Stúdentablaðið - 01.12.1966, Side 32

með utanríkisstarfsemi sína síðustu
árin vegna aðgerða stúdenta er nema
erlendis. Eg kýs að velja mér aðra
heimildarmenn um þetta en F. S.
sem ekki virðist vita neitt um stúd-
entasamtök Dana og Norðmanna né
um alþjóðasamstarf yfirleitt.
Lítum á síðari málsgrein F. S. Mér
er ekki kunnugt um að íslenzkir
stúdentar hafi átt neina „fullkomna
fulltrúa” á alþjóðavettvangi fyrr né
síðar. Utanríkismálastarfið á ekki að
reka á þeim grundvelli að valinn sé
einhver maður sem telja megi sæmi-
lega „representatívan” fulltrúa ís-
lenzkra stúdenta, og hann síðan
sendur á eitthvert þing til að flytja
einkaskoðanir sínar, eins og F. S.
virðist halda. Móta verður ákveðna
stefnu af rétt kjörnum aðilum. Það
er fyrst og fremst gert í utanríkis-
málanefnd, í Stúdentaráði og eftir
stofnun SÍH einnig á þingum SISE
og á stúdentaþingi. Fulltrúar á ráð-
stefnum erlendis þar sem teknar eru
ákvarðanir eða gerðar ályktanir
verða að hafa í höndum erindisbréf
um það hvaða afstöðu þeir eigi að
taka til mála. Sannleikurinn er sá,
því miður, að það er á hverjum tíma
innan við tugur stúdenta við HI sem
eitthvað veit um þessi mál og mótar
stefnuna í þeim. Astandið getur ekki
versnað þó að SÍSE bætist við. Það
hefur heldur aldrei verið hugmynd-
in, eins og F. S. virðist halda, að
SISE-menn einir verði látnir sækja
fundi og ráðstefnur á vegum SHI.
Til mótvægis orðum Friðriks
Sophussonar, sem ekki virðast reist á
mikilli þekkingu, langar mig að
vitna til orða Halvdans Skard. Hann
var eitt ár formaður NSU, en hafði
árið á undan verið formaður utan-
ríkismálanefndar NSU, og á nú sæti
í Stúdentaþinginu í Osló og í stjórn
Studentsamskipnaden i Oslo. Hann
ritar grein í Studiosi vagantes (tíma-
rit ANSA) í ágúst 1966, þar sem
hann fjallar um stúdenta heima og
erlendis og um samstarf ANSA og
annarra norskra stúdentasamtaka í
NSU. Skard segir um samstarfið:
Vi har innsett at her har vi felles
interesser som ingen av oss kan klare
pá egen hánd, men der et samspill
gjpr oss ulike mye sterkere enn en
umiddelbart skulle tro.
Samarbeidet har beriket norsk
studentpolitikk. ANSA har tilfprt oss
may her hjemme. Ikke bare belyser
dere utestudenter forholdene fra nye
synsvinkler og pá nye máter, men
dere har f0rt inn en hel del nye met-
oder i arbeidet.
Vi hjemme lærer may av utestud-
entene og mottar mange impulser, og
dere holder oss „pá tá hev" heile tida.
Vi háper det er gjensidig.
Vi hjemme kommer alltid til á ha
utbytte av et samarbeid og en sam-
forstáelse med utestudentene, og vi
tror det samme gjelder den andre
veien ogsá.
Allar tilvitnanir af bls. 49.
Vandamál
í samstarfi NSU og ANSA
Vitanlega heldur Skard því ekki
fram, að ANSA-menn og önnur
samtök norskra stúdenta séu alltaf
sammála, enda væri það bæði ótrú-
legt og óeðlilegt. Eftir síðasta lands-
þing NSU (í sept s. 1.) er t. d. kom-
inn upp ágreiningur sem ógnar sam-
starfinu. Þar sem hér er einmitt um
að ræða ágreining af þeirri tegund
sem F. S. virðist hafa óljósar fregir
af, skal útskýra nokkuð eðli hans og
aðdragandi.
í NSU (og áður í NSS) hefur all-
lengi verið fylgt fast svo nefndri
„student as such" stefnu, en í henni
felst, að ekki skuli á alþjóðaþingum
og ráðstefnum taka afstöðu til ann-
arra mála en þeirra sem aðeins
varða stúdenta sem slíka, hags-
muni þeirra, námsaðstöðu og
réttindi. Fulltrúar NSU á alþjóða-
þingum hafa yfirleitt verið bundnir
af svo „þröngu" erindisbréfi að þeir
hafa ekki getað tekið þátt í atkvæða-
greiðslum um nærri öll mál af
prinsippástæðum, hafa t. d. átt mun
óhægra um vik en fulltrúar hinna
Norðurlandaþjóðanna. ANSA hefur
jafnan stutt þessa stefnu mjög fast,
en hún var ríkjandi í NSS áður en
ANSA sameinaðist því.
„Student as such" stefnan átti
miklu gengi að fagna í alþjóðasam-
starfi stúdenta á árunum milli 1950
og ’60 hjá þeim þjóðum sem voru
aðilar að Alþjóðaþingi stúdenta —
International Student Conference.
Síðasta áratug hefur hún hins vegar
verið á stöðugu undanhaldi. Eftir
því sem fleiri nýfrjálsar þjóðir og
svo nefndar „þróunar" þjóðir hafa
bætzt í samtökin, hefur ákveðin af-
staða til almennra pólitískra vanda-
mála orðið nauðsynlegri, og jafn-
framt hefur mönnum orðið ljóst að
í raun og veru er alls ekki hægt að
greina vandamál stúdenta sem slíkra
frá almennum stjórnmálalegum
vandamálum með þjóðum sem eiga
við svo geysileg stjórnmálaleg og
efnahagsleg vandamál að stríða sem
flestar Asíu-, Afríku- og Suður-
Ameríkuþjóðir. Stúdentar af þessum
þjóðum þurfa ýmist að berjast fyrir
frumstæðustu mannréttindum eða
frumstæðustu lífsnauðsynjum eða
hvoru tveggja. Þeir eru hreinlega
ekki komnir að því að ræða um
námsstyrki eða stúdentagarða, a. m.
k. hlýtur það að verða vandamál
númer tvö eða þrjú hjá þeim. Stúd-
entar í velmegunarþjóðfélögum
hafa gert sér ljósa þá skyldu sína að
leggja stúdentum þeirra þjóða sem
skemmra eru á veg komnar, allt það
lið sem þeir mega, fyrst og fremst
með raunhæfri aðstoð eins og t. d.
námsstyrkjum eða aðgerðum á borð
við Austurafríkuseminar Norður-
landastúdenta í sumar, sem fyrr var
nefnt, en einnig með stjórnmálaleg-
um aðgerðum, ályktunum, mótmæl-
um o. s. frv. (Mig langar að skjóta
því að innan sviga, að ég tel, að ís-
lenzkir stúdentar geti verið og eigi
að vera virkari á þessu sviði en þeir
hafa verið. Það er t. d. til skammar
að því skuli enn ekki hafa verið
komið í verk að stofna hér deild úr
World University Service, en það eru
samtök háskólakennara og stúdenta
er beita sér fyrir eflingu æðri mennt-
unar í vanþróuðum löndum. I utan-
ríkism.nefnd SHÍ hefur oftar en einu
sinni verið ákveðið að stofna hér
WUS deild, þótt ekki hafi því verið
hrundið í framkvæmd. Kannski gæti
stofnun SÍH orðið til að koma nýju
lífi í þá hugmynd). En víkjum aftur
til NSU. Á landsþinginu í septem-
ber samþykktu fulltrúar norskra
stúdenta að taka upp frjálslyndari
og virkari utanríkisstefnu en verið
hefur. ANSA lagðist gegn þessu og
hefur nú til yfirvegunar að segja sig
úr NSU af þessum sökum. And-
staðan er sterkust innan samtaka
stúdenta í Þýzkalandi, Sviss og Aust-
urríki. Ástæðan er sú, að þessi sam-
tök óttast að NSU kunni að gera á-
lyktanir eða öllu heldur gerast aðili
að ályktunum þar sem fordæmd
væru ýmis atriði vestur-þýzkrar ut-
anríkisstefnu, en þetta gæti aftur
haft alvarlegar afleiðingar fyrir
norska stúdenta í Þýzkalandi. Svipað
telja þeir að hugsanlega gæti gerzt
annars staðar. Eg ræddi þessi mál
talsvert við Sigurd Gulbrandssen,
formann NSU, þegar hann var hér
á norrænu formannaráðstefnunni
um daginn. Hann ætlaði einmitt að
fara héðan til Englands á fund
ANSA-manna þar til þess að reyna
að sýna þeim fram á að þessi ótti
væri ástæðulaus og þeir hefðu enga
ástæðu til að segja sig úr NSU.
Hann lagði áherzlu á að heimastúd-
entar vildu hafa ANSA með í sam-
tökum sínum áfram og taldi að þessi
hætta væri aðeins „teoretísk", en
ekki raunveruleg, m. a. vegna þess
að NSU mundi ævinlega gæta þess
að gerast ekki aðili að ályktunum
sem hætta væri á að skaðað gætu
norska stúdenta erlendis. (Þeim sem
heldur vilja sjá eigin orð Gulbrand-
sens, skal bent á grein eftir hann í
Norsk Studentforum, oktober 1966).
Hvað segja þessi vandamál
olckur um samstarf SHÍ og SÍSE?
SÍSE hefur aldrei í samningaviðræð-
um við SHI eða á öðrum vettvangi
látið í ljós áhyggjur af að utanríkis-
stefna SHI gæti skaðað íslenzka
stúdenta erlendis. SÍSE hefur heldur
ekki látið í ljós neinar óskir um að
breytt yrði utanríkisstefnu SHÍ eða
þátttöku í alþjóðlegu samstarfi, þótt
SÍH yrði stofnað. Af viðskiptum
ANSA og NSU á þessum vettvangi
getum við dregið þessar ályktanir:
1) Heimastúdentarnir eru í meiri
hluta og hafa því í hendi sér að ráða
stefnunni. Hinir geta ekki annað gert
en segja sig úr samtökunum, ef þeir
fella sig alls ekki við hana. Þetta á
jafnt við hér og í Noregi. Áhættan
er því engin fyrir SHÍ.
2) Heimastúdentarnir leggja allt
kapp á að halda ANSA inni í sam-
tökum sínum þrátt fyrir ágreining-
inn. Þetta lýsir ekki slæmri reynslu
af samstarfinu, og stangast óneitan-
Iega á við ótta þeirra manna sem
ekki telja þorandi fyrir SHÍ að ganga
til samstarfs við SÍSE af ótta við
sams konar ágreining og upp hefur
komið milli ANSA og annarra fé-
laga NSU.
Hver verSur aðili
aS alþjóðasamstarfi?
Alþjóðasamstarf stúdenta fer fram
á mörgum sviðum. Má nefna sem
dæmi tvíhliða samskipti milli ein-
stakra háskóla eða landa, stúdenta-
skipti og því um líkt. Þá er fjörugt
alþjóðlegt starf á faglegum grund-
velli, eins og læknanemar og við-
skiptanemar þekkja vel. Víðtækast
og áhrifamest er samt samstarf þjóð-
arsambanda („national unions")
:údenta. Þar sem ríkir eðlilegt
STÚDENTABLAÐ
32