Fálkinn - 13.07.1964, Page 23

þess varð villutrú algeng meðal ólærðra
manna, svo sem kenning Wicliffs og
„lollardanna", sem vildu gefa þeim
biblíuna á enska tungu. Það var upphaf-
lega til þess að bæta úr prestafæðinni
og kveða niður villitrú, að hinir elztu
„almennu“ skólar voru stofnaðir.
Árið 1382 stofnaði William af Wyke-
ham, biskup í Winchester og kanzlari
ríkisins, í senn skóla handa ungum
drengjum í Winchester á Suður-Eng-
landi (Winchester College) og háskóla-
garð í Oxford (New College).
í skólanum skyldi vera Warden
! (rektor), 10 Fellows (kórprestar), 3
< chaplain (kapelluprestar), 3 clerks
(meðhjálparar), 16 Quiristers (kór-
drengir,) organisti, skólastjóri, og 70
scholars (nemendur). Kórdrengirnir
voru skyldir að syngja í kapellu skólans
og ganga um beina hjá prestunum og
nemendum en að launum áttu þeir að
fá kennslu.
Svo segir í reglum stofnandans:
Enginn prestur, klerkur, nemandi,
eða kórdrengur skal láta vaxa hár
sitt eða skegg, eða vera í támjóum
skóm, eða í rauðum, grænum eða
hvítum sokkum. Þeir skulu ekki bera
sverð, langa hnífa, eða önnur vopn,
og hvorki fara í krá né leikhús. Þeir
skulu hvorki hafa sín á milli eða
í skólanum hunda, net, hreysiketti,
spörhauka né dúfufálka fyrir veiðina,
og ekki heldur apa, björn, tófu, hjört,
hind, dádýr, greifingja, né hvaða
annarlegt dýr sem er, sem gagnslaust
er, eða sem gæti verið hættulegt
skólanum. Það er bannað að stökkva,
glíma og kasta steinum eða boltum
í kirkjunni, kirkjugarðinum og skóla-
salnum, til þess að gluggar og veggir
verði ekki fyrir hnjaski. Bannað er
að rífast og etja kappi, og ekki skal
vera neinn flokkadráttur, rógberi eða
mannjöfnuður, er gæti vakið óvild í
skólanum . .
>
Undirstöðumenntun prestanna á mið-
öldum var fólgin í hinum svokallaða
trivium: málfræði, piælskufræði, og
t rökfræði — og fór öll kennsla fram á
latínu, enda var bannað að tala saman
í skólanum nema á latínu. Eftir siða-
skiptin og á upplýsingaröld vajrð sú
breyting á námskeiðinu, að gríska bætt-
ist við, en aðalverkefni nemandanna
var að yrkja á latínu um gefið málefni.
Árið 1647 orti nemandi, sem hét
Robert Mathew, latneskt kvæði, þar sem
hann lýsir skólalífi þeirra daga. Kvæð-
ið heitir „Um Winchester College“ og
byrjaði þannig:
Klukkan fimm kallar skólaforingi
(præfectus) „Surgite! Hættið að
hrjóta, letingjar ykkar, og farið á
fætur! Við gegnum, klæðumst í
buxur, skó og hempur, flýtum okkur
' að raða okkur upp og, þegar kirkju-
klukkan hringir, syngjum við latn-
eskan sálm, hálfklæddir eins og við
erum. Þá verðum við að sópa her-
bergin okkar, búa um rúmin, þvo
Frá Winchester-skólanum sem um er fjallað í þessari grein. Kapelluturninn.
okkur í framan og greiða hárið.
Kd. hálfsex stefnir önnur hringing
okkur til kapellunnar ... Við biðjum
guð um leiðsögn, vernd og blessun
hans yfir námið. Það er skylda
tveggja foringja, sem til þess eru
ráðnir. að gæta þess vel, að við tölum
ekki í kapellunni, erum með bæk-
urnar okkar, lesum ekkert óviðeig-
andi, og erum ekki fjarstaddir án
leyfis.
Kl. sex hringir minnsta klukkan og
stefnir okkur til skólans. Þar biðjum
við um fræðslu og tökum til starfa
með „Ijóðverkefni", og einbeitum
okkur að því að gera því góð skil.
Við erum fjötraðir skrifborðum okk-
ar eins og Prometheus var fjötraður
kletti sínum hinum kákasíska. K1
níu hringir klukkan aftur og við les-
um bæn. Þá förum við að hlakka til
morgunverðarins. Við göngum inn í
borðstofuna og þar gefur borðþjónn-
inn okkur bjór, en brauðþjónninn
brauð. Þegar við erum búnir að
borða, kallar borðstofuforinginn (auli
præfectus). „Niður!“ Og niður förum
við. Þá vinnum við um stunda sakir
á eigin spýtur, en göngum aftur í
skólann kl. ellefu ...
Miðdegisverður í skólanum var kl.
tólf, en þá var unnið allt frá kl. eitt til
Framhald á bls. 29.
23
FALK.INN