Morgunblaðið - 26.09.2008, Síða 16

16 FÖSTUDAGUR 26. SEPTEMBER 2008 MORGUNBLAÐIÐ
ERLENT
STYRKUR svonefndra sólvinda,
hlaðinna agna sem streyma í bylgj-
um frá sólinni, minnkar nú og er
minni en verið hefur í um hálfa öld,
að sögn bandarísku geimvísinda-
stofnunarinnar, NASA. Er styrkur-
inn um 20% minni en um miðjan tí-
unda áratuginn.
Áhrif þessarar þróunar eru m.a.
að styrkur geimgeisla, sem berast
frá svonefndum sprengistjörnum,
eykst. Danskir vísindamenn hafa
stundað miklar rannsóknir á sam-
spili sólvinda og hitafars á jörðinni.
Þegar geimgeislar eru veikastir er
skýjahulan um 3% minni en ella.
Talið er að sterkari geimgeislar
geti valdið kaldara veðurfari vegna
meira endurkasts sólarljóss í kjöl-
far þéttari skýjahulu. Meðalhiti á
jörðinni hefur nú ekki hækkað í
áratug. kjon@mbl.is
Mun veikari sólvindar
SHIMON PERES, forseti Ísraels,
segir Bandaríkin ekki eiga annarra
kosta völ en að bjarga heiminum
með því að stöðva Mahmoud Ah-
madinejad Íransforseta.
Peres ávarpaði Allsherjarþing
Sameinuðu þjóðanna í gær og sagði
Ahmadinejad vera níðing sem
spillti öllu í kringum sig. Hann
hefði valdið klofningi hjá líbönsku
þjóðinni með stuðningi sínum við
Hizbollah-hreyfinguna og óeiningu
meðal Palestínumanna með stuðn-
ingi við Hamas sem nú ræður á
Gaza-svæðinu.
Áður hafði Ahmadinejad í ræðu á
Allsherjarþinginu sagt lítinn en ill-
gjarnan hóp fólks, sem kallaði sig
síonista, hafa rænt völdum í fjár-
mála- og stjórnmálalífi Evrópu og
Bandaríkjanna. sibb@mbl.is
Skipst á
ásökunum
SKOTIÐ var á bandarískar Kiowa-
þyrlur liðsafla Atlantshafsbanda-
lagsins í Khost-héraði á landamær-
um Afganistans og Pakistans í gær
frá pakistanskri eftirlitsstöð, að sögn
talsmanna bandalagsins. Einnig
munu hermenn á jörðu niðri hafa
skipst á skotum en enginn mun hafa
særst. Talsmenn NATO og pakist-
anska hersins sögðu í gær að verið
væri að leysa málið með samráði.
Fulltrúar NATO segja að þyrlurn-
ar, sem hafi verið við venjubundin
eftirlitsstörf, hafi ekki flogið inn í
pakistanska lofthelgi þegar skotið
var á þær. Því vísar pakistanski her-
inn á bug og segir að tvær þyrlur
hafi verið komnar inn fyrir lofthelg-
ina. Hermennirnir hafi því skotið
viðvörunarskotum að þyrlunum.
Mikil spenna ríkir nú í samskipt-
um pakistanskra stjórnvalda og
NATO vegna ýmissa atvika sem hafa
átt sér stað við landamæri Afganist-
ans og Pakistans undanfarnar vikur
og mánuði. Bandaríkjamenn hafa
gert nokkrar árásir á meintar búðir
hryðjuverkamanna talíbana og
stuðningsmanna þeirra handan við
landamærin og hefur orðið nokkurt
mannfall.
Fyrr í þessari viku skutu pakist-
anskir hermenn viðvörunarskotum í
áttina að bandarískum herþyrlum
skammt frá landamærunum.
kjon@mbl.is
Skotið að banda-
rískum þyrlum
Eftir Sigrúnu Birnu Birnisdóttur
sibb@mbl.is
INNANRÍKISRÁÐUNEYTI Finnlands hef-
ur gefið lögregluyfirvöldum í landinu fyrirmæli
um að auka eftirlit með efni á netinu í kjölfar
skotárásarinnar í iðnskólanum í Kauhajoki á
þriðjudag. Þá hafa yfirvöld gefið í skyn að þau
telji lögregluyfirvöld ekki hafa gert nægar var-
úðaráðstafanir í kjölfar svipaðrar árásar í Jo-
kela í útjaðri Helsinki á síðasta ári.
Lögregla í Finnlandi rannsakar nú hugsan-
leg tengsl á milli skotárásanna í Kauhajoki og
Jokela. Sérstakur saksóknari hefur einnig ver-
ið skipaður til að rannsaka hvers vegna Matti
Saari var leyft að halda Walther .22 skotvopni
sínu eftir yfirheyrslu hjá lögreglu á mánudag.
Segja talsmenn lögreglu að þeir sem fóru
með málið hafi ekki vitað af öllum þeim ógn-
andi myndböndum sem hann hafi birt af sér á
netinu. Á þeim beinir hann m.a. byssu að áhorf-
endum og segir: „Þú deyrð næstur“.
Varað við frekari árásum
Lögregla í Finnlandi hefur nú varað við því
að hugsanlegt sé að reynt verði að herma eftir
skotárásunum tveimur.
Mikko Paatero ríkislögreglustjóri sagði í
viðtali á sjónvarpsstöðinni MTV3 í gær að
eftirlit með YouTube og fleiri vefsíðum yrði
aukið. Þá sagðist hann óttast að árásin á
þriðjudag yrði öðrum hvatning til að reyna að
leika hana eftir.
Sænska lögreglan hefur einnig beint því til
almennings að tilkynna ógnandi efni á netinu.
Sextán ára piltur hefur þegar verið handtekinn
þar í landi í kjölfar árásarinnar í Finnlandi.
Var lögreglu tilkynnt að hann hefði birt ógn-
andi myndband af sér á netinu og var hann í
framhaldi af því kærður fyrir ólöglegan vopna-
burð.
Jukka Helin, yfirmaður í finnska sjóhernum,
sem fenginn hefur verið til að veita íbúum
Kauhajoki áfallahjálp, segir í viðtali við breska
blaðið The Times að árásirnar hafi hvatt Finna
til sjálfsskoðunar og m.a. vakið umræðu um
það hvort ungir menn þar í landi séu of lokaðir
og einangraðir.
„Ef við skoðum eðli Finna þá erum við að
tala um þjóð sem talar tvö tungumál en er eftir
sem áður þögul,“ segir hann. „Stórfjölskyldan
er ekki lengur til staðar í Finnlandi með sama
hætti og áður og sumir bæta sér það upp með
því að stofna til tengsla á netinu.“ Þá segir
hann hugsanlegt að rekja megi þjóðareinkenni
Finna til skammdegisins.
Slík ummæli hafa hins vegar vakið hörð við-
brögð í Finnlandi og segjast margir vera hund-
leiðir á slíkum fullyrðingum. Myrkrið sé ekki
nýtilkomið í umhverfi Finna en fjöldamorð séu
það. „Sjálfsmorð eru algeng í Finnlandi en
hvers vegna vill fólk nú til dags taka aðra með
sér? spyr bóndinn Thomo Havunen.
Auka eftirlit á netinu
Lögregla í Finnlandi segir líklegt að einhverjir muni reyna að herma
eftir skotárásunum mannskæðu í skólunum í Kauhajoki og Jokela
Reuters
Á verði Hermenn við iðnskólann í Kauhajoki.
Í HNOTSKURN
»Matti Saari, sem varð tíu manns aðbana í skóla í Kauhajoki síðastliðinn
þriðjudag, keypti byssu sína í bænum
Jokula.
»Átta létu lífið í svipaðri árás í Jokulaá síðasta ári og segir lögregla líklegt
að árásarmennirnir hafi þekkst.
»Matti Vanhanen, forsætisráðherraFinnlands, segir að vopnalög í land-
inu verði endurskoðuð í kjölfar harm-
leiksins á þriðjudag.
KONA tínir trönuber í mýri í út-
jaðri þorpsins Borki, um 220 km
suðvestur af Minsk, í Hvíta-Rúss-
landi. Dagsverkið skilar henni á
milli 10 og 20 kg af berjum á dag
en fyrir hvert kg fær hún andvirði
um 230 íslenskra króna.
Þingkosningar fara fram í
Hvíta-Rússlandi á sunnudag og
hefur
Alexander Lúkasjenkó, forseti
landsins, heitið því að þær verði
sanngjarnar. Þá hefur hann varað
Vesturlönd við því að viðurkenni
þau ekki niðurstöðu kosninganna
muni yfirvöld í landinu leita auk-
inna tengsla við lönd á borð við
Venesúela og Íran. Reuters
Hvíta-Rúss-
land á kross-
götum?
KÍNVERJAR skutu í gær á loft
þriðja mannaða geimfari sínu og
nefnist það Shenzhou VII. Notuð var
flaug af gerðinni Gangan langa II-F.
Þrír eru í áhöfninni og munu Kín-
verjar nú gera í fyrsta sinn tilraun
með geimgöngu, þ. e. að einn þeirra
mun fara út úr geimfarinu. Ferð
Shenzhou VII mun taka um þrjá sól-
arhringa.
Farinu var skotið upp frá Jiuquan-
stöðinni í héraðinu Gansu um há-
degið í gær að íslenskum tíma. Hu
Jinatao, forseti Kína, heimsótti
geimfarana þrjá áður en þeir lögðu
upp og óskaði þeim velfarnaðar.
„Ykkur mun án nokkurs vafa takast
að ljúka þessu stórkostlega og heil-
aga verkefni,“ sagði Hu. „Ættjörðin
og þjóðin hlakka til að sjá ykkur
snúa aftur sigri hrósandi.“
Eldflaugin mun flytja Shenzhou
VII á braut í um 300 kílómetra fjar-
lægð frá jörðu. Gert er ráð fyrir að
hinn 42 ára gamli Zhai Zhigang muni
fara í geimgöngu sína annaðhvort í
dag eða á morgun. Mun hann ná í
tæki sem nú er fest utan á geimfarið
og koma auk þess gervihnetti á spor-
braut. Ætlunin er að lendingarstað-
ur geimfaranna verði í Innri-Mong-
ólíu, sjálfstjórnarhéraði í norðan-
verðu landinu. kjon@mbl.is
Kínverji
í geim-
göngu


      
    


  


    

 
    

   !  
" #  
 "
$ % "

" 
  &  '()* *
+(%"*,

"+ !
 %!***  " "
"*

-.
   


 
 /
! " 
#$%
&''
(
)0 *+ 1 
#($
4(35   
,-
(65   
'#
.
&$


/01&2$&

 



 
  






 






  
,- 


 

 !

!   

7899:
*

" 



  




 
 
-"#) % !$ $ #' . )$,*##$ $
 ,(! $ # $&&" , #!( #" +*!' 
/ ,$#(   , # -"#)  0

 



 

! 
"#
$
 

#
#$$
$"
$%     2  3   4