Morgunblaðið - 09.10.2006, Page 21

fjármál fjölskyldunnar
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 9. OKTÓBER 2006 21




 
    

 
  




  
 

 !"# $%
&' ()*+"#
,-# .$/ $0
1112+232#
N
ú eru góð ráð dýr.
Hvernig getur fjöl-
skyldan eignast sófa-
settið og hver er
besta fjármögn-
unarleiðin? Þau reikna með að þurfa
að taka einhvers konar lán til þess
arna og sýnist duga lánstími upp á
eitt ár.
„Ég myndi nú bara spyrja pabba
og mömmu, þetta er svo lítil upp-
hæð,“ eru fyrstu viðbrögð Ingólfs H.
Ingólfssonar, framkvæmdastjóra
Fjármála heimilanna. Þegar blaða-
maður bendir á að ekki eigi allir
slíkt bakland ber Ingólfur fram
lykilspurningu: „Af hverju eiga þau
ekki 300 þúsund á sparibók?“ Nú
verður fátt um svör hjá fjölskyld-
unni.
Leikur einn að leggja
fyrir 10% af laununum
„Ég hefði ráðlagt þessari fjöl-
skyldu að hinkra aðeins við og
kaupa það eftir tíu mánuði en byrja
núna að leggja fyrir 10% af laun-
unum sínum. Ef gengið er út frá því
að meðalmánaðarlaun fjölskyldu séu
nálægt 300 þúsund krónum er þetta
30 þúsund á mánuði og eftir tíu
mánuði eru komnar 300 þúsund kr.
Auk þess má reikna með 8–9% inn-
lánsvöxtum og ef innlánsvextir eru
10% væri upphæðin komin eftir níu
mánuði. Ef þau tækju lán þyrftu þau
á hinn bóginn að greiða á milli 18 og
20% vexti af fjárhæðinni. Þá myndu
þau væntanlega taka þetta með
kreditkortaraðgreiðslum eða fá yf-
irdráttarheimild á debetkorta-
reikningi.
En þegar ég bendi þeim á að taka
10% af tekjunum í sparnað segja
þau kannski: Nei, það getum við
ekki, við aldrei afgang. Svarið við
því er: Ekki vera þá að spara af-
ganginn heldur byrjið á sparn-
aðinum. Það fyrsta sem þau eiga að
gera þegar þau fá launin sín er að
taka af þeim prósentin tíu og setja
inn á bók, sem er enginn vandi því
þau eiga 90% eftir af tekjunum.
Maður finnur ekki fyrir því hvort
maður eyðir 100 eða 90% af tekj-
unum, sérstaklega ekki ef maður
heldur ekki nákvæmt bókhald og er
ekki 100% viss um í hvað pening-
arnir fara. Þannig að þessi aðferð er
leikur einn.“
Líklegast yrðu sumir þeirra sem
eru með yfirdráttinn í botni og fá
skuldabréfahrúgu inn um póstlúg-
una tregir til að fallast á þessa
sparnaðarleið og til að trúa því að
þeir eigi afgang. En Ingólfur segir
þetta samt hægt. Fólk hafi alltaf til-
hneigingu til að eyða öllum pening-
unum sínum. „Það á heldur ekki að
vera neinn afgangur, ef þú hefur
byrjað á sparnaðinum er allt í lagi
að eyða restinni.“
Vitað er að margir fara samt lána-
leiðina og spurningin er hvert sé þá
hagstæðasta dæmið. „Þá myndi ég
halda að raðgreiðslurnar frá kred-
itkortafyrirtækjum yrðu heppilegri
en yfirdrátturinn vegna þess að með
þeim er utanaðkomandi aðhald, þar
sem fólk er beinlínis pínt til að
greiða reglulega af láninu. Sá sem
treystir sér ekki til að taka 10% af
tekjunum til að byggja upp sparnað
mun heldur aldrei ótilneyddur verja
10% í að greiða niður yfirdráttinn.“
Hann segir það engu skipta fyrir
þetta fólk hverjir vextirnir séu á
mánaðargreiðslum kreditkorta
[staðgreiðsluláni eða raðgreiðslum],
mikilvægara sé að forðast yfirdrátt-
inn. „Annars dinglar hann endalaust
með um 20% vöxtum. Þá myndi ég
ekki horfa í 16 eða 18% vexti.“
Yfirdrátturinn eilífi
Ekki eiga allir þó kreditkort og í
því tilviki segist Ingólfur samt ekki
mæla með yfirdrætti fyrir fólk sem
ekki leggur fyrir. „Það ætti að
semja um mánaðarlegar greiðslur
hvernig sem það yrði gert en alls
ekki taka yfirdráttinn.“ Að öllu
jöfnu telja bankarnir samt sem áður
að hagstæðasta leiðin fyrir um-
rædda upphæð og lánstíma sé yf-
irdráttarheimildin – Ingólfur finnur
henni hins vegar flest til foráttu.
Ekki kæmi á óvart ef fjölskyldan
yrði ringluð við þessi misvísandi
skilaboð … „Jú, hinn kosturinn væri
að taka skuldabréf. Það er alveg
rökrétt hjá bönkunum að benda á
yfirdráttinn til að losna við lántöku-
kostnað og stimpilgjöld skuldabréfa
en fyrir neytandann er þetta afleitt
vegna þess að yfirdrátturinn hefur
tilhneigingu til að verða nánast eilíf-
ur. Þetta eru erfiðustu lánin eða
skuldirnar, ekki bara út af vöxt-
unum heldur líka vegna þess hvað
maður þarf að hafa mikinn aga til að
keyra hann niður. Ég get lofað að
það er margfalt erfiðara en að
byggja upp sparnað, þótt mönnum
finnist það kannski hljóma ein-
kennilega.“
Ingólfur segist hafa orðið var við
hugarfarsbreytingu hjá almenningi
varðandi lántöku. „Þó renna á mann
tvær grímur þegar maður les frétt-
irnar um að kreditkortanotkun hafi
tvöfaldast frá í fyrra og yfirdrátt-
arvextirnir hafa hækkað heilmikið
sl. 12 mánuði.“ Hann segir Íslend-
inga búa við hrikalega vexti.
Bakverkur og neyslusparnaður
Og talandi um sófasett. „Venjuleg
fjölskylda, t.d. hjón með eitt barn,
sem á íbúð og fær vaxta- og barna-
bætur þarf að þéna 600 þúsund kr.
til að hafa efni á þessu sófasetti.
Fyrst þyrfti hún að margfalda upp-
hæðina á verðmiðanum með tveimur
til að átta sig á hvað hún þarf að
hafa í tekjur til að eiga 300 þúsund
kr. eftir skatta og jaðarskatta.
Þannig að ég er ekkert að hjálpa
þessu blessaða fólki neitt sér-
staklega,“ segir Ingólfur glettn-
islega. En mætti ekki líka taka með í
reikninginn annars konar „tapreikn-
ing“, þau verði e.t.v. orðin bakveik
af að sitja á einhverjum spýtukollum
í 9–10 mánuði? „Jú, jú, en ef þau
vantaði ekki sófasettið núna en vissu
að einhvern tíma seinna vildu þau
eignast nýtt sett, væri ekki þá snið-
ugt að leggja strax í sparnað? Það
er hægt að byrja að spara áður en
mann vantar eitthvað. Ég kalla
þetta neyslusparnað sem er sparn-
aður sem á að eyða en ekki fyrr en
maður þarf á peningnum að halda.
Leiðin er að spara – það er einfalt, á
allra færi og þetta er besta leiðin til
að eiga alltaf pening þegar maður
þarf á honum að halda. Og maður
þarf ekki að bögga bankastjórann.“
thuridur@mbl.is
Morgunblaðið/Ásdís
Auðvelt að spara Ingólfur segir margfalt erfiðara að greiða upp yfirdrátt en að byggja upp sparnað.
Fjölskyldu vantar sófa-
sett. Hún finnur eitt
hentugt á sanngjörnu
verði, 300 þúsund kr.
Hængur er þó á kaup-
unum; þau eiga ekki
þessa upphæð. Þuríður
Magnúsína Björnsdóttir
biður Ingólf H. Ingólfs-
son fjármálaráðgjafa að
ráðleggja fjölskyldunni.
Að eignast sófasett án þess
að bögga bankastjórann
„Maður finnur ekki fyrir
því hvort maður eyðir
100 eða 90% af tekjunum,
sérstaklega ekki ef
maður heldur ekki
nákvæmt bókhald og
er ekki 100% viss um í
hvað peningarnir fara.“