Samvinnan - 01.10.1982, Blaðsíða 22

Sigling í
Grœnlandsís
Eftir
Kristin
Snæland
Greinarhöfundur að veiða
Uak, sem er fiskur af
þorskætt. A hinum mynd-
unum sést Mælifellið i
Grænlandsís og til vinstri
er einn skipverja úti á ísnum
Eins og ýmsum mun kunnugt
hefur Skipadeild Sambands-
ins tekið að sér verulega
grjótflutninga (kríolit) frá Ivigtut á
Grænlandi til Kaupmannahafnar.
Um 12000 tonn voru flutt í 5 ferðum
síðastliðið ár og eitthvað svipað mun
á döfinni í ár.
• Festist margsinnis í ísnum
Ivigtut er á vesturströnd Græn-
lands, þannig að sigll er fyrir Hvarf
á leið þangað. A þessari leið er oftast
bæði rekís, (lagnaðarís) og borgar-
ísjakar.
Siglingarnar síðastliðið ár gengu
allvel, þótt rekís ylli lítilsháttar töf-
um.
Það sem hér segir frá er hins vegar
fyrsta ferð Mælifellsins í ár, en þá
brá svo við, að skipið marg festist í
ísnum, þannig að ferðin til Ivigtut
tók 7 sólarhringa í stað 3'/>, sem er
hinn venjulegi tími.
Sveinþór Pétursson er skipstjóri í
þessari ferð, sem og oftast á Mæli-
fellinu, en nú mæddi meira á honum
en oflast áður.
í blíðskaparveðri sigldum við allt
undir Hvarf, en þótt farið væri djúpt
undan landi, lentum við í ísnum á
þriðja degi siglingarinnar. laugardag-
inn 26. júní.
Þennan dag var stöðugt siglt og
stundum gekk hægt, enda rekísinn 1
til 6 metra þykkur og oft í firnastór-
um flekum. Hann gefur lítt eftir og
þólt stefni skipsins lendi beint á stór-
an jaka, gengur það jafnvel aðeins
eitt eða tvö fet inn í ísröndina.
Harka íssins er ótrúlega mikil, og
þegar þar við bætist að neðan sjávar-
máls standa allskonar spjót, tangar
horn og nes út úr ísflekunúm, gera
menn sér fljótt grein fyrir, að hyggi-
legast er að rekasl á þessa jötna með
hægð.
• Högg og skruðningar
Sveinþór skipstjóri er í brúnni all-
an tímann sem sigll er í ísnum og
rennir skipinu með gætni og hægð á
jakana sem eftir smá nöldur mjaka
sér undan - og áfram sígur skipið.
Við sjáum örmjóa ístanga rekast
utan í síður skipsins með miklum
þunga, en aðeins nuddast af þeim
sárasti oddttrinn.
Stundum festist sæmilegur jaki á
stefni skipsins, og hann er notaður
sem ýtutönn svo lengi sem hann toll-
ir.
Til þess að gera sér gleggri grein
fyrir afii jakanna má geta þess að
margir þeirra eru 100 til 300 fer-
metrar og þaðan af stærri. Sé reikn-
að með meðalþykkt um 3 metrar, er
þyngdin frá um 300 tonnum upp í
900 tonn og þyngri.
Við höfum eins og áður sagði séð
mjóa tanga út úr þessum jötnum,
rekast í síðu skipsins, og þó höggið sé
þungt kemur aðeins örlítill sléttur
flötur fremst á tangann.
Hve margra tonna þungi kemur á
fersentimetra fer vitanlega eftir
hraða skips og jaka, stefnu skips og
jaka, svo og þunga beggja auk fleiri
flókinna eðlisfræðilegra atriða.
Ljóst er þó, að höggin frá ísnum
eru þung, svo þung og hávaðasöm að
ekki varð alltaf svefnsamt, þótt látið
væri reka.
Ein nóttin var sérlega ónæðissöm.
Þá rak okkur undan vindi, en ísinn
barst með straumi móti okkur. Af
þessu urðu högg mikil og skruðning-
ar.
• Ekkert gertgur
Næstu þijá daga í ísnum gengur
nær ekkert. Þoka skellur yfir, og við
stöðvumst algerlega öðru hvoru.
Isinn hrannast upp og hvergi sér í
auða rennu. A þriðja degi komum
við í auðan sjó og siglt er við mikla
ánægju á fullu, en aðeins í um 5
stundir. Þá er allt fullt af ís, og látið
er reka yfir nóttina.
Það háir okkur nokkuð í barátt-
unni við ísinn, að skipið er með
skiptiskrúfu, en það þýðir að skrúfan
stöðvast ekki nema drepið sé á
vélinni. Þegar ís fer í skrúfuna er
skurður hlaðanna settur á hlutlaust,
en skrúfan heggur engu að síður í
ísinn og skipið nötrar stafna á milli
undan átökunum. í svona barningi
er það skrúfan og stýrið, sem er í
mestri hættu, auk þess að með þung-
um skriði geta hnýflar jakanna
auðveldlega sett gat á skipið.
Við höfðum frá upphafi fengið
ákaflega óljósar ísfregnir, og þó að
við sjáum togara í fjarlægð, svarar
hann ekki kalli okkar.
Við vitum lítið annað en að Arsuk-
fjörður inn lil Ivigtut sé íslaus.
Á fimmta degi í ísnum fer að
22