Tíminn - 12.03.1993, Blaðsíða 4

Tíminn - 12.03.1993, Blaðsíða 4
4 Tíminn Föstudagur 12. mars 1993 Tíminn MÁLSVARI FRJÁLSLYNDIS, SAMVIMNU OG FÉLAGSHYGGJU Útgefandi: Tfminn hf. Framkvæmdastjóri: Hrólfur Ölvisson Ritstjóri: Jón Kristjánsson ábm. 1 Aðstoðarritstjóri: Oddur Ólafsson Fréttastjóran Birgir Guömundsson Stefán Ásgrímsson Auglýsingastjóri: Steingrímur Gislason Skrtfstofur: Lynghálsi 9,110 Reykjavík Síml: 686300. Auglýsingasiml: 680001. Kvöldsfmar: Áskrift og dreifing 686300, ritstjórn, fréttastjórar 686306, íþróttir 686332, tæknideild 686387. Setnlng og umbrot: Tæknideild Tlmans. Prentun: Oddi hf. Mánaðaráskrift kr. 1200,-, verð I lausasölu* kK 11 fl,- ** . Grunnverð auglýsinga kr. 725,- pr. dálksentirrTetri "* Póstfax: 68-76-91 Siðblinda Markaðshyggja og frjáls samkeppni er ráð- andi í viðskiptum hinna þróaðri þjóða. Þetta fyrirkomulag hefur ýmsa kosti, og ekki verður séð að þau markaðsform önnur, sem reynd hafa verið, taki því fram, ef því er skapaður siðlegur rammi. Það er þó varasamt að taka blinda trú á að hinn frjálsi markaður leysi allan vanda sam- félagsins. Þetta er kerfi hinna sterku og tek- ur ekki tillit til þeirra sem minna mega sín. Þetta markaðskerfi gengur því aðeins að stjórnendur þjóðfélagsins hafi siðferðilegan styrk til þess að huga að hag allra þegna sinna. Átakanleg dæmi sjást um hið gagn- stæða og mikla örbirgð og siðferðisbrest af þeim sökum. Markaðshyggjan setur fjölmennið í for- gang. Það liggur í eðli markaðarins að hin- ir mörgu mynda áhugaverða heild, en hinir fáu, hvort sem það eru íbúar fámennra landsvæða eða minnihlutahópar hvers kon- ar, eru ekki áhugaverðir. Það hefur verið hlutverk jafnaðarmanna- flokka og miðflokka víða um heim að and- æfa móti óheftri frjálshyggju og huga að málefnum þeirra, sem höllum fæti standa. Það hefur verið hinn siðferðilegi grunnur þessara flokka. Jafnaðarmannaflokkur íslands, eins og kratarnir nefna sig nú, er einkennilegt ryr- irbrigði í flóru jafnaðarmannaflokka hér í Vestur- Evrópu. Forustumenn hans virðast ganga lengst allra hérlendis í trú á óhefta markaðshyggju. Þessi trú virðist vera búin að blinda þessa menn alveg og forustugrein í málgagni þeirra, Alþýðublaðinu, síðastlið- inn miðvikudag sýnir þetta vel. Greinin er skrifuð sem varnarskjal fyrir aðgerðir heil- brigðisráðherra í lyfjamálum, vegna um- ræðu um að landsbyggðin verði illa úti með breyttu fyrirkomulagi. Þar er að finna eftir- farandi tilvitnun: „Fyrir utan sveitir landsins hafa fámennir staðir oft þurft að búa við það að séu veður válynd getur reynst nánast ómögulegt að nálgast tækni eða aðra þjónustu. Þetta er eðlilegur hlutur og ekki á færi nokkurs manns eða þjóðar að geta tryggt öllum það öryggi að hafa tækni og ýmsa aðra þjónustu innan seilingar við öll hugs- anleg skilyrði." (Leturbreyting blaðsins). Það er greinilegt að frjálshyggjublindan í Alþýðuflokknum er orðin að siðblindu. Frseeð að utan Margt og mikið hcfur löngum verið skeggrætt, skraíaö og skrifað um frama landans á er- lendri grund. Þjóðin er smá, en margur einstaklingur hefur eflir sem áður bæði fyrr og síð- ar alið þá von í brjósti að „sigra heiminn" eínn daginn. Um þessa iöngun hefur sá maöur skrifaö mæta sögu, sem kannske er einn íslendinga um það, að Snorra Sturlusyni frá- töldum, að hafa „sigrað beim- inn", svo kalla megi að ekki sé um deilt. Hér er náttúrlega átt við Halldór Laxness og söguna um hcimssöngvarann Garðar Hólm. TU hennar er enda oft vitnað, pegar»ve^eflca" iband- ans fyrir heíinsviðurkenningu berá góma. Annars þarf þessi „veikieiki" alls efcfci að vera af hinu slæma, ef hann vcrður til þess að mcnn setja sér metnaöarfull mark- mio — sem varla er annað en af þvf góða I lisUnni. Er þá hiaup- 16 yfirþraetur tim hvor sé sann- ari listamaöurinn —r sá er þyrsÖr í frægó og frama eo* hinn sem lætur sér fátt um aila viðurkenningu finnast og lokar sig ínni með köllun sínni, ósnortinn af heimsins fordild. „Stórt ord Hákottó Áfram hafa ýmsir ágætlr listamenn þjóðar vorrar veriö að hljóta frama erlendis, hvort sem er í bókmenntum, mynd- list eða tónlist. Má nefna myttdlístarmennina í Hollandi — svo ekki sé minnst á árang- ur Kristjáns Jóhannssonar óperusimgvara. Hér vcröur þó sérstakiega rætt um Kristján, þar sem Pressan hefur í tveímur síð- ustu tölublöðum (hið seinna sinnið f gærdag) tekist á hend- ur aö koma lóndum sínum „niður á jörðina" í því efni að frægð Kristjáns sé hreint ekki slík sem af er látið. Tilefnið er augljóslega margþætt — hár á meðal mikil umræða í tiicfni af því er söngvarinn nýlcga sté á fjalir Mctropoli tan ópcrunnar og amstur mcnningarsinnaöa „þotuliðsins" okkar af því tii- efnh Þetta „þotulíð" hefur margt tilhneigingu til að gera sig nokkuð brosicgt. Svo sem þegar það er að auglýsa í glans- blaöaviðtölum hvc „kúltívérað" það sé og viröist þá ckki sjá mikinn mun á nýuppgerða cin- býlishúsinu sínu og Sandring- GARRI ham-kastala. Þá mun enn ein ástæða fyrir „stríðni" eoa „illkvittni" Pressunnar, en hún cr auövitað sú að Kristján ióhannsson hef- ur cklri vcrið inaður hlédrægur, þegar hann ræðir um fcril sinn hér heima. Það hcfur eklri þóknast öllum og þá ekki síst mörgu tónHstarfólkí, sem á sér viðkvæmt stolt, svo sem títt er um Hstamenn, En þaó virðist fylgja Kristjáni sem öðrum, hverra frægð hefnr komið „að utan", að þótt hinn stóri heim- ur hampi þeim, er eins og mest láti þeir sér annt um viíiur- kenningu á heimaslóð. Garri þykis t geta li tið á þessi mál „hlutlaust", þar sem hann er hvorfcl söngvari aé mflrii menningarspíra. Honum kem- ur Kristján J óhannsson svo fyrir að það muni þykja „svona venja" meðal meiri ópcru- söngvara að vera borubrattir mcö sjálfa sig, og ef kcppinaut- ar hafa sömu aöferö, aetti að mega fyrirgefa honum það. Hvað svo sem Pressan scgir um áð vafi Iciki á hvort hann sé í „fremstu röó" í heiminum sem söngvari, þá ætti að fara varlega í að vefengja það. Ar- angur hans er augljöslega stðr- felidur og hann hrærist í flóknu samfclagi þarna ytra þar sem samkeppni er afskapleg og máttur auglýsingamcnnsku ekki minni en í öðru þar sem háar fjárupphæðir geta verið annars vegar. Pressan ætti því aó láta af þessum skrifum — þess þarf ekki að vera langt að bíða hvort sem cr að úr því fáist skorið hvort söngvarinn staðfestist meðal þeirra þriggja cöa fjög- urra á toppnum cöur eí. Annars má vel vera að fyrirferðarmcstu aðdáendur Kristjáns hér hcima verði honum öllu skeinuhætf- ari en Pressu-bændur, þcgar öllu er á botninn hvolft. Garri Ekki láglaunalarici Island er ekki láglaunaland, eins og klifað er á í umræðunni. Sumar stéttir og gæludýr brenglaðra skattalaga geta vel borið höfuðið hátt og þakkað þjónum Mammons fyrir takkbærilega afkomu og tekj- ur, sem eru ekkert síðri en for- gangsstéttír gróinna iðnrfkja njóta. Blekkingin felst í því hve tekjum er misskipt og að aldrei er talað á heiðarlegan hátt um kaup og kjör. Iðulega er verið að gera stéttum og starfsgreinum upp tekjur sem þeir hafa ekki, eða að dregið er stórlega úr tekjum annarra í umræðunni, ýmist með því að steinþegja um þær eða hitt, sem er algengara, að ljúga til um hve miklar þær eru og draga stórlega undan. Þrefaldur og fjórfaldur launamun- ur er algengur, jafnvel innan sömu atvinnustétta og fyrirtækja, og tí- faldur tekjumunur er algengari en margur hyggur. Það eru ekki að- eins örfáir forstjórar stofnana og fyrirtækja sem hirða kúfinn af launaútgjöldunum, heldur eru alls kyns deildarstjórar og svoddan fólk á jötunni þar sem drýgst er gefið á garðann. Hið eiginlega láglauna- fólk eru síðan vinnudýrin sem minnstu réttindanna njóta. Hver hefur Ld. heyrt um að samið sé um ,^tarfslok" við láglaunaliðið, sem rekið er þegar farið er að spara? Afætur í fyrsta sinn í iangri harmkvæla- sögu íslenskra atvinnurekenda stendur upp málsmetandi maður meðal þeirra, sem hefur siðferðis- þrek til að benda á hverjir eru hin- ar eiginlegu afætur atvinnuveg- anna. Gunnar Svavarsson, formað- ur FÍI, sagði í ræðu yfir saman- lögðu forstjóraliöi þjóðfélagsins, sem vonandi á eftir að festast í minni, að verið gæti að Iaun fram- kvæmdastjóra og stjórnarmanna stofnana og fyrirtækja séu ðþarf- lega há. Þegar verið er að spara og draga saman, verða þeir, sem skammta sjálfum sér tekjur, að gæta hófs f heimtuf rekjunni. Allt þetta óhófslið dregur ekki úr rekstrarkostnaði með öðru en því að segja upp ræstíngafólki og þeim sem lægst hafa launin innan fyrir- tækjanna og stomananna. Gunnar spyr einnig að því hvort eðlilegt sé að margir forstjórar séu að stjórna sama fyrirtækinu og tel- ur að yfirbyggingin sé óþarflega há- timbruð. Gunnar Svavarsson er ekki að segja neitt annað en það sem hver einasti ályktunarbær maður er bú- ", ' ' .'.......¦IIIIIIM.IMI.MM! M.IMH II . ¦!¦¦. I I I I I ¦ ¦ ¦ ¦ ¦ I I I !. Víttogbreitt inn að vita lengi. En hann tilheyrir þeim hópi sem best veit hvernig forgangsstéttir þjóðfélagsins skammta sjálfum sér tekjur og fríð- indi án þess að vinnufrarnlag eða neins konar ábyrgð komi á móti. Spurning hans um marga og óþarfa forstjóra er til vitnis um það. Kjarni málsins Bankar og margar opinberar stofhanir burðast með mikið af óþörfu hálaunaliði, sem svarist hef- ur í fóstbræðralag um að skammta sjálfu sér tekjur og fnðindi langt framyfir öll eðlileg viðmiðunar- mörk. Fjármálaráðherra segir að 100 stjórnarráðsstarfsmenn hafi hærri tekjur en ráðherrar. Og tekjumunurinn er svo miklu víðar. Kaup verkfallsmanna á Her- jólfi er helmingi hærra en laun prófessoravið Háskóla íslands. Launamismunurinn innan ASÍ- félaga er margfaldur, en er haldið leyndum, eins og svo mörgu öðru sem varðar kjör fólksins í landinu. Það eru aðeins snarruglaðar með- altalstölur á launamismun karla og kvenna sem fæst talað um, en var- ast eins og heitan eldinn að koma nærri kjarna þess máls fremur en annarra. í blekkingamoldviðrinu mikla, sem umlykur alla kjaraumræðu, þykjast menn sjá ýmis teikn um skekkjur, sem hvergi er hægt að koma í rökrænt samhengi. Eitt er það hvernig stendur á því að tug- þúsundir skemmtiferða til útianda eru upppantaðar í miðri kreppunni og atvinnuleysinu og að ekkert dregur úr innkaupaferðum í glæsi- verslanir stórborga. Það er ekkert dularfullt við þetta fremur en að þúsundir fjölskyldna eiga nýja og fína skemmtijeppa, auk farartækja til daglegs brúks. Það er fjöldi fólks, sem hefur margfaldar tekjur á við þá sem norpa á samningsbundnum töxt- um vondra kjarasamninga. Þar eru ekki aðeins forstjórar og markaðs- stjórar og fríðindahákar illa rek- inna stofhana og fyrirtækja. Mörg- um hefur tekist að hreiðra prýði- lega um sig á vinnumarkaði og nálgast kannski tvöfaldan stýri- mannataxta á ferjum Vegagerðar- innar, án þess að orð sé á því haf- andi. Nokkrir skreppitúrar til út- landa koma tæpast við pyngju þess fólks. Fjölmennur hálaunalýður í sam- drætti og kreppu er óhæfa í samfé- lagi sem vill kenna sig við mann- réttíndi. Áreiðanlega væri óþarfi að segja eins mörgum upp störfum og raun ber vitni, ef tekjur væru jafn- aðar og störfum dreift Vernd eignafólks með siðlausum skattalögum er annar angi af þeim fúa sem nagar rætur samfélagsins, sem er sérhannað fyrir þá sérgóðu og gráðugu. Um það skal ekki rætt meira, því aldrei má hreyfa við kjama máls og síst af öllu með opinskárri og heið- arlegri umræðu. OÓ

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.