Tíminn - 03.05.1996, Blaðsíða 4

Tíminn - 03.05.1996, Blaðsíða 4
Föstudagur 3. maí 1996 Ritstjóri: Ritstjómarfulltrúi: Fréttastjóri: Ritstjórn og auglýsingar: Sími: Símbréf: Pósthólf 5210, Setning og umbrot: Mynda-, plötugerb/prentun: Útgáfufélag: Tímamót hf. lón Kristjánsson Oddur Olafsson Birgir Gu&mundsson Brautarholti 1, 105 Reykjavík 563 1600 55 16270 125 Reykjavík Tæknideild Tímans ísafoldarprentsmibja hf. Mánabaráskrift 1700 kr. m/vsk. Verb í lausasölu 150 kr. m/vsk. 1. mai timburmenn Á að blanda ís- lenska kúakynið? Aö undanförnu hafa bændur leitað leiða til að auka hag- kvæmni í búrekstri. Því veldur samdráttur í heföbundnum landbúnaöi og auknar kröfur neytenda um lægra verð á þeim neysluvörum sem landbúnaðurinn framleiðir. Flestum ber saman um nauðsyn þess að tryggja samkeppnishæft vöru- verð, þótt skoðanir séu skiptar um hvernig best verði að því staðið. Ýmsar leiðir hafa verið teknar til athugunar í þeim efnum og má meðal annars nefna: hagræðingu í starfsemi af- urðastöðva, nýtingu bútækni, áætlanagerðir í búrekstri, efl- ingu innlendrar fóðuröflunar og aukna afurðasemi búfjár. Aukin afurðasemi byggist rtokkuð á notkun fóðurs, en fyrst og fremst á kynbótum. Af þeim sökum hafa ýmsir aðilar í landbúnaði velt þeirri spurningu fyrir sér hvort hyggilegt geti verið að kynbæta íslenska kúastofninn með erfðaefni úr öðr- um stofni. Með því er talið að auka megi afkastagetu hans nokkuð, en íslenska kýrin skilar um 4000 til 4500 lítrum af mjólk á ári á meðan helstu kúakyn í nágrannalöndunum gefa um 6000 til 8000 lítra af sér. í framhaldi af þessum hugmyndum var efnt til saman- burðarrannsóknar á íslenskum og norskum kúm í tilrauna- stöð í Kollafirði í Færeyjum og gefa niðurstöður hennar til kynna að norska kýrin mjólki mun meira, auk þess sem júg- urgerð hennar er talin betri en hinnar íslensku. Því er nú rætt um að gera tilraunir með blöndun íslensku og norsku kýrinn- ar og kanna hvaða áhrif það hefur á afurðagetu. Vegna sjúk- dómavarna geta þær tilraunir aðeins farið fram erlendis eða í einangrunarstöðinni í Hrísey, og nokkur ár tekur að fá mark- tækar niðurstöður um árangur þeirra. Hverjar sem niðurstöður slíkra tilrauna verða, er ljóst að ýmis vandi fylgir því að gera róttækar breytingar á íslenska kúakyninu með blöndun við erlend kyn. Flestar erlendar kýr eru nokkru stærri en þær íslensku og kallar aukin stærð og meiri afurðir á aukna notkun fóðurs. Spurningar vakna um hvort unnt sé að nýta innlenda fóðuröflun, sem einkum byggist á gróffóðri, að sama skapi til fóðrunar nautgripa af er- lendum stofni. Slíkt þarf að kanna með tilraunum og ef svo reynist ekki, vinnur blöndun kúakynsins gegn þeirri viðleitni í íslenskum landbúnaði að byggja sem mest á innlendu fóðri á tímum þegar kornverð fer hækkandi á heimsmarkaði. Stærð nautgripa hefur einnig áhrif á byggingar útihúsa og munu norsk-íslenskar kýr þurfa nokkru meira rými en hinn íslenski kúastofn. Breytingar á kúakyni geta því kallað á byggingar- framkvæmdir í sveitum, en talsmenn tilrauna með blöndun kúastofnsins hafa bent á að komið sé að endurnýjun gripa- húsa, sem mörg séu orðin allt að hálfrar aldar gömul. Því megi gera ráð fyrir stærri nautgripum í fjósum framtíðarinn- ar. Þá má einnig spyrja hvort í íslenska kúastofninum felist sérstaöa, sem geti komið til góða við framleiðslu á vistvænum og lífrænum matvælum á komandi árum. Þótt sjálfsagt sé að kanna möguleika blóðblöndunar við ræktun kúastofnsins, verður einnig að sýna mikla gát í þeim efnum. íslenskir bændur vita hvað þeir hafa. Þeir vita einnig á hvaða eiginleika þarf að leggja áherslu við ræktun íslensku kýrinnar og hvar vandamál er að finna. Hvort nothæfur ár- angur næst með blóðblöndun við norskar kýr, verður aðeins ljóst af niðurstöðum tilrauna og rannsókna. Leggja verður áherslu á að kanna afurðahæfni blandaðs kúastofns, miðað við notkun á innlendu fóðri. Einnig verður að kanna júgur- gerð og almennt heilbrigði, auk endingar gripa. Á meðan slík- ar niðurstöður liggja ekki fyrir, er ekki ástæða til að taka ákvarðanir í svo viðkvæmu máli sem blóðblöndun kúastofns- ins er, en hægt að huga að hagræðingu á ýmsum öðrum svið- um landbúnaðar og vinnslu afurða. Nú er 1. maí liðinn og Garri getur strokiö af sér bein- skeyttan baráttusvipinn, sem settur var upp í tilefni dagsins — alveg eins og verkalýösforkólfarnir. Þab fór vart framhjá nokkrum manni, sem á annað borð opn- aði augu eða eyru á baráttudaginn, að skipun dagsins var: „Berjið á bölvaðri ríkisstjórninni", og var uppstill- ingín á taflborðinu þannig að ríkisstjórnin hafði hvítt og sótti fram með eitruðu peði, en verkalýðshreyfingin hafbi svart og varði sinn viðkvæma kóng. Annars á Garri hálfpartinn erfitt með ab tala um verkalýbshreyfingu, þó svo ab forusta verkalýbshreyf- ingarinnar tali fjálglega um „okkur, verkalýðshreyfing- una" á sérstökum tyllidögum eins og ------------------- I. niaí. Verkalýbshreyfingin er nefni- OARRI lega hreint ekki þessi fjöldahreyfing sem menn vilja vera láta, og virðist sem það séu í raun og veru fáeinar hræður sem öllu ráða. Það þarf ekki annað en líta inn á aðalfundi félaganna, hvað þá al- menna félagsfundi, til ab sjá hversu agnarlítib hlutfall félagsmanna tekur ákvarbanir fyrir heildina. Hugtakib alræbi ætti eiginlega betur vib en lýbræbi, stundum a.m.k. Menn fullyrba náttúrlega núna ab Garri hljóti ab vera einlægur stubningsmabur hins margumrædda frumvarps ríkisstjórnarinnar, sem forkólfar verkalýðs- hreyfingarinnar eru að setja hornin í. Því er nú bara svo farib ab Garri hefur ekki lesib þetta ágæta frumvarp og getur því hvorki tekib afstöbu meb því né móti — og þab kæmi honum svosem ekkert sérstaklega mikib á óvart ab sumir verkalýbsforkólfanna, sem eru ab skammast út í frumvarpib, séu svipab lesnir í því og hann sjálfur. Hins vegar er Garri þeirrar skobunar ab eitthvab þurfi ab hressa uppá vinnulöggjöfina. aldrei vera að þab rábi nokkru um afstöbu verkalýbsfor- kólfanna gagnvart ríkisstjórnarfrumvarpinu ab meb því tapa þeir nokkru af þessu alræbi sínu, sem þeir hafa not- ib hingab til? Þab er sannarlega athyglisvert ab skoba hvernig menn þurfa að bera sig að, langi þá í stjórn í verkalýðs- félagi. Maður skyldi nú ætla að þar ríkti lýbræbi — eba hvab, þab er jú öllum frjálst ab bjóba fram? Segjum sem svo ab Garra langi til ab taka þátt í slag um formanns- sæti í verkalýbsfélagi. Tja, hann gerir náttúrlega eins og hann hefur gert í öllum öbrum félögum sem hann er í: mætir á abalfund og býbur sig fram. Hvab gerist? Þab er bara hlegib ab honum! í verkalýbsfé- lögum er þab þannig ab nýkjörin stjórn tekur vib á abalfundi, en þab er Fáir fyrlr marga Þab er fáránlegt ab fáeinir menn geti tekib ákvörbun um hvort þúsundir manna fari í verkfall eba ekki, en eins og staban er í dag nægir að félagsfundur í verka- lýðsfélagi samþykki verkfall og þá verður verkfall, þó svo að á fundinn hafi einungis mætt þrír félagar af þrjú þúsund. Það er að sjálfsögðu afbökun á hugtakinu lýð- ræði ab kenna reglur af þessu tagi vib þab. Þab skyldi þó reyndar spuming hvort hægt er að segja nýkjörin, því það hefur yfirleitt liðið um hálft ár frá því stjórnin var kjörin þar til aðalfundurinn er haldinn. Hálfu ári of seinn Semsagt: Garri hefði þurft að bjóða sig fram hálfu ári fyrir aðalfundinn til að eiga séns í formannssætið eftir aðalfund. Og ekki nóg með það. Hann hefði þurft um það bil hundrað hausa með sér — því það er aldeilis ekki nóg að bjóba fram í formannsstólinn, ónei. Langi Garra til ab verba formabur, verbur hann ab hafa mannskap í alla stjórnina, aHa varastjórnina, alla mib- stjórnina, alla varamibstjórnina, allt fulltrúarábib, allt varafulltrúarábib og gott ef ekki er trúnaðarmenn á alla vinnustabi sem vibkomandi félag ræbur, þab er a.m.k. tryggara. Og nái hann ab fella sitjandi stjórn, má mannskapurinn gera svo vel og bíba í hálft ár ábur en hann fær ab taka við stjórnartaumunum. Það er hverjum manni ljóst að í svona skipulagi ræð- ur fámennisklíka öllu sem hún vill ráða — enda verbur vart annað séð en skipulagið sé sérstaklega hannað fyr- ir fámennisklíkur og kannski er það ástæðan fyrir því að verkalýðshreyfingin er á fallanda fæti. Það er alþekkt að byltingarnar éta börnin sín og svo virðist hafa orðib um byltingu verkafólksins, hún er líklega búin ab éta börn- in sín. Alræbi öreiganna er orbib býsna órætt hugtak, svo ekki sé meira sagt. Garri Stefnur og straumar Þab er vinsælt í fjölmiblum ab leiba menn meb ólíkar skobanir saman í vibtalsþáttum. Ég varb vitni ab ein- um slíkum ab morgni 1. maí er ég opnabi útvarpib. Þá heyrbi ég í Hannesi Hólmsteini og vibmælandinn var Ólafur Jónsson, fyrrverandi vitavörbur á Hornbjargs- vita sem nú er búsettur á Ákureyri, sem gengur mebal kunnugra undir heitinu „Óli kommi" og hefur hlotib þetta vibumemi vegna þrautseigju sinnai í stubningi vib kommúnisma og sósíalisma á hverju sem gengur. Þab varb reyndar svo sem vib var ab búast ab Hannes talabi í vestur en hinn í austur og himinn og haf var á milli skobana þeirra. Hins vegar lagbi ég vib hlustimar og hafbi gaman af karpi þeirra. „Óli kommi" sagbist hafa ferbast --------------------- nokkub til landa Austur-Evrópu og upplýsti um ab þar hefbi ekki allt verib til fyrirmyndar ab sínum dómi, enda hefbi þar enginn sósíalismi verib. Þab kom hins vegai ekkert fram um þab hvort nokkurt ríki hefbi framkvæmd af fyriimyndaisósíalisma. Þessa lök- semdafærslu kannast ég vib og hef heyrt hana af vör- um annarra. Ýmsa vinstri sinnaba menn hef ég heyrt tala um fyrirmyndarsósíalismann, en þau ríki sem hafa framkvæmt hann finnast ekki. Hannes Hólmsteinn fói ab ympia á Neskaupstab í frammíköllum um stab þar sem sósíalismi væri framkvæmdur. Ég er ekki alveg ókunnugur þar og get vitnab um ab þar eru harbdug- legir menn sem vilja sínu byggbarlagi vel og reka sín fyrirtæki eftir lögmálum hlutafélagamarkabsins og samkeppninnar. Hannes Hólmsteinn flytur mál sitt af ákafa predikar- ans og hefur fyrir löngu komib sér upp patentlausnum frjálshyggjunnar á öllum vandamálum. Hann taldi ab verkalýbsfélög aettu ab vera nokkurs konar afsláttar- klúbbar til þess ab semja um sólarlandafeibii fyrir fé- lagsmenn sína og útvega þeim sumarhús. Framsækin athafnaskáld mundu sjá um ab halda uppi atvinnu og tekjum. Ríkisvaldib ætti ab halda ab sér höndum, nema mynda öryggisnet um þá sem gætu ekki bjargab sér og halda uppi lögum og reglu. Ríkib eigi ekki ab stybja fullfríska menn á neinn hátt. Framtak einstak- linganna í óheftii samkeppni myndi leysa öll vanda- mál, sóun aublinda, offjölgun mannkyns og fleiii sem ógna nútímasamfélagi. Aublindum yrbi ekki sóab ef eignarréttur þeirra væri nægilega vel skilgreindur. Hinn gullni meoalvegur Þótt þessir tveir ágætu menn væru fulltrúar öfga til hægri og vinstri var langt ff á því ab allt væii út í bláinn sem þeir sögbu. Hins vegar er þab sannfæring mín ab farsælasta sam- félag manna liggur einhvers stabar mitt á milli skob- ana þeirra. Eg er þeirrar skobunar ab sterk verkalýbs- hreyfing sé naubsyn til þess ab hafa abhald og skapa farsælt samfélag. Ég er einnig þeirrar skobunar ab eign- arréttinn eigi ab virba og þab sé samfélaginu til góbs og hvati til framfara. Hins vegar er langt í frá ab hann einn tryggi skynsamlega nýtingu aublinda. Samvinna og samningar þjóbríkja um nýtingu aublinda, sáttmáli í því efni er forserida-þess ab ekki verbi stórslys í þeim efnum. Óhamin sókn verksmibjutogara á úthafib er glæfraspil svo dæmi sé tekib. Alþjóblegir samingar og framkvæmd hafréttarsáttmála þjóbanna er mikil naubsyn til þess ab koma í veg fyrir rányrkju á svæb- um sem heyra ekki til einstökum ríkjum. Ég er einnig ------------------------------------ þeirrar skobunar ab abstæðui á boið £ ^y. • við atvinnuleysi krefjist þess að r\ VlOclVcirifjl myndab sé öryggisnet um fólk sem hefui fulla heilsu. Jafnfiamt veibui ríkisvaldib ab koma-ab því verkefni ab tryggja jamrétti til náms. Einkavæöing Hlutverk ríkisvaldsins er ab verba eitt heitasta pólit- íska deilumál samtímans. Þab geta allir verib sammála um þab að hlutverk ríkisvaldsins á að vera að halda uppi öryggisþjónustu fyrir fólkið. Ríkisvaldið og stofn- anir þess eiga að setja leikreglur og sjá til þess ab þeim sé fylgt. Til þess em lögregla, ákæruvald og dómstólai. Hins vegai vandast málib þegai kemui ab ýmsum lekstrí sem ríkib hefur meb höndum. Meb þjóbfélags- breytingum, aukinni verkaskiptingu, auknum mögu- leikum einkaabila og aukinni samkeppni deila menn æ meira um þab hvort ríkib á ab reka bankastarfsemi í samkeppni við abra, hvort Póst- og símamálastofnun á ab vera ríkisiekin, eba ríkisútvarpib svo eitthvab sé nefnt. Nú er ætlunin ab breyta forminu á rekstri bank- anna og Póst- og símamálastofríunar til samræmis vib einkareksturinn þótt ríkib eigi þessar stofnanir áfram. Þar meb ér kröfunni um sama rekstrarform fullnægt. Hins vegar ber ab koma í veg fyrir þab ab einkavæbing leibi til gífurlegrar samþjöppunar valds á fjármála- og vibskiptasvibi í þjóbfélaginu. Til þess er réttlætanlegt ab ríkib eigi áfram bankana og Póst- og símamálastofn- un, þrátt fyrir formbreytingu, enda er þab stefna nú- verandi stjórnvalda ab svo verbi. Þab getur verib gaman ab hlusta á mælska menn á borb vib Hannes og Ólaf. Þeir em um margt líkir. Báb- ir eru vel lesnir og hafa tekib hvor sína trú, annar á frjálshyggjuna, hinn á kommúnisma eba óskilgreind- an sósíalisma. Lífib er hins vegar málamiblanir þeirra sem tilbúnir em ab steypa saman stefnum og straum- um til þess ab fá út úr því ablabandi og mannsæmandi þjóbfélag. Jón Kr.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.