Sjómannablaðið Víkingur - 01.01.1980, Page 9

skoðun okkar manna, sem best til
þekkja, að verulegt magn af síld
hafi verið á miðunum á síðasta
hausti. En það her að varast að
fjölga bátum sem veiðarnar
stunda þótt magnið aukist, því
tryggt verður að vera að bæði sjó-
menn og útgerð hafi afkornu af
því að veiða síldina um leið og
tillit er tekið til þess að hér er um
tímabundna veiði að ræða varð-
andi bæði markaði og fitu fisksins.
Þó má segja að með fjölbreyttari
vinnsluaðferðum megi orðið selja
horaðri síld en áður var hægt, t.d.
þá sem unnin er í súrlappa.
— Nú hafa öryggismál sjó-
rnanna jafnan verið ofarlega á
baugi hjá F.F.S.Í.
— Það er rétt að öryggismálin
hafa verið stór málaflokkur á
þingum okkar frá upphafi, enda
snerta þau alla sjómenn og sjófar-
endur. Og vissulega hafa orðið
breytingar til hins betra á síðustu
árum hvað varðar öryggi sjó-
manna um borð. En aðra sögu er
að segja um þá hlið öryggismála,
sem snýr að vitamálum og öryggi
við strendur landsins. Vitalögin
eru frá 1933 og í þeim er gert ráð
fyrir því í sjöundu grien, að
„Vitamálastjóri gerir árlega, í
samráði við forstöðumann stýri-
mannaskólans í Reykjavík, for-
seta Fiskifélags íslands og forseta
Farmanna- og fiskimannasam-
bands íslands, tillögur og áætlun
um fjárveitingar úr ríkissjóði til
vitamála.“ Þessi nefnd hefur ekki
komið saman sl. fimm ár, og
verður það að segjast um vita-
málastjóra að hann hafi takmark-
aðar skoðanir á þessum málum.
— En varðandi öryggi um borð.
Fylgjast skipstjórnarmenn nógu
vel með því, að öryggis áhafnar sé
gætt eins vel og kostur er, t.d. í
sambandi við notkun ýmissa ör-
yggistækja um borð, svo sem eld-
varnartækja og björgunarbáta?
— Þetta er að sjálfsögðu ákaflega
einstaklingsbundið, en samt held
VÍKINGUR
ég að segja verði að nokkur mis-
brestur sé á þessu, og að öryggis sé
ekki nógu vel gætt á mörgum bát-
um. Árlega fer fram skoðun á ör-
yggisútbúnaði báta og skipa, en
allt of lítið er gert af því að kenna
áhöfnum notkun þeirra. Slysa-
varnafélagið hefur á undanförn-
um árum farið víðs vegar um
landið og kynnt notkun gúm-
björgunarbáta, en því miður hafa
sjómenn sótt þessi námskeið slæ-
lega. Það getur verið að sjómenn
ofmeti öryggið, sem í því er fólgið
að hafa gúmbjörgunarbáta um
borð. Það kom fram í rannsókn-
inni á reki gúmbjörgunarbáta,
sem gerð var 1978 að öryggi þeirra
er minna en almennt var haldið,
og það er furðulegt að fenginni
reynslu að elstu bátarnir skuli ekki
vera kallaðir tafarlaust inn, því
það er vitað að himnarnir á þeim
eru ónýtir. Varðandi þetta og fleiri
atriði má segja að samband vanti
milli þeirra aðila, sem með ör-
yggismál fara og skipaskoðunar
ríkisins.
— Hvað er að gerast varðandi
kjaramál sjómanna?
— Það er staðreynd, að engin
stétt önnur en sjómenn hefur
jafnoft fengið á sig lög og kjara-
dóma varðandi kjarasamninga.
Það er forkastanlegt að stjórnvöld.
hver sem þau eru, skuli iðka jafn
freklega íhlutun frjálsrar samn-
ingsgerðar og raunin varð á um
samninga farmanna á sl. ári. í dag
eru allir samningar lausir og það
er biðstaða í málunum, enda eng-
in ábyrg stjórn eða stefnumörkun
í landinu núna, en auðvitað er það
óverjandi, að ekki skuli vera
samningar í gildi á hverjum tíma.
Sjómenn hafa sérstöðu meðal
launþega í landinu vegna þess að
fiskverð ræður miklu um kjör
þeirra, en það er nú ekki komið
enn. Nú, við erum ekki einir um
að vera með lausa samninga.
BSRB hefur verið með sína
samninga lausa frá 1. júní sl. og
tekið þann kostinn að halda að sér
hendinni.
— En burtséð frá krónutölum í
kaupsamningum far- og fiski-
manna, hlýtur ekki félagsleg staða
þeirra að skipta æ meira máli í
samningsgerð í framtíðinni?
— Vissulega. En það á eftir að
framkvæma mat á starfi þeirra,
sem hægt væri að leggja til
grundvallar kröfugerðar í kjara-
málum. Þetta kemur berlega fram
í úrskurði kjaradóms í deilu far-
manna og atvinnurekenda á sl.
ári, en þar stendur: „Dóminum
varð snemma ljóst, að á þeim
skamma tíma, seni honum var
ætlaður til verks síns, var honunt
ofviða að framkvæma viðunandi
mat á störfum farmanna að þessu
leyti (þ.e. dóminum var ætlað við
ákvörðun sína að taka tillit til sér-
stöðu farmanna að því er varðar
langar fjarvistir frá heimili og
einangrun á vinnustað). Hér er
um að ræða viðamikið starfsmat,
sem ekki verður gert nema með
aðstoð sérfróðra manna og að
undangenginni öflun margvís-
legra gagna umfram það, sem
þegar liggur fyrir. Hefur dómur-
inn því ekki treyst sér til að gera
verulegar breytingar á því mati á
þessum atriðum, sem felst í
samningum aðila frá fyrri tíð.“
Það er óviðunandi að öllu leyti,
að ekkert skuli enn vera farið að
gera varðandi heildarstarfsmatið.
Eg lít svo á, að sjómannasamtökin
eigi ekki að láta framkvæma slíkt
mat. Það yrði tortryggt og ekki
álitið vera hlutlaust. Aftur á móti
geta sjómannasamtökin beitt
þrýstingi til þess að láta matið fara
fram og veitt margvíslega aðstoð
við gerð þess. Slíkt mat verður að
liggja til grundvallar samnings-
gerð í framtiðinni, því það er
staðreynd, að sjómannsstarfið
hefur aldrei verið metið sem
skyldi af þjóðfélaginu.
— En víkjum að menntunar-
málum sjómanna. Er F.F.S.Í. ekki
9