Tíminn - 11.12.1990, Blaðsíða 6

Tíminn - 11.12.1990, Blaðsíða 6
6 Tíminn Þriðjudagur 11. desember 1990 Tíminn MÁLSVARI FRJÁLSLYNDIS, SAMVINNU 0G FÉLAGSHYGGJU Útgefandi: Framsóknarflokkurinn og Framsóknarfélögin I Reykjavlk Framkvæmdastjóri: Ritstjórar: Aðstoðarritstjóri: Fréttastjórar: Auglýsingastjóri: Kristinn Finnbogason Indriði G. Þorsteinsson ábm. Ingvar Gislason Oddur Ólafsson Birgir Guðmundsson Stefán Asgrlmsson Steingrlmur Gíslason SkrifstofunLyngháls 9,110 Reykjavlk. Sími: 686300. Auglýsingasími: 680001. Kvöldsímar Áskrift og dreifing 686300, ritstjórn, fréttastjórar 686306, fþróttir 686332, tæknideild 686387. Setning og umbrot: Tæknideild Tlmans. Prentun: Oddi hf. Mánaðaráskrift kr. 1100,-, verð (lausasölu kr. 100,- og kr. 120,- um helgar. Grunnverð auglýsinga kr. 660,- pr. dálksentimetri Póstfax: 68-76-91 Marklaus þrætubók Bankastjórn Seðlabanka íslands hefur séð sig til- neydda að biðjast afsökunar á framsetningu efnis í áliti hagdeildar bankans um áhrif þess að laun fé- lagsmanna BHMR hækkuðu um 4,5% frá 1. júlí sl. I yfirlýsingu bankastjórnar segir svo: „Þótt vissulega sé hægt að hafa mismunandi skoð- anir á framvindu verðlagsmála, ef bráðabirgðalögin eru felld, telur bankastjórnin miklu meiri hættu framundan en álit hagfræðideildar Seðlabankans virðist gefa í skyn. Er bankastjórnin eindregið þeirrar skoðunar, að umtalsverð almenn kauphækk- un nú mundi hafa í för með sér alvarlega röskun á verðlagsþróun á næstu mánuðum, sem mundi stefna langtímamarkmiðum um lækkun verðbólgu hér á landi í verulega hættu." í þessum tilvitnuðu orðum kemur skýrt fram, að bankastjórn Seðlabankans er efhislega á öndverðri skoðun við það sem fram kemur í áliti hagdeildar. Sú staðreynd hlýtur að skipta meira máli en það, hvort bankastjórnin er jafnframt að ávíta hagdeild- ina fyrir að birta gallaða álitsgerð í nafni bankans. Hins vegar kemst Seðlabankinn sem stofnun ekki hjá því að almenningur undrist að slíkt geti átt sér stað, að á vegum bankans eða deilda hans sé verið að dreifa skýrslum svo fullum af annmörkum að bankastjórnin þurfi að innkalla þær og biðjast af- sökunar á verkum starfsmanna sinna. En þótt svo illa hafi tekist til, að bankastjórnin hafi orðið að ávíta hagdeildina fyrir að senda frá sér þetta þrætuskjal að bankastjórunum fornspurðum, er óréttmætt að líkja aðfinnslum yfirmanna bank- ans við ritskoðun. Að sjálfsögðu eru þeir í fullum rétti að finna að störfum undirmanna sinna, ef þeim býður svo við að horfa, auk þess sem ljóst er að ekki hefur bankastjórnin minni rétt að segja hvað sér finnist um stefnu og horfur í verðlagsmálum en einstökum starfsmönnum bankans. Kjarni þessa máls er sá að hagdeild Seðlabankans hefur sent frá sér skýrslu, sem þykir vafasöm að orðalagi og niðurstöðu. Hún er svo efnislega um- deilanleg að stjórnendur Seðlabankans vilja ekki við hana kannast. Þvert á móti taka bankastjórar Seðlabankans sterklega undir þá skoðun sem bjó að baki útgáfu bráðabirgðalaganna, að röskun á því ferli, sem þjóðarsáttin gerir ráð fyrir um launa- hækkanir, muni valda verðbólguvexti í stað hjöðn- unar og stefna þannig langtímamarkmiðum í efna- hagsmálum í hættu. Þótt hér skuli ekki gert meira úr frumhlaupi hag- deildar en vert er, er hins vegar ekki séð fyrir end- ann á því, hvort álitsgerð hennar verður notuð sem þrætubókarefni í þeirri óvönduðu samanburðar- fræði sem íslensk efnahagsumræða er oft þjökuð af. Þess er hins vegar að vænta að ábyrgir og skynsam- ir forystumenn í stjórnmálum, atvinnumálum og launamálum missi ekki sjónar á því hvert stefnan í efnahagsþróun lægi, ef þjóðarsáttin brysti. Þá blas- ir ekki annað við en ófæra óðaverðbólgunnar. Að sjá þá þróun fyrir þarf ekki fleiri útreikninga. '^!^mT^!^m GARRI líWíiiiiifiifííi;;:':';;:-;;;;;;:......:;;;;;;;.......s Utan viö nálaraugaö Samskiptl okkar við S vía hafa verió mcð ýmsum hætti og heldur gðð þegar á heildina cr iillo. Að vísu hef- ur það verið lenska hjá íslensku „menningarfólki" að fara i flokkum tB SvíþjÓðar til að sKja barí þekkt- um húsum á tali við þekkta sxnska menningarvita um hveraig ísland sé að fara í hundana. Þessir samsku meiuiingarvitar hafa hrciðrað um sig í Stokkbólml og Gautaborg. Þeir hafa lcngi lcitað aö vandamálum og óðara f ekið upp menningarsamband við vandamálin hafi þau fundist Á roeoao á Wetnam-stríðinu stóð urðu samsku menningarvitarnir svo vinstri sinnaðir aö þeir hófu aö ganga í Maó-íotum samanber Olov Lagercranli, ri tstjúra Dagens Ny-;; heter. Þcsslr sænsku menningarvi t- ar hafa tckið sérstöku ástfóstri við þá íslandsímynd sem að þeim hefur verið haldið af þeim sem fóru héöan tfl að sitja á frægum ráðstefnum f þekktum húsum ytra, þar aldrei liimir fræðshifundum um „kultur". Islendingarnir hafa ekki mikið að leggja til á shkum fundum og aSra síst skáldskap. Bn áður en Allaball- ar fundu upp Kólumbusareggiö í deilunni umbráðabirgðalögin, voru heistu rökin fyrir styrk fslensks menningarlífs þau, að Bandaríkja- mönnum hcfði ckki brátt fyrir alH tekist að drepa hverja ærlega taug í ísiendingum. Þeir þökkuðu sér af- retdð og minntust herstöðvaand- stæöinga, friðarsamtaka íslenskra kvenna og slagorðanna „Island úr Natö —- herinn burt", Þá minntust þeh* kvenskörunga eins og Marfu og Birnu. Sænsku mcnningarvitarnir brifust mjög af lýsinguuutn og lá nærri að þeir færu að dusta rykið af Mao-fðtunum. Sögumferaf kvenfólki Einstaka sinnum keraur fyrir, að sænskir menn sleppa til Islands án leyfis sænsku mermingarvit- anna, og án þess að tekið sé á nióti þeim af þeim hópi, sem hér á landi ástundar lokaðan heim. Þesshr sænsku menn hafa skcmmtun af helmsóknum sínum og einstaka sinnum fær almcnnlngur nasa- sjðn af því, að i Svíþjóð eru ekkJ elntómir menningarvitar. Sumir þessara Svfo eru svo iila komnb* að þeir eru hælismatur og dvelja hér sér til hrcssingar. Aðrir koma hingað i helgarferðir, samkvæmt augiýsingu FJuglciða, sem hafa lagt sig fram um það að telja Svium Iní um aö hér sc auðvelt að komast á kvennafar. Það er líka reyot að seja helgarförunum þessar eiiffu peysur. Aróðurinn í þessum efnum hefur komist haest með auglýsingu, þar sem þremur ungum stúlkum var troðið í eina peysu. Mennjngarvitunum bykir þetta lélcgt samband við sögueyj- una. Wir vilja bjarga henni frá margvíslegum óhroön, scm þcir telja að við höfum lært af Bauda- ríkjamönnum, þessum seœ bo'rð- ust í Vfetnam, Þar voru að visu engar peysur og ekid fleira kven- fólk en annars staðar. Sundsvall menning- arbær Þegar Halldór Laxness fékk nób- elsverðlaunin fyrir að cndurrcisa sagnasnilld Snorra Sturlusonaf, féÖt hann skeyti frá sænsku fagfé- Íagi, sem hann ncfndi „burm- sem vcrið pípulagningamenn. Þeir áttu heima í Sundsvall, sem er utan áhrifasvæðis sænsicu menningar- vitanna. Flcstum bdttí mitóð koma til skcytisins frá „bunustokks- mönnum" og Sundsvail komst á landabréfið hjá íslendingum. Síð- an hefur ekkert heyrst frá Sunds- vall fyrr ett um daginn (s.l. fimmludag), að syndur var þáttur frá sjónvarpinu f Sundsvall, sem tókaf allan vafa um, að hingað var hann kominn utan við nálarauga menningarvita beggja iandanna, sem annast löggæsluna í sam- skiptum þjóðanna. 1 stuttu máli sagt var þáttur þessí ágætur og á tíðunt bráöskemmtiiegur. Ilöfund- ur þáttarins naut þcss sýnilega að ; grínast svolítið að samskiptum Svía og íslendinga. Ilann sýndi okkur m.a. .Jslettinn", þar sem Þorgeir Wósvetnmgagoði stóð þegar hann henil goðum sínum í Coðafoss eftir kristnitökuna. Hann fór um Þingvöll með fylgd- armanni sem kyrjaði okkar cilífa þjóðlagabeljanda og kotn í llúna- ver á hálíðastundu, annað hvort á undan cða cftir að virðisaukann átti að innhcimta. Þar fengum við gleggrí iysingu á áfengisstauti onglinga heiduren gjörvöll fjöl- miðiun iandsins er fær um, enda vafrar hún mest í raáhtm sem rík- isstjómin kaflar velferð. Einn kastaðt af scr vatni i tjald, en þá var áfengismaghið siikt að kvikn- aöi í rjaldinu. Margra fleiri upplýs- inga aflaði höfundur þáttarins handá Svíum til að hugieiða. Og maður sá hveniig menningargrím- an féU af menningarvitum beggja þjðða, sera höfðö nyiega verið f ððaönn að gera sig merkilega f Gautaborg. Garri VITT OG BREITT Viðskiptaævintýrin Viðskiptaævintýri aldarinnar er meðal slagorða sem hugvitssamir auglýsingaskrumarar auglýsa nýút- komna bók með. Blöð sem fjalla um bókina og birta úr henni glefsur hafa enn ekki komið auga á viðskiptaæv- intýrið, en eru upptekin af að láta bókarhöfund lýsa fjöllyndi sínu í kvennamálum og gera þar með margfrægar konur enn frægari og eru nú sviðsljósin farin að bregða svo skærri birtu á þær persónur sem þar standa og geta ekki annað, að maður fær glýju í augu og lokar þeim eða reynir að horfa til annarra átta af einskærri kurteisi. En viðskiptaævintýri aldarinnar er stofnun Stöðvar 2. og allur sá gusu- gangur sem fylgdi. Fjármálaumsvifin voru og eru slík að heilu bankarnir og bankasam- steypur nötruðu og gekk maður undir manns hönd að verja hruni. Stærstu hluthafar ævintýrisins töldu sig eiga hundruð milljóna hjá stöðinni þegar þeir voru látnir fara og enn skilur enginn í þeim furðu- legu launagreiðslum sem ævintýra- prinsamir létu eigið hlutafélag greiða sér fyrir að vera til. Meðal viðskiptaævintýris aldarinn- ar eru skuldir sem nema á annan milljarð, en á slíkt lítilræði tekur náttúrlega ekki að minnast Make love er kjörorð dægurlaga- kynslóðanna og það á ekkert að vera að fetta fingur út í þá sem eru að meika það. Skattfrjáls auðsöfnun Fyrir áratug gengu ríkisstjórnir í að bjarga flugmálum íslands. Miklar ríkisábyrgðir voru gefnar til að halda flugrekstri gangandi, samningar gerðir við lánardrottna og innan- lands voru opinber &. J gefin eftir og fótum komið undir flugsam- göngur þegar illa stóð á fyrir þeim. Nú stendur hlutafé í flugi hátt. Fyrrum starfsmenn flugfélags, sem vitað er að hafa alla sína tíð verið á allgóðum launum, svo fastara sé ekki að orði kveðið, eru að selja hlutabréfin sín. Einn selur fyrir 60 milljónir, annar fyrir 100 milljónir og sá þriðji fyrir 200 milljónir. Þessi auðsöfnun er aukageta með- fram laununum sem þessir snilldar- menn fengu fyrir vinnur sínar. Óþarfi er að taka fram að íslenska velferðarþjóðfélagið sér aumur á þeim bestu sonum sínum sem verða milljónamæringar á hlutafélaga- bralli og þeir losna við að borga hvimleiða skatta af þeirri auðsöfnun sinni. Það eru aðeins þeir peningar sem launþegar vinna fyrir með hörðum höndum sem eru skattskyldir í par- adís pappírsgróðans. Helmingi ríkari Af íslenska pappírsgróðanum eru þær fréttir mestar og bestar að hlutabréf hafi hækkað um 100% á árinu. í heimi pappírsbrallsins þykja þetta stórkostleg tíðindi og eru enda tí- unduð á viðskiptakálfum og brask- síðum blaða og þeim útgáfum sem tileinkaðar eru efninu. Þeir einu sem græða á þessari svakalegu uppsveiflu eru eðlilega þær fjölskyldur sem áttu hlutabréfin fyrir hækkunina. Þær eru orðnar helmingi ríkari en í fyrra. Hve mikið loftleiðagæjarnir hafa grætt síðan ríkissjóður sleppti af þeim verndarhendi sinni geta þeir sem vit hafa á skemmt sér við að reikna út. Að hlutabréf geti lækkað í verði er leiðindamál sem ekkert er vert að velta fyrir sér á uppgangstímum. Verðbréfahrun er enn sem komið er óþekkt fyrirbæri á íslandi þar sem hlutafélög verða einfaldlega gjald- þrota þegar svo ber undir og gjör- samlega ábyrgðarlausir bankar og sjóðir sópa rústunum undir teppin. Hlutafélóg eru allra efnahagsvanda- mála bót og efnt er í þau með flestu móti öðru en því að borga hlutafé inn í félögin. Allur áróðurinn sem rekinn er fyrir hlutafélögum og hlutabréfabraski beinist einhliða að því að gera hina ríku ríkari og öflugri. Ellert B. Schram, ritstjóri og fyrrverandi þingmaður, varaði flokksmenn sína í Sjálfstæðisflokknum í frægri ræðu á Varðarfundi við að gera ekki flokk- inn að hlífiskildi fyrir gróðaöflin og hossa handhöfum hlutafjárvaldsins sem einhverjum hetjum sjálfstæðis- stefnunnar. Sá hetjuljómi sem vafinn er um pappírsbraskarana í málgögnum þeirra er andstæður hagsmunum allrar alþýðu og launamanna. Það er hárrétt hjá Ellert að að forysta Sjálf- stæðisflokksins heyr ekki baráttu gegn forréttindum og yfirstétt. Mættu flokksmenn í óðrum flokk- um allt eins beina svipuðum athuga- semdum að sinni forystu. Þótt sósíalisminn sé kominn að fót- um fram eins og hvert annað van- hugsað og illa rekið hlutafélag, er auðvaldið enn á sínum stað og breið- ir yfir nafn og númer undir yfirskini viðskiptaævintýra og opinna verð- bréfamarkaða. Þar er yfirleitt ekki opið nema í annan endann. Og seint mun fást svar við þeirri sakleysislegu spurningu, fyrir hvað er eiginlega verið að borga mönnun- um þessar ævintýralegu fulgur? OÓ

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.