Heima er bezt - 01.01.1997, Síða 20

„Hann lenti nú í smá ævintýri í gær-
kvöldi, hann Nafni. Hann fór út að
ganga og fá sér ferskt loft, veðrið var
svo gott.“
Hér gerði hann hlé á ffásögninni og
sötraði kaffið.
„Nú, og hvað svo?“ spurði ég.
„Ja, hann fór náttúrlega út í kápunni
Ársælsnaut,“ svaraði Magnús.
Nafni hafði sofið í svefnpoka á um-
búðakössum á ganginum ffaman við
verkstæðisdymar. Hann kom nú inn á
verkstæðið og var mikið niðri fyrir:
„Það em nú meiri helv... fíflin, þessi
Reykvíkingar. Það er eins og þeir hafi
aldrei séð fólk. Maður getur ekki farið
út á götu fyrir þessu andsk... pakki.
Þetta er ekkert annað en bölvaður
skríll!“
Nú fékk hann kaffið og ffásögnin
varð ekki lengri. En seinna sagði
Magnús mér framhaldið.
„Þetta er náttúrlega ekki gott,“ sagði
Magnús og fékk sér í nefið. „Ég sá
hann þegar hann fór út. Það var orðið
dimmt og hann var eins og skógar-
bjöm, í loðkápunni. Ég skil ekkert í
manninum að gera þetta.“
„Nú, og hvað svo?“ spurði ég.
„Nú, þú getur náttúrlega ímyndað
þér það. Miðbærinn fullur af fólki.
Svo fór ég að heyra einhver lifandis
læti, alla leið hingað inn í kjallara, og
fór út að athuga hvað gengi eiginlega
á. ... Nú lögreglan bjargaði honum. Ég
veit eiginlega ekki hvemig þeir
komust að honum gegnum allan þenn-
an grúa, sem utan um hann var. Aðal-
strætið alveg fullt, alla leið hingað upp
að dyrum. Það var mikið að hann var
ekki drepinn. Þeir skiluðu honum svo
hingað. Hann var óbrotinn, en eitthvað
var hann nú dasaður.“
- En þú sjálfur? Hvað tókst þú þér
fyrir hendur þegar lokið var vistinni
hjá þessum merkismanni?
- Frá Magnúsi fór ég í setuliðsvinn-
una og gerðist hjálparkokkur hjá
vinnuflokki sem var að reisa bragga
uppi við Hafravatn. Þetta var hundrað
manna flokkur og allir utan af landi.
Þeir sváfu þama í bröggum og þurftu
auðvitað að láta elda ofan í sig. Vinnu-
tíminn var fimmtán stundir á dag,
sunnudaga sem aðra daga. Öll vinna
var greidd samkvæmt matsveinataxta.
Við þurftum að smyija á milli fjögur-
og fimmhundmð brauðsneiðar á dag,
skræla um hálfan poka af kartöflum,
einn pakki af saltfisi fór í hverja mál-
tíð, og annað var eftir þessu. Mennim-
ir unnu erfiðisvinnu úti í kulda, minnst
tíu stundir á dag og vildu auðvitað
hafa mat sinn og engar refjar.
Einu sinni fór amerískur flutninga-
bíll út af og farmurinn út í skurð. Ein-
hver ósköp af súkkulaði og allt ónýtt.
Með þessu súkkulaði kyntum við ofn-
inn í svefnskálanum okkar í mörg
kvöld.
Einu sinni bar svo við að upp að
eldhúsdyrunum okkar renndi amerísk-
ur tmkkur, fullur af hermönnum. Þeir
snöruðu sér inn í eldhús og bentu á
eldavélamar með miklu pati.
„Gvendur," sagði yfirkokkurinn við
mig, „spurðu þá hvað þeir séu að
þvælast hingað inn í eldhús.“
(Ég var auðvitað orðinn slarkfær í
ensku eftir veruna í Kennaraskólan-
um.)
„Þeir segjast vera komnir til þess að
sækja eldavélamar og það eigi að taka
allan eld úr þeim strax, svo hægt sé að
flytja þær,“ svaraði ég.
Kokkurinn stóð orðlaus stundar-
kom, en svo fékk hann heldur betur
málið:
„Sækja eldavélamar? Taka úr þeim
eldinn? Hvurn sjálfan dj... hef ég að
gera við eld, ef ég hef ekki neina vél?
Segðu þeim að fara til andsk... og taka
eldinn með sér. Það verður nóg brúk
fyrir hann þar, þegar þeir verða komn-
ir þangað!“
Svo stóð hann andartak kyrr og
hugsaði. Síðan þaut hann út eins og
byssubrenndur, komst með einhveij-
um ráðum niður í Reykjavík og kom
aftur með fullan bíl af tilbúnum mat.
„Losiði bílinn, strákar, þetta verður
allt í lagi, við fáum bráðum vélar aft-
ur.“
Þegar eldamennskunni lauk, fékk ég
vinnu sem smiður við stóra spítala-
byggingu í Mosfellssveitinni. Majór-
inn, sem var yfir öllum ffamkvæmd-
um, rak fljótlega augun í fyrrverandi
kokk, þar sem hann var með fulla
kistu af smíðatólum, farinn úr hvíta
eldhúsjakkanum, kominn í bláan
nankinsgalla og smíðaði nú eins og
hann hefði aldrei gert annað um dag-
ana, allra síst unnið kokksstörf.
Majórinn sneri sér að verkstjóranum
og sagði við hann nokkur orð í stytt-
ingi. Síðustu orðin voru þessi:
„You make carpenters of all the
men.“ (Þú gerir alla mennina að smið-
um.)
Majórinn gaf mér lengi illt auga og
ég vissi að hann langaði innilega til að
reka mig.
En svo fór að við urðum mestu mát-
ar. Það kom nefnilega í minn hlut að
smíða handa honum skrifborð. Ég
geirnegldi allar skúffur og vandaði
verk mitt eins og ég gat. Hann kom
flesta daga og leit á smíðina. Smátt og
smátt hrundi utan af honum þessi
harða skel, sem hann íklæddist sem
herforingi. Innan undir henni var hinn
almenni borgari: Hr. múrari N.N.,
U.S.A. Góður karl, fámáll, gæddur
þægilegri kímnigáfu, bar mikla per-
sónu, með afbrigðunr samviskusamur
maður hvað það starf snerti, er hann
hafði þarna með höndum: Að líta eftir
byggingum, sem fagmaður í hand-
verki. En skrifborðið fékk hann, og
ætli ég sé ekki eini íslendingurinn sem
hefur smíðan skrifborð fyrir amerísk-
an hershöfðingja?
- Þú hefúr þá verið einn hinna svo
kölluðu gervismiða, sem urðu talsvert
fræg stétt hér á landi á sínum tíma?
- Já, þessi stétt varð til á stríðsárun-
um og gervismiðimir voru vitanlega
þeir menn, sem töldu sig smiði og
unnu að smíðum, þótt þeir hefðu ekki
réttindi sem slíkir og jafnvel litla
kunnáttu í þokkabót. í Reykjavík vom
ráðningarskrifstofúr, sem réðu menn í
vinnu hjá hemum. Að sjálfsögðu vildu
menn heldur fá vinnu sem smiðir en
verkamenn, því að þá fengu þeir
miklu hærra kaup, og það orð lá á, að
sumir hefðu jafnvel brugðið á það ráð
að kaupa sér smíðaáhöld og hafa þau
með sér þegar þeir leituðu eftir vinnu.
Nú hvíldi sá vandi á ráðningarstof-
unum að reyna með einhveiju móti að
16 Heima er bezt