Morgunblaðið - 21.07.2007, Blaðsíða 19

MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 21. JÚLÍ 2007 19
SUÐURNES
Morgunblaðið/Helgi Bjarnason
Rækta garðinn sinn Ósk Dís Kristjánsdóttir, Uthaiwan Prompradit og
Malinee Sodsai við garðyrkjustörf í sérstöku umhverfi á Reykjanesi.
Eftir Helga Bjarnason
helgi@mbl.is
Reykjanes | „Ég hef stundum feng-
ið góða uppskeru. Ekki í sumar,
enn sem komið er,“ segir Malinee
Sodsai sem ræktar matjurtir í
litlum garði við Gunnuhver úti á
Reykjanesi.
Ferðafólk sem leggur leið sína út
í Reykjanesvita á sjálfsagt ekki von
á að rekast þar á matjurtagarða.
Umhverfið er þannig, frekar
hrjóstrugt. Þarna hefur Malinee þó
fundið sinn sælureit, í heitum móa
á milli Reykjanesvita, gráa lónsins
við virkjunina og Gunnuhvers. Þar
var hún að sá fyrir káli þegar
blaðamaður átti leið um og dóttir
hennar, Uthaiwan Prompradit
(Nína), og vinkona þeirra, Ósk Dís
Kristjánsdóttir, voru að hjálpa til.
Heitur garður
Malinee segist hafa ræktað mat-
jurtir þarna í tvö eða þrjú sumur og
yfirleitt með ágætum árangri þótt
garðurinn sé ekki stór. Telur hún
að jarðhitinn sé lykillinn að árangr-
inum því þetta er á háhitasvæði.
Hún setti niður kartöflur í vor en
þær hafa vaxið hægt og hún hefur
hreinsað kartöflugrösin úr garð-
inum. Telur hún að þurrkarnir hafi
gert út af við þá tilraun. Hún var að
sá fyrir kínakáli í vikunni og fleiri
káltegundum og sagði að það
sprytti fljótt á þessum stað.
Malinee er frá Taílandi og hefur
búið í Grindavík í sjö ár. Hún vinn-
ur hjá fiskverkuninni Vísi. Nína
lauk stúdentsprófi frá Fjölbrauta-
skóla Suðurnesja í vor. Malinee
segist einnig vera með mat-
jurtagarð í Grindavík enda hafi
hún mikla ánægju af garð-
yrkjustörfum. Hún lærði garðyrkju
í Taílandi og hefur stundað ræktun
margvíslegra matjurta alveg frá
því hún var smástelpa. „Ég er alltaf
að finna mér eitthvað til að gera
því þá hugsa ég ekki svo mikið
heim til Taílands,“ segir Malinee
Sodsai.
„Er alltaf að finna mér
eitthvað til að gera“
Grindavík | Útsvarsgreiðslur starfs-
fólks sjávarútvegsfyrirtækjanna í
Grindavík munu dragast saman um
allt að 150 milljónir kr. á næsta ári
vegna minnkandi tekna í kjölfar
skerðingar þorskkvótans. Þá munu
tekjur hafnarsjóðs Grindavíkur
minnka um allt að 11 milljónir kr.
Bæjarstjórinn í Grindavík fékk
Lextor-viðskiptaráðgjöf til að taka
saman skýrslu um áhrif skerðingar
heimilda til þorskveiða á næsta fisk-
veiðiári. Öflug útgerðarfyrirtæki eru
í bænum og þaðan eru gerð út um 70
fiskiskip sem hafa yfir 18 þúsund
tonna þorskkvóta, auk þess sem þau
eru með skip og kvóta í öðrum höfn-
um. Áætlað er að skerðingin nemi
5.900 tonnum á ári.
Lextor metur tekjuskerðingu fyr-
irtækjanna 2,3 milljarða. Að sögn
Ólafs er ekki endilega búist við að
fyrirtækin segi svo mörgum starfs-
mönnum upp, heldur muni vinnutími
og yfirvinna dragast saman. Er áætl-
að að tekjuskerðing fólksins nemi
1.150 milljónum kr. sem þýðir allt að
150 milljóna kr. lækkun útsvars-
tekna á ári, hjá Grindavíkurbæ og
öðrum sveitarfélögum sem starfs-
fólkið býr í.
Í ljósi þessara upplýsinga hvetur
bæjarráð Grindavíkur ríkisvaldið til
að grípa til öflugra mótvægisaðgerða
með stuðningi við fyrirtæki á svæð-
inu sem geta fjölgað störfum í öðrum
greinum.
Ólafur Örn segir að tekjuskerðing
fiskihafnanna vegna samdráttar í
þorskveiðum stefni rekstri þeirra í
óefni. Þannig dragast tekjur Grinda-
víkurhafnar saman um 11 milljónir
kr. og kemur það til viðbótar 50
milljóna króna árlegu tapi. Höfnin
tapaði miklu þegar fiskimjölsverk-
smiðjan brann 2005. „Þær munu
ekki hafa bolmagn til að gera neitt,“
segir Ólafur.
Morgunblaðið/Helgi Bjarnason
Framkvæmdir Verið er að ganga frá nýjum viðlegukanti fyrir fiskiskip í
Grindvíkurhöfn. Ekki verða eins mikil not fyrir hann og reiknað var með.
Tekjur starfsfólks
minnka um milljarð
Hornafjörður | „Við eigum netalög-
in, það er óumdeilt, og þar með hlut-
deild í auðlindinni en það er ekkert
samráð haft við okkur um þessar að-
gerðir,“ segir Ómar Antonsson, for-
maður Samtaka eigenda sjávarjarða.
Svokölluð netalög kveða á um að
eigendur sjávarjarða eigi land sem
nær 150 metra út frá stórstraums-
fjöru. Eiga þeir þannig ræmu sjáv-
arins allt í kringum landið. Eftir að
kvótinn var settur á hafa eigendur
jarðanna tapað réttindum til fisk-
veiða, út frá jörðum sínum, og standa
í málaferlum við ríkið til að reyna að
fá þau viðurkennd að nýju.
Við þær mótvægisaðgerðir sem nú
er unnið að vegna samdráttar þorsk-
veiðiheimilda var ekkert samráð haft
við eigendur sjávarjarðanna, að sögn
Ómars. „Fjaran og sjórinn næst
henni er einn frjósamasti hluti hafs-
ins, undirstaða alls lífríkisins. Við
eigum því hlutdeild í auðlindinni og
erum eini réttmæti eigandinn sem
hlutdeild á í henni,“ segir Ómar og
vísar þar til þess að Alþingi hafi tekið
fiskveiðiréttindin af bændum með
vísan til friðunar og verndunar en
hafi síðan úthlutað þeim og í raun
gefið útgerðarmönnum.
Sjálfur á Ómar jörðina Horn í
Hornafirði. Mikil útgerð var frá
Hornshöfn fyrr á árum. Þar er
ströndin 20 kílómetrar að lengd.
Hann er með höfn í landareigninni.
„Ég má ekki dýfa færi í sjóinn, nema
rétt til matar,“ segir Ómar.
Samtök eigenda sjávarjarða krefj-
ast þess að tekið verði tillit til laga
um eignarrétt manna og þessari eign
þeirra verði skilað.
Segir sjávarjarðir eiga hlut í auðlindinni
LANDIÐ
Eftir Birki Fanndal Haraldsson
Mývatnssveit | Hólasandur heitir
mikil víðátta norðan Mývatns. Þar
hefur í um áratug staðið yfir ein-
stakt landbótastarf sem Húsgull,
Landgræðslan, Pokasjóður og fleiri
hafa komið að af miklum mynd-
arskap.
Ummerki eru á svæðinu um kola-
gerð á fyrri tíð en lengi höfðu vind-
ar sorfið þar nakta auðnina.
Á dögunum vann flokkur ung-
menna á sandinum að gróðursetn-
ingu tugþúsunda birkiplantna.
Þarna unnu saman unglingar sem
starfa hjá Landsvirkjun í sumar, við
Blöndustöð, Laxárstöð og í Kröflu.
Lúpínan hefur tekið að sér að
mynda jarðveg og skjól fyrir birkið
og er augnayndi fyrir vegfarendur.
Morgunblaðið/Birkir Fanndal Haraldsson
Gróðursetning Flokkur ungmenna við gróðursetningu á Hólasandi. Settu þau niður tugir þúsunda birkiplantna.
Gróðursetja birki á Hólasandi
Eftir Steinunni Ósk Kolbeinsdóttur
Rangárþing eystra | Trjágróður í
reit Skógræktarfélags Rangæinga á
Markarfljótsaurum hefur skrælnað
vegna þurrka. Smærri trén hafa far-
ið verr út úr þurrkunum en þau
stærri og mörg þeirra munu ekki ná
sér á strik á ný þótt náttúran hjálpi
nú til með vökvunina.
Er hér aðallega um að ræða birki-
plöntur sem plantað var fyrir nokkr-
um árum en félagið er með 70 hekt-
ara skógræktarreit á aurunum í
landi Múlakots. Þar var á sínum tíma
sáð lúpínu og birki, elri og fleiri trjá-
tegundir gróðursettar.
Svo virðist sem litlar birkiplöntur
hafi aðallega orðið fyrir barðinu á
þurrkinum en stærri plöntur sloppið
þannig að rigningin mun án efa
hjálpa þeim plöntum en reyndar
segja bændur að rigna þurfi helst í
þrjá daga til að fullt gagn sé að.
Stór svæði með elri eru mjög illa
leikin í skógarreitnum en þar virðist
sem maðkur eigi einnig þátt í slæmu
ástandi trjáplantnanna.
Tré hafa drepist á
Markarfljótsaurum
Morgunblaðið/Steinunn Ósk Kolbeinsdóttir
Skemmdir Stór svæði með elrirunnum hafa orðið illa fyrir barðinu á
maðki og þurrki. Berglind Jónasdóttir virðir fyrir sér illa farnar plöntur.