaukaskattur voru greiddir eftir að Jakobi og lögfræðingnum var hótað handtöku. „Það sem gerðist í Miðgarði var að þó að við værum með margítrekað og stað- fest leyfi fyrir því að við værum að halda þarna tónleika og selja inn á þá án virð- isaukaskatts, leyfir lögreglan sér það að ákveða eftir að tónleikarnir eru byrjaðir að þetta væri dansleikur," segir Jakob Frímann Magnússon Stuðmaður. Við höfðum komið okkur fyrir í kjallara í einbýlishúsi í Mosfellsbæ, þar sem Stuð- menn voru gestkomandi. Jakob er maður tímabundinn og þess vegna varð að gera þetta svona. Hann heldur áfram með söguna. „Ég var með lögmenn til þess að tryggja að verið væri að fylgja í einu og öllu rúlkun ríkisskattstjóra á lögum um virðisaukaskatt. Þegar kom að uppgjöri dró til tíðinda. Þess var krafist að við greiddum 24,5% virðisaukaskatt og ofan á hann bættist 10% skemmtanaskattur, af 1.500 króna miðaverði. Þetta er tvískött- un. Kolólögleg. Ég er með lög upp á það að það á ekki að borga skemmtanaskatt af samkomuhaldi í sveitarfélögum þar sem eru færri en 1.500 manns. Hótað varöhaldi Ég bað um einhver lög, einhverjar reglugerðir, eitthvað sem heimilaði þeim að leggja á mig 10% skemmtanaskatt. Vegna þess að það sem þeir höfðu i raun- inni gert var að lækka miðaverðið úr fimmtán hundruð krónum í tólf hundruð. Búa til þrjú hundruð króna virðisauka- skatt af miða sem búið var að selja sem tónleikamiða. Og ekki nóg með það. Forráðamenn hússins sögðu sig nauð- beygða til þess að hækka húsaleiguna úr 25% í 30%, vegna þess að þetta hafði reynst vera dansleikur að mati lögregl- unnar, sem hefur að sjálfsögðu ekki neitt dómsvald. Ég hreyfði mótmælum og var hótað varðhaldi." - Var þér einum hótað varðhaldi, eða hljómsveitinni allri? „Mér og minum lögmanni. Innheimtu- maður STEFS var á staðnum og fylgdist nákvæmlega með öllu sem fram fór. Hann innheimti gjald af tónleikum því hann taldi að öll skilyrði til þess hefðu verið uppfyllt og það er ekkert í íslensk- um lögum sem bannar mönnum að dansa á tónleikum. Ríkisskattstjóri túlkar þessi opnu lög þannig að tónleikar skuli ekki tengjast öðru samkomuhaldi eða veit- ingastarfsemi. Ef það þýðir að ekki megi dansa á tónleikum, þá eru menn að gefa sér ansi mikið. Við það verður ekki un- að. Vegna þess að það er dansað á öllum rokktónleikum á íslandi, hefur alltaf ver- ið og mun alltaf verða. Það er líka dans- að á rokktónleikum erlendis. Hér voru hljómsveitir á listahátíð sem neituðu að spila á Hótel íslandi ef fólkinu yrði hald- ið í böndum og því ekki hleypt út á gólf- ið. Þeir vildu fá þá svörun sem þessi músík kallar á." - Hvert verður framhaldið á þessu til- tekna Miðgarðsmáli? „Ég hef kært þessi gerræðislegu vinnu- brögð lögreglunnar til skattyfirvalda og krafíst endurgreiðslu á virðisaukaskatt- inum, skemmtanaskattinum og þessari húsaleigu sem var lögð á mig aukalega. Ég hef átt góð samskipti vrð menn í gegnum tíðina. Oft lent i stappi og þrasi en yfirleitt hefur því lyktað mjög farsæl- lega. En þama held ég að hafi verið sleg- ið íslandsmet í tilraun til þess að þjarma að einni íslenskri hljómsveit. Þetta mun skýrast og ég er þess fullviss að þessi mál verða leiðrétt. Málið snýst íslenska tón- list og íslenska menningu Þeir álitu að hér væru Stuðmenn að vaða eitthvað yfir aðrar hljómsveitir og komast upp með það sem aðrir gerðu ekki. En skildu ekki fyrr en þeim var bent á það að það er verið að skapa mjög afdrifaríkt fordæmi, sem á annaðhvort eftir að reynast íslenskri tónlist hagstætt eða mjög óhagstætt. Við núverandi að- stæður geta íslenskar hljómsveitir engan veginn lifað af hljómplötuútgáfu. I raun er íslensk útgáfa óarðbær fyrir hljóm- sveitir og útgáfufyrirtæki. Af hverjum tíu plötum, sem gefhar eru út, bera sig þrjár. Meðalútkoman af íslenskri hljóm- plöruútgáfu hefur verið neikvæð a.m.k. síðustu sjö árin. Ríkið fær til sin 25% af útsöluverði hverrar plötu, tónlistarmenn- irnir hafa hins vegar orðið að sætta sig við að fá 25% af heildsöluverði eftir að platan hefur borið sig. Þess eru dæmi að hljómsveitir vinni plötur í 4 mánuði, selji 10 þúsund eintök og sitji uppi með 300 þúsund krónur fyrir. Starfsgrundvöllur íslenskra tónlistar- manna, sem eru að fást við að búa til ís- lenska tónlist, er mjög brothættur. Málið snýst ekki um Stuðmenn og hvort þeir innheimti einhvern skatt. Það snýst ein- faldlega um allar íslenskar poppsveitir — sem halda hér úti nýrri íslenskri tón- list, sem einhvers konar mótvægi við engilsaxneska og ameríska flæðinu - - hvort að þeim sé yfír höfuð líft. Við gerum bara ekkí ráð fyrir dansi - Nú varð niðurstaðan eftir Húnavers- hátíðina í fyrra sú að þið þyrftuð ekki að greiða skatt. „Niðurstaðan í Húnaveri varð sú að um tónleika hefði verið að ræða og það sama gildir núna. Nú gilda að vísu virðisauka- skattslög, en við höfum uppfyllt öll skil- yrði til tónleikahalds. Við auglýsum tón- leika og höldum tónleika, það er ekkert annað að gerast. Tónleikar, eða eigum við að segja rokktónleikar, mega ekki tengjast öðru samkomuhaldi. Ef kók er selt á tónleikum Sinfóníuhljómsveitar- innar amast enginn við því, en það er verið að reyna að fínna leiðir til þess að amast við því ef það er gert hjá Stuð- mönnum. Þess vegna á núna að stöðva alla sölu á meðan við leikum okkar tón- list. Ríkisskattstjóri er nýbúinn að senda út túlkun á þessum opnu og ófullkomnu lögum um tónleikahald. Hún er á þann veg að veitingastarfsemi megi bara fara fram í hléum og að ekki skuli gert ráð fyrir dansi á tónleikum. Á rokktónleik- um á íslandi má ekki gera ráð fyrir dansi. Því miður, Island er eina landið í heimin- um þar sem ekki má dansa á rokktón- leikum. - Samt sem áður er dansað við undirleik Stuðmanna. Eruð þið að brjóta lög? „Hvemig mætum við þessu? Við mæt- um því með því að setja stóla á gólfíð og gera ekki ráð fyrir dansi. Síðan byrjum við að leika. Fólkið vill dansa og við segjum ekki múkk. Þetta hefur gerst alls staðar." Fjörutíu hljómsveitir með í Húnaveri -Hvað verður að gerast í Húnaveri um verslunarmannahelgina og verður inn- heimtur virðisaukaskattur af miðaverði þar? „I Húnaveri verður fjörutíu hljómsveita hátíð, þar sem Stuðmenn, Sykurmolar, Risaeðlan, Síðan skein sól, Sálin hans Jóns míns, Nýdönsk og fleiri og fleiri koma fram. Allar þessar íslensku hljóm- sveitir hafa það að aðalstarfi að búa til ís- lensk lög, útsetja þau, taka þau upp, gefa þau út, dreifa þeim og fylgja þeim eftir með tónleikahaldi. Þetta er í eitt af tveim, þremur skiptum á ári sem þessar sveitir fá tækifæri til þess að spila við góðar að- stæður. Á góðu sviði, með alvöm hljóm- kerfí og vonandi fyrir framan þúsundir áheyrenda. Við báðum um túlkun á virð- isaukaskattslögunum fyrir sex mánuð- um. Núna tveim vikum fyrir þessa stærstu rokkhátíð sumarsins kemur þetta undarlega bréf frá skattstjóra. Þar segir að eigi tónleikar að vera undir berum himni um verslunarmannahelgi, þá heiti það ekki tónleikar. Ég og mínir lögmenn skiljum ekki hvað er verið að fara. Allra síst þegar svarið berst þegar búið er að auglýsa verðið án virðisaukaskatts. Við biðum eins lengi og hægt var með að prenta plaggöt fyrir hátíðina, en feng- um engin svör fyrr en núna. Og þá á að knýja okkur til að setja virðisaukaskatt ofan á miðaverðið. Það gengur ekki upp og því verður ekki hlýtt. Virðisauka- skattur verður ekki settur ofan á þetta verð. íslensk æska á það ekki skilið af yfirvöldum, hún hefur ekki efhi á því og við látum ekki bjóða íslenskri tónlist þá óvirðingu að setja hana á það lágt plan að kalla hana ekki hluta af ísenskri menningu. Það er hún svo sannarlega." Málið verður látið fara fyr- ir æðstu dómstóla Jakob Frímann segir að hér verði hart látið mæta hörðu og Stuðmenn láti mál- ið fara fyrir æðsru dómstóla áður en þessu verði kyngt. Og honum er dálítið mikið niðri fyrir: „Menn réðust í fjárfrekt og umfangs- mikið átak á öllum vígstöðvum til þess að viðhalda íslenskri tungu og íslenskri menningu í þessu taumlausa flæði af engilsaxneskri og amerískri menningu. Verði islenskir popptónlistarmenn látnir kyngja því að borga skatt af tónleikum, er í raun verið að virða að vettugi þá teg- und menningarinnar sem stendur næst öllum í landinu. Popptónlistin er spiluð á tíu útvarpsstöðvum, í öllum skólum, á vinnustöðum og heimilum, tuttugu og fjóra tíma á sólarhring allan ársins hring. Oll íslensk list önnur er undanþegin skatti og það er skýlaus krafa að íslensk tónlist, hvaða nafhi sem hún nefhist, verði ekki gerð að einu grein menningar- innar í landinu sem er skattlögð." - Og hvað getið þið gert til þesá að fylgja þeirri kröfu eftir? „Verði það úrskurður æðstu dómstóla, sem ég vona að verði ekki, verði lögun- um ekki breytt til hins betra, mun mín hljómsveit verða sú fyrsta til þess að taka upp og berjast fyrir engilsaxnesku rungutaki. Eg segi fyrir mig, þá legg ég til að Stuðmenn syngi allt sitt efhi á ensku, dönsku, kínversku, öllu nema ís- lensku. Við munum beita öllum ráðum til þess að leiða mönnum fyrir sjónir hví- lík reginfirra þessi hugsunarháttur er." Atlavíkurbömmerinn Bréf ríkisskattstjóra kom í kjölfar þess að fjórar íslenskar hljómsveitir sendu honum yfirlit um tekjur og gjöld af tón- leikaferðalögum um landið. „Það vom vægast sagt hálfömurlegar tölur," segir Jakob. „Fólk sækir ekki jafhmikið í fé- lagsheimilin úti á landsbyggðinni og áð- ur, sem em flest að hmni komin vegna viðhaldsleysis og peningaskorts," bætir hann við. - Stuðmenn ferðast um og spila eigin lög, borga ekki virðisaukaskatt og stór- græða á öllu saman. Þeir em ríkir menn. Er þetta rétt? „Stuðmenn hafa starfað í tuttugu ár. Það hafa komið góð ár og það hafa komið mjög slæm ár. Nú em ekki nema tvö ár síðan við tókum þátt í mjög veglegri tón- listarhátíð í Atlavík. Hátíðin var skatt- lögð með mjög skömmum fyrirvara, veðrið brást og útkoman varð gríðarlegt tap. Tap upp á fleiri hundruð þúsund krónur á hverja hljómsveit. Það mættu þrettán hundmð manns; Iþrótta-og ung- mennasambands Austurlands varð nán- ast gjaldþrota og hefur ekki borið sitt barr síðan." Ef Egill væri bara kaffibrúsakall Það er misskilningur að Stuðmenn vaði hér um og innheimti ekki skatt sem allir aðrir þurfi að innheimta. Við vorum kannski í byrjun eina hljómsveitin sem skildi hvað málið gekk út á og hafði kynnt sér það nægilega, en það er ekki lengur svoleiðis. Síðan skein sól og Sál- in hans Jóns míns em með sama fyrir- komulag. Þegar þetta fæst viðurkennt mun gilda það sama um allar íslenskar hljómsveitir. Þetta er ekki spuming um Stuðmenn, þetta er spuming um vaxtar- broddinn í íslenskri tónlist. Við núver- andi skilyrði liggur hann flatur og getur ekki hreyft sig." - Er þetta menning sem þið emð að bua til? „íslensk rokktónlist er það tvímæla- laust. Hvað er hún ef hún er það ekki? Hvað em Stuðmannalögin ef þau em ekki hluti af íslenskri alþýðumenningu?" Jakob bendir á Egil Ólafsson, sem hefur setið um stund hjá okkur í kjallaranum, og heldur áfram. „Ef þetta hefur ekkert með menningu að gera, ef Egill er ekki listamaður, heldur tónverkamaður, iðn- aðarmaður, bara kaffibrúsakall, sem hef- ur ekkert með íslenska menningu að gera, gildir það sama um okkur og aðra sem hafa reynt að halda merki íslenskrar tónlistar og tungu á lofti. Við hljótum að skilja skilaboðin þannig að íslenskrar tónlistar sé ekki lengur þörf. Sjálfstæði íslenskrar menningar sé ekki við bjarg- andi. Þá er spumingin e.t.v. sú hvort við kjósum að vera enn ein stjaman í banda- riska fánanum, eða lítill útkjálki sameig- inlegrar Evrópu, sem talar ensku með hörðum framburði." Árni Gunnarsson.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.