Fálkinn


Fálkinn - 06.07.1956, Blaðsíða 5

Fálkinn - 06.07.1956, Blaðsíða 5
FÁLKINN lítilli vitneskju safnað sem eigi var vitað áSur. Þetta er eflaust rétt, aS því er snertir islenska náttúrufræði. En eigi að síður hafði Gaimard-leiðangurinn ó- metanlega þýðingu fyrir ísland. Al'lt var til tínt og sett á prent, sem þessi leiðangur safnaði. Rit- ið um hann er ekki neitt smá- ræði, níu bindi i venjulegu bókar- broti og að auk þrjú bindi af myndum í arkarbroti. Eg man ekki til að stærra heildarrit um ísland hafi veriS gefiS út. Flest bindin skrifaSi Eugene Robert, en Victor Lottin skrifaSi um „eSlisfræSina" og Xavier Marm- ier um sögu íslands og bókmennt- ir. Þó aS flest af því, sem segir i 'þessum bókum sé nú fyrir löngu fyrnt og úrelt, er þó enn að finna þar ýms merkileg drög að ís- lenskri sögu og fræðum. En það eru varla aðrir en visindamenn sem skyggnast i þetta ritsafn nú, og leita þá stundum ullar i geitar- húsi. Myndir August Mayers lifa hins vegar góðu lifi enn i dag og eru orSnar sígildar ísiensku fólki. Margar þeirra hafa verið endur- prentaðar í islenskum bókum og myndaheftum nú á síðustu ára- tugum og þykja mesta hnoss- gæti. Enda eru þær það. Ræði staðamyndir úr ýmsum áttum, þvi þar er m. a. að finna ömetanlegar upplýs- ingar um húsaskipun á ýmsum býlum fyrir stóru hundraði ára, þó að ýms- um þeim sem staðina þekkja, þyki fjöljin full mikið „stílíseruð". En ekki ætti þaS aS ofbjóSa neinum, á þeirri öld lista sem vér lifum nú. En aS hinu leytinu er þarna líka fjöldi mynda, sem sýnir búninga fólks og innanhússmyndir, sem eru svo greini- lega gerðar, að þar má sjá ýms amboð og tæki, sem þá voru í tísku. — Úr fróðleiksbrunni þessara mynda munu margir aúsa, sem vilja fylia út í eyð- urnar í þróunarsögu islenskrar menn- ingar á siðustu öld, og margir hafa Mælifell í Skagafirði, 1836. Myndin er eftir Aug. Mayer. þegar sótt þangað góða vitneskju, sem þjóðin öll er þakklát fyrir. ¦Þetta mikla rit, sem nú hefir lítils háttar verið sagt frá, heitir löngu nafni, eins og gerSist i þá daga. „Voyage au Islande et au Groénland executé penda les années 1835 et 1836 sur la corvette „La Reoherche", commandée par M. Tréhouart, ... o. s. frv. Sjáift ritiS verSur aldrei gefið út á íslensku, enda engin ástæða til þess. En hins vegar væri full ástæða til, að einhver bókaútgefandi léti gera stórt úrval úr myndum Mayers. Mannamyndir hans ýmsar, sem í rit-- inu eru, hafa verið birtar á víð og dreif í tímaritum, en gaman væri að fá þær allar á einum stað, auk svo sem hundrað mynda úr þessu safni, sem alls telur kringum 150 myndir. Áætlað var að myndirnar yrðu um hundraS fleiri, en þær sem í ritinu komu. Mér er ekki kunnugt um hvort afgangurinn liefir verði fullgerður af hálfu Mayers, og því siður hvort þær muni vera til, hafi hann nokkurn tíma orðið til. En væri svo, þá gæti þar verið um að ræða myndir, sem fengur væri að fyrir ísland, þó að frönsk augu hafi látið þær sitja á hakanum. Jónas Hallgrímsson var í Kaup- mannahöfn þegar Gaimard var á ferðinni 'heima á íslandi. Líklega lief- ir enginn íslendingur erlendis fylgst Hér hefir Mayer gert innanhúsmynd úr sveitabæ, sem hann kom í. Þar er fólk saman komið í skálanum, til að hlusta á manninn (t. v.) leika á langspil. jafn vel með Gaimardsferðinni og Jónas gerði og þess mætti jafnvel geta sér til, að hún hafi orðið til þess, að Jónas kemur heim sumarið eftir, sem „náttúruskoðari", eins og hann var kallaður á þeim árum. Það er engin fjarstæða að halda aS ferð Gaimards hafi orðið til þess að rumska við dönsku stjórninni, svo að hún veitti Jónasi ferðastyrk þann til visinda- iðkana, scm hann naut á árunum 1839—'42. Uni aðdáun Jónasar á hinum franska leiðangri er ekki að viliast. Honum fannst íslandsferð Gaimards eins konar konungskoma, í óeiginlegri merkingu. Hann yrkir kvæSi, sem allir kunna og enginn gleymir til Gaimards. „Þú stóðst á tindi Heklu hám". Honum þykir vænt um að þessi franski náttúrufræðingaleiðang- ur skuli koma og sjá iandið, og hann er fullur metnaðar yfir að sýna það og spyr: „Þótti þér ekki ísland þá — yfirgripsmikið' til að sjá?" — eða: „íbúum sinum skemmtun ljá". Ef til vill hefði Jónas ort annaS kvæSi þessu likt, þó aS Gaimard hefSi aklrei til íslands komiS, en þó er þaS ekki vist. Og svo dettur manni annað i hug í þessu sambandi. Ef náttúruskoðarinn Jónas hefði ekki ferðast eins mikiS um Island og hann gerði, nmndu sum af þeim kvæSum hans, sem flestir kunna, aldrei hafa orSið til. Hitt er spurning, sem ekki er hægt að svara hiklaust, hvort það hafi verið Gaimardsförin sem varS til þess að yndislegasta skáld íslenskrar þjóSar orti sum sín bestu ljóð. * Rókfellsútgáfan í Reykjavík gaf út teikiiingar August Mayers í skemmti- legri bók 1948 er nefnist „ísland við aldarhvörf" og eru myndir þær er fylgja grein þessari úr bók þeirri. Sk. Sk. — Elskan mín, þú verður fallegri með 'hverjuni deginum. — Þetta er nú oflof, segir elskan. —. Jæja, — þá segjum við meS öðr- um hverjum degi.

x

Fálkinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fálkinn
https://timarit.is/publication/351

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.