Tíminn - 12.03.1993, Blaðsíða 12

Tíminn - 12.03.1993, Blaðsíða 12
¦ FÖSTUDÁGUR12. MARS 1993 Bílar og bílavörur hafa hækkað um 99% á sl. 5 árum en búvörur háðar verðlagsgrundvelli bara 43%: Búvörur hækkuðu minnst Búvörur háöar verðlagsgrundvelli hafa undanfarin ár hækkað langminnst allra helstu kostnaðarliða í grundvelli framfærsluvísitölunnar. Verð þessara íslensku landbúnaðarvara hefur aðeins hækkað um 43,5% að meðaltali á nærrí fimm árum (frá maí 1988). Á sama tíma hafa aðrar matvörur hækk- að 15-20% meira en verðlagsgrundvallarvörurnar, verð flestra annarra vörutegunda í kringum 50% meira og verð á ýmis konar þjónustu jafnaðar- lega hækkað nærri 70% meira. Metið á kostnaðarliðurinn: Innfluttur bíll, bensín og varahlutir sem hefur nánast tvðfaldast í verði á sama tímabili og þar með sem sagt hækkað nærri 130% meira en verðlagsgrundvallarvör- urnar. Síðan nýr grundvöllur framfærslu- vísitölu var tekinn í gagnið í maí 1988 hefur Hagstofan m.a. fylgst með verðlagsþróun, eftir eðli og uppruna ákveðinna liöa vöru og þjónustu. Búvörur háðar verðlags- grundvelli voru þá 7,4% af heildar- útgjöldum vísitölugrundvallarins. En þar sem þessar vörur hafa allan tímann hækkað minna en aðrar hef- ur þetta hlutfall stöðugt farið lækk- andi ár frá ári. Það hafði t.d. lækkað niður í 7% í maí 1990, áfram niður í 6,8% í maí 1992 og enn niður í 6,4% miðað við sama mælikvarða núna í marsmánuði. Færeyingar í atvinnuleit „Það eru margir Pæreyingar sem eru að leita sér að vinnu bæði á landi og sjó," segir Sím- on Hansen, umsjónarmaður færeyska sjómannaheimilisins í Heykjavík. Hann veit um allt að 40 færeyskar „au-pair" stúlkur í Reykjavik. Þess má geta að at- vinnuleysi f Pæreyjum er nú um 20% og fer vaxandi. Hann segir að Færeyingar hafi sótt f vaxandi mæli til íslands f atvinnuleit undanfarið ár. „Fjöldi þeirra hefur vaxið und- anfarna tvo mánuði," bætir Sím- on við. Hann giskar á að í Reykjavík einni séu um 40 stúlkur í vist eða við sjávarútveg sem Færey- ingar sækja í og til marks um það vinna hátt í 20 stúlkur í frystihúsum, flestar á Austur- landi. Þá séu allt að 30 sjómenn í skipsrúmi á línubátum og við beitingar. Þá segir Símon að talsvert sé um Færeyinga í störfum í heil- brigðiskerfinu. -HÞ Hœkkun vöru oq þjónustul 988—1993 Hækun: Búv. háðar ver&lagsgrundv. 43,5% Aðr. innl. matvörur 50,1% Innfluttar matvðrur 52,1% Aðrar innlendar vörur 65,9% Aftrar innflu tlar vðrur 66,4% Áfengl og tóbak 75,0% Innfl.:Bíll/bcnsín/varahI. 99,0% I'jón. háð opinb.verðákv. 74,7% önnur þjónusta 72,9% Alls vörur og þjónusta: 68,6% Búvörur sem háðar eru verðlagsgrundvelli hafa hækkað langminnst allra helstu kostnaöarliða á grundvelli framfærsluvísitölunnar. Á myndinni eru þeir Haukur Halldórsson, formaður Stéttarsam- bands bænda og Jóhannes Kristjánsson, form. Landssambands sauðfjárbænda, við kjötafgreiðslu í Hagkaupum í Kringlunni skömmu fyrír síðustu jól. Hækkun á vísitölu vöru og þjón- ustu, (þ.e. hækkun framfærsluvísi- tölunnar að frátöldum húsnæðis- kostnaði) skipt eftir eðli og uppruna í tíu liði, er sem segir hér til hliðar. Auk þess að búvörur háðar verð- lagsgrundvelli hafa hækkað allra minnst vekur það sérstaka athygli, hvað aðrar matvörur, bæði innlend- ar og þær innfluttu, hafa hækkað miklu minna en aðrar vörur. í annan stað sýnist athyglisvert hvað verðhækkanir virðast hafa ver- ið áþekkar í hverjum flokki, hvort sem um innlendar eða erlendar vör- ur er að ræða. Þannig hafa verð- hækkanir haldist í hendur á bæði erlendum og innlendum matvörum, öðrum en búvörum. Og það sama á við um aðrar vörur, hvort sem þær eru innlendar eða innfluttar. (Spurningin er hins vegar af hverju þær hafi þurft að hækka langt um- fram matvörurnar?) Verð á þjónustu hefur síðan hækk- að töluvert meira en almennt vöru- verð. Og það á einnig jafnt við um almenna (frjálst verðlagða) þjón- ustu sem og þá þjónustu, og vörur sem það opinbera sér um verðlagn- inguna á. í algerum sérflokki kemur svo einkabíllinn, bensínið og varahlut- irnir. Þar er eingöngu um innflutn- ing að ræða og verðhækkanirnar verið langt umfram alla aðra kostn- aðarliði í heimilisútgjöldunum. Þessi liður hefur nærri því tvöfaldast í verði á tæpum fimm árum, á sama tíma og íslensku búvörurnar hafa aðeins hækkað um rúmlega 43%. -HEI ERLENDAR FRETT R... DENNI DÆMALAUSI MOSKVA Jeltsín aö tapa fyrir binginu I gær virtist Bórís Jeltsln stefna I auö- mýkjandi ósigur fyrir harölinumönnum eftir að óvirðingarorðum var æpt aö honum frá ræðustóli i rússnoska þing- inu. Harðlinuandstæðingurínn Mikhail Tsélnakov krafðist þess að Jeltsin yrði rekinn eftir að hann hafði sagt þingfull- trúum að forsetinn hefði eyðilagt efna- haginn og brotið stjómarskrana. Áhyggj- ur vegna pólitiskrar framtlðar Jeltslns hækkuðu dollarann I þaö hæsta sem hann hefur verið 111 mánuði gagnvart þýska markinu. SARAJEVO Krafist breytinga á friöarlandabréfi Alþjóðleg friðaráætlun fyrir Bosnlu var I hættu I gær þegar forystumenn tveggja af stríðandi fyikingunum þrem I júgó- slavneska lýðveldinu fyrrverandi, kröfö- ust breytinga á markallnum I lillögunum. PARÍS - Alþjóðlegu sáttasemjaramir Cyrus Vance og Owen lávaröur reyndu að auka þrýsting á Bosnlu-Serba um að fallast á friðaráætlun þeirra með þvl að hitta Slobodan Milosevic Serbiuforseta að máli. RÓM Amato varð fyrir áfalli Giuliano Amato, forsætisráðherra (tallu, á I vök að verjast og I gær varð áætlun hans um að bjarga efnahag landsins frá áhrifum risastórs spillingartineykslis fyrír áfalli I þinginu. Stjómarandstöðuflokkar kröfðust þess að hann segði af sér, gagnspillingariögregla tók þrjá iðnjöfra til viðbótar fasta og Amato komst að þvf að mikilvæg þlngnefnd hefði sameinast gegn honum. PHNOM PENH 34 Víetnamar drepnir Byssumenn drápu a.m.k. 34 óbreytta borgara af vietnömskum ættum, þ.á m. konur og böm sem voru að horfa á myndband, i áras á fljótandi þorp I norð- vesturhluta Kambódíu, að þvi er Sam- einuðu þjóöimar skýrðu frá I gær. KAlRÓ Nýjar hugmyndir um að höggva á hnútinn Sýriendingar og Egyptar útfærðu nýjar hugmyndir til að reyna að leysa krepp- una við Israel vegna brottrekstrar 415 Palestfnumanna frá Israel, og að hleypa nýju lífi I friðarviðræður um Mið-Austur- lönd sem áætlað er að hefjist 20. aprll, að sögn sýrienska utanríkisráðherrans I gær. HONG KONG Kínverjar stööva ræöu Pattens Á slðustu stundu beittu Kfnverjar sér varðandi pólitiska framtfð Hong Kong og komu f veg fyrir fyrirhugaöa yfirtýs- ingu frá Chris Patten rikisstjóra um að hann myndi halda áfram að koma I gegn lagafrumvarpi sfnu um lýðræðis- legar umbætur. MANAMA írakar neita aó gefa upplýsingar Háttsettur eftiriitsmaður S.þ. sagði I gær að Irakar neituöu enn aö leggja fram mikilvægar upplýsingar um þá sem hafa séð þeim fyrir hlutum I kjamorkuáætJun sina. En eftiriitsmaöurinn, grfski visinda- maðurinn Dimitri Perritos, sagði frétta- mönnum að Irakar hefðu fallist á að skrá niður á næstu 15 dögum þá að- stöðu sem nýtt er við áætlunina. GAZA Hnífsstungur og berserksgangur Arabar særðu tvo Gyðinga með hnffs- stungum og Palestfnumenn sögöu Gyð- ingalandnema hafa gengið berserks- gang I bæ á hemumda Gaza- svæðinu Igær. PEKING Sprenging drap 17 Sprenging f orkuveri I héraöinu Ziieji- ang I austurhiuta Kina varö a.m.k. 17 manns aö bana og særði 25 segir i frétt frá opinberu fréttastofúnni Xinhua. „Mamma bakar ekki brauðin okkar, en I gamla daga sneiddi hún það."

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.