Morgunblaðið - 26.09.2008, Qupperneq 15

MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 26. SEPTEMBER 2008 15
raforku á Hengilssvæði innan nokkurra ára
FJÁRFESTINGAR Orkuveitu
Reykjavíkur á Nesjavöllum eru á nú-
virði um 30 milljarðar króna. Fjár-
festingar vegna Hellisheiðarvirkj-
unar þegar hún verður fullbyggð
árið 2010 eru áætlaðar 65 milljarðar.
Þá er þriðja jarðvarmavirkjunin á
Hengilssvæðinu, Hverahlíðarvirkj-
un, á teikniborðinu, en hún fékk
grænt ljós hjá Skipulagsstofnun í vor
á sama tíma og stofnunin lagðist
ákveðið gegn Bitruvirkjun. Því var
Bitru slegið á frest og ákvörðun um
framhald verkefnisins verður tekin
að höfðu samráði við sveitarstjórnir
eigenda Orkuveitu Reykjavíkur og
sveitarfélagsins Ölfus.
Nú er verið að bora holu númer 50
á suðurhluta Hengilssvæðisins, en
samið hefur verið við Jarðboranir
um borun á allt að 50 holum til við-
bótar þannig að holurnar verða um
100 talsins eftir um fjögur ár.
Hluti af þessum samningi tekur til
borana ef ákveðið verður að bæta við
hverfli í Hellisheiðarvirkjun með
borun í Gráhnjúkum og ef ákveðið
verður að ráðast í Bitruvirkjun.
Fyrst borað fyrir 40 árum
Undirbúningur virkjana á Heng-
ilssvæðinu hófust með borun á
Nesjavöllum árið 1968, en við Kolvið-
arhól var fyrst borað árið 1985. Árið
1986 var ákveðið að virkja á Nesja-
völlum og hófust framkvæmdir við
Nesjavallavirkjun árið 1987. Í sept-
ember árið 1990 var orkuverið gang-
sett.
Á Nesjavöllum hafa verið boraðar
27 holur, dýptin er á bilinu 1.000 til
2.200 metrar og mælst hefur allt að
380° C hiti. Meðalhola býr yfir 60
MW varmaorku, sem nægir til hita-
veitu fyrir 7.500 manns og umfram-
gufa er notuð samtímis til rafmagns-
framleiðslu. Á Hellisheiði eru oft
margar borholur á sama borteig til
þess að minnka jarðrask og í seinni
tíð hefur í auknum mæli verið borað
á ská til að auka nýtingu.
Vinnslurás gufuaflsvirkjunarinnar
á Nesjavöllum má skipta í þrjá þætti:
Söfnun og vinnslu gufu frá borhol-
um, öflun og upphitun á köldu vatni
og raforkuframleiðslu.
Nesjavallavirkjun hefur séð höfuð-
borgarsvæðinu fyrir heitu vatni und-
anfarna áratugi og rafmagn frá
henni er selt inn á kerfi Landsnets.
Í grennd við Nesjavelli er að finna
fræðslustíga með upplýsingum fyrir
gesti og gangandi og í gestamóttöku
Nesjavallavirkjunar koma á milli
15.000 til 20.000 manns ár hvert. Á
Hengilssvæðinu eru gönguleiðir alls
um 125 km að lengd.
Ölkelduhálsvirkjun varð Bitra
Við upphaf matsvinnu vegna
Bitruvirkjunar var talað um svæðið
allt sem Ölkelduháls og var fyrir-
huguð virkjun kennd við hann. Þá
var ráðgert að borað yrði við Tjarn-
arhnúk. Af umhverfisástæðum var
horfið frá því að staðsetja borteiga
við Tjarnarhnúk og verður fyrir-
hugað athafnasvæði, ef af verður,
staðsett á norðanverðri Bitru.
Fyrirtækið Sunnlensk orka, sem
er að 90% í eigu Rafmagnsveitna rík-
isins og 5% í eigu hvors sveitarfélags
Ölfuss og Hveragerðis fór fyrir
nokkrum árum fram á borun rann-
sóknaholu í Grændal. Skipulags-
stofnun hafnaði erindinu en um-
hverfisráðherra heimilaði borun
austan í Dalskarðshnúki.
Hátt í 100 milljarðar
í Nesjavelli og
Hellisheiðarvirkjun


    -./ 0
$$$

1 1 1 1 1
' ( # ")* $
%
# ! 
'
23
    +,

 

$ 


(

# 



Í HNOTSKURN
» Á Nesjavöllum eru fram-leidd 120 MW í rafmagni
og 300 MW í varma.
» Í Hellisheiðarvirkjun full-byggðri árið 2010 verður
framleiðslan 303 MW í raf-
magni og 133 MW í varma,
hægt verður að auka varma-
framleiðsluna síðar í 400 MW.
» Áætlað er að í Hverahlíð-arvirkjun geti jarðhita-
vinnsla nægt til allt að 90 MW
raforkuframleiðslu.
» Áætlað var að Bitruvirkj-un gæfi 90 MW af raforku í
fyrsta áfanga, en allt að 135
MW af raforku síðar.
Hvert er upphaf starfsemi Orku-
veitu Reykjavíkur?
Orkuveita Reykjavíkur varð til við
samruna Hitaveitu Reykjavíkur og
Rafmagnsveitu Reykjavíkur árið
1999. Ári síðar bættist Vatnsveita
Reykjavíkur í hópinn. Árið 2002 var
sameignarfyrirtækið Orkuveita
Reykjavíkur stofnað en þá bættust
við Akranesveita, Andakílsárvirkjun
og Hitaveita Borgarness. Rætur
Orkuveitunnar má rekja til áranna
1909, þegar vatnsveita var stofnuð í
Reykjavík, 1921 þegar Rafstöðin við
Elliðaár varð upphaf Rafmagnsveitu
Reykjavíkur og 1930, þegar fyrstu
húsin í Reykjavík voru tengd hita-
veitu úr Þvottalaugunum í Laugar-
dal. Starfssvæði OR hefur stækkað
umtalsvert og nær nú til 21 sveitar-
félags á suðvesturhorni landsins.
Hverjir eiga orkuna á Hengils-
svæðinu og Hellisheiðinni?
Eigendur að hugsanlegum virkjunar-
svæðum á Hengilssvæðinu eru Orku-
veita Reykjavíkur, Sveitarfélagið Ölf-
us, íslenska ríkið, félagasamtök og
einstaklingar. Orkuveita Reykjavíkur
hefur að minnsta kosti frá sjöunda
áratugnum keypt jarðir sem eiga
eignarlönd að og í Hengilssvæðinu.
Hvað kostar ein borhola?
Hver hola kostar 250 til 300 millj-
ónir. Rannsóknarholur eru hannaðar
og boraðar eins og um vinnsluholur
væri að ræða.
S&S
FRÉTTASKÝRING
Eftir Ómar Friðriksson
omfr@mbl.is
LÆKKANIR á hlutabréfamörk-
uðum og kreppan á fjármálamörk-
uðum kemur illa við lífeyrissjóði og
ávöxtun á fjármagni þeirra. Á fyrri
helmingi ársins leiddi þessi þróun til
1,6% neikvæðrar ávöxtunar á eign-
um Lífeyrissjóðs verzlunarmanna
og raunávöxtunin var neikvæð um
8,9%. Ekki hafa fengist tölur um
ávöxtun annarra sjóða.
Ekki þurft að afskrifa eignir
Haukur Hafsteinsson, fram-
kvæmdastjóri Lífeyrissjóðs starfs-
manna ríkisins segir að lækkanirnar
á hlutabréfamörkuðum hafi haft
áhrif á stöðu lífeyrissjóðsins en sjóð-
urinn sé með góða áhættudreifingu
og góðar eignir. Uppgjör sjóðsins
eru birt einu sinni á ári og hafði
Haukur ekki tiltækar nákvæmar töl-
ur s.s. um ávöxtun á eignum sjóðsins
það sem af er árinu.
„Lífeyrissjóðurinn er með mjög
dreift eignasafn. Helmingur eigna
sjóðsins er í verðtryggðum íslensk-
um skuldabréfum sem bera góða
ávöxtun. Við þessar aðstæður hefur
sjóðurinn verið með óvenju mikið
lausafé og hefur verið góð ávöxtun á
því þar sem vextir hafa verið háir.
Hluti eignanna er í hlutabréfum.
Þau hafa verið að lækka í verði, sem
kemur niður á ávöxtun lífeyrissjóðs-
ins. Veiking krónunnar hefur svo
þau áhrif að erlend eign lífeyrissjóð-
anna hækkar.
Mestu máli skiptir að þó svo mikl-
ar sveiflur hafi verið á verðbréfa-
mörkuðum þá hefur lífeyrissjóður-
inn ekki orðið fyrir tapi og við höfum
ekki þurft að afskrifa neinar eignir,“
segir hann.
Kristján Gunnarsson, formaður
Starfsgreinasambandsins (SGS), er
þeirrar skoðunar að það skipti miklu
hvernig lífeyrissjóðirnir halda um
fjárfestingar sínar við þær aðstæður
sem nú eru uppi. „Þar sem skortur
er á peningum hér á landi ætti það
að vera eitt af verkefnum lífeyris-
sjóðanna að flytja peningana hingað
heim og koma þeim í góð verkefni,“
segir hann en innan vébanda SGS
eru aðildarfélög rúmlega 50 þúsund
launþega.
Réttindi ekki skert þrátt fyrir
neikvæða ávöxtun á árinu
Kristján segir að raunar hafi
stóru lífeyrissjóðirnir í töluvert
stórum mæli flutt fjármagn sem þeir
hafa fest erlendis aftur heim til Ís-
lands, svo milljörðum skiptir í hverj-
um mánuði, og varið því til kaupa á
verðtryggðum skuldabréfum.
„Auðvitað verður blóðið að renna
lífeyrissjóðunum til skyldunnar og
menn verða að koma peningum hér í
þau verkefni sem eru arðbær fyrir
sjóðsfélaga og þjóðhagslega hag-
kvæm,“ segir hann.
Spurður hvort hann telji að sjóð-
irnir verði illa fyrir barðinu á fjár-
málakreppunni segist Kristján telja
alveg ljóst að ávöxtun lífeyrissjóð-
anna verði neikvæð. Enginn þeirra
virðist þó eiga við svo stóran vanda
að eiga að grípa þurfi til skerðingar
á réttindum.
Kreppir að við ávöxtun
eigna lífeyrissjóða
 Sjóðirnir flytji peningana heim, segir formaður SGS
Kristján
Gunnarsson
Haukur
Hafsteinsson
FRIÐRIK Smári Björgvinsson, yfir-
lögregluþjónn rannsóknardeildar
lögreglustjórans á höfuðborgar-
svæðinu hefur sent frá sér eftir-
farandi athugasemd í tilefni af frétta-
skýringu í Morgunblaðinu í gær:
„Í Morgunblaðinu 25. september
birtist frétt, sem ber fyrirsögnina
„Valda verslun búsifjum“. Í fréttinni
er rætt við Andrés Magnússon,
framkvæmdastjóra Samtaka versl-
unar og þjónustu, sem gagnrýnir
lögreglu og sakar hana um bæði úr-
ræðaleysi og sinnuleysi í málum sem
snúa að gripdeildum á eldsneyti og
þjófnuðum úr verslunum.
Eftir honum er haft: „Úrræðaleysi
lögreglunnar er sérstakt áhyggju-
efni og í raun myljandi óánægja inn-
an verslunarinnar með þjónustu lög-
reglunnar. Eins og þessu er lýst fyrir
mér þá stefnir í algeran voða.“ Held-
ur hann því einnig fram að lögreglan
sinni ekki þessum málum og að lög-
reglan sé að kasta ábyrgðinni yfir á
verslunina. Það er greinilegt að
Andrés Magnússon hefur ekki fengið
réttar upplýsingar eða er ekki nægj-
anlega upplýstur um þessi mál. Aðrir
viðmælendur í umfjölluninni, bæði
verslunarmenn og forráðamenn
fyrirtækja, virðast hafa meiri skiln-
ing á þessum málaflokki og átta sig á
hvar hinn raunverulegi vandi liggur.
Lögreglan sinnir öllum málum
sem til hennar eru kærð varðandi
gripdeild og þjófnaði. Í raun er það
svo að starf eins rannsóknarlög-
reglumanns felst eingöngu í að
skoða myndbandsupptökur frá bens-
ínstöðvun og verslunum vegna
þjófnaða og gripdeilda og koma
þeim til framhaldsrannsókna.
Hvað varðar þjófnað eða gripdeild
á eldsneyti varðar þá er í mjög
mörgum tilvikum um að ræða ein-
staklinga sem hylja andlit sitt er þeir
dæla eldsneyti á bifreið, búið er að
fjarlægja skráningarnúmer af bif-
reiðinni, sett hafa verið röng eða
stolin skráningarnúmer á bifreiðina
eða bifreiðinni hefur hreinlega verið
stolið. Þegar málum er svona háttað
er eftir litlu að fara fyrir lögreglu.
Oftlega hefur þó tekist að upplýsa
slík mál. Mál þar sem andlit brota-
manns sést eða skráningarnúmer
bifreiðar er rétt tekst yfirleitt að
upplýsa. Það er auðvitað á ábyrgð ol-
íufélaganna að takmarka hættu á
brotum af þessu tagi t.d. með því að
taka upp það fyrirkomulag að við-
skiptavinir greiði fyrir eldsneyti áð-
ur en því er dælt á bifreiðina eða
með því að setja upp slár sem koma í
veg fyrir að hægt sé að aka burt án
þess að greiða fyrir eldsneytið.
Hingað til hefur lögreglan verið í
ágætu samstarfi við fyrirsvarsmenn
olíufélaganna vegna mála af þessum
toga og væntir þess að svo verði
áfram.
Þjófnaðir úr verslunum eru tíðir.
Það hlýtur að vera á ábyrgð hvers
verslunareiganda að gera ráðstaf-
anir til að koma í veg fyrir eða
minnka líkur á þjófnuðum. Ekki er
hægt að varpa ábyrgðinni yfir á lög-
regluna í þessum efnum. Það er ekki
hlutverk lögreglunnar að halda uppi
eftirliti inni í verslunum, það er á
ábyrgð hvers verslunareiganda.
Samkvæmt alþjóðlegri könnun er
stolið úr íslenskum verslunum fyrir
2,5 milljarða króna á ári. Fyrir brot
af þeirri upphæð mætti grípa til ráð-
stafana sem dygðu til að draga veru-
lega úr þjófnuðum.
Lögreglan hefur átt gott samstarf
við verslunareigendur hingað til og
svo verður áfram. Þjófnaðir leiða til
meiri rekstarkostnaðar, hærra vöru-
verðs, og meira álags á lögreglu. Það
eru því sameiginlegir hagsmunir lög-
reglunnar, verslunareigenda og al-
mennings að stemma stigu við þjófn-
uðum. Lausnin liggur í forvörnum
verslunareigenda, í samvinnu við
lögreglu, en ekki í því að lögreglan
upplýsi brot sem þegar hafa verið
framin.
Stemma skal á að ósi.“
Stemma skal á að ósi
„Ekki hlutverk lögreglunnar að halda uppi eftirliti inni
í verslunum, það er á ábyrgð hvers verslunareiganda“
Eftir Ómar Friðriksson
omfr@mbl.is
„EKKERT í þessum frásögnum frá
Brussel kemur á óvart,“ segir Björn
Bjarnason dómsmálaráðherra,
spurður álits á þeim svörum sem
Evrópunefndin hefur fengið hjá
embættismönnum ESB í Brussel um
hvort Íslendingar geti tekið upp
evru án þess að ganga í ESB. „Ég
hef bent á leið, sem ég tel þess virði
að skoða, ég hef jafnframt sagt, að
ég sé ekki nægilega vel að mér um
hagfræði eða peningamál til að
leggja mat á hvaða efnislega stefnu
eigi að móta í þessu efni. Fram-
kvæmdastjórn á ekki síðasta orðið
um inntak laga eða stofnsáttmála á
vettvangi ESB og nú sætir ESB-
dómstóllinn meira að segja gagn-
rýni á þann veg, að ríkisstjórnir
segjast ekki ætla að una niðurstöðu
hans, má þar nefna útlendingamál í
Danmörku og svonefnt Volkswag-
en-mál í Þýskalandi,“ segir Björn.
Mjúkir í hnjáliðum
„Mig undrar enn í þessu sam-
bandi, hve sumir stjórnmálamenn
og álitsgjafar eru mjúkir í hnjálið-
um, þegar rætt er við embættis-
menn í Brussel,“ segir Björn.
Framkvæmdastjórn ESB á
ekki síðasta orð um inntak laga