Heima er bezt - 01.01.1997, Page 27

kvörn hafi verið í bæjardyrunum á
Kvíabekk, þar sem Sölvi segist hafa
skilið eftir brókina, og hann segist
ekki hafa skoðað föggur Sölva. Sölvi
svarar því til að í bæjardyrunum hafi
verið stokkur með torftunka eða ein-
hverju þess háttar hrófi undir, sem
hafi líkst kvarnarstokk. I annan stað
segist hann þrisvar hafa kallað til
prestsins og beðið hann að líta í
föggur sínar. Hafi hann orðið við
hinu þriðja kalli sínu og skoðað í þær
og hafi 2 vottar verið að þessu.
Greindi Sölvi þá með nafni. Það er
sýnilega engu tauti komið við Sölva.
Það verður að slíta dómþingi við svo
búið og leita nýrra gagna. Næst er
málið tekið fyrir á Kvíabekk, prests-
setri séra Daníels Jónssonar.
Á þessu aukaþingi var nú lögð
fram sjálf Árnapostilla, sem séra
Daníel taldi Sölva hafa stolið frá sér.
Það hafði orðið að sækja hana norður
í Strandasýslu til Fögrubrekku, þar
sem Sölvi hafði selt hana fyrir 3 rík-
isdali og kannaðist hann við það að
sú væri hin sama bókin. Séra Daníel
var nú látinn lýsa postillu sinni, og
kvað hann grápappír límdan innan á
spjöldin. Hann minnti að saurblöð
væru í bókinni, og enn minnti hann
að nafn hans væri skrifað annað
hvort á saurblað eða innan á spjaldið.
Presti var sýnd postillan og sagði
hann að hún svaraði aö öllu leyti til
lýsingar sinnar á henni, en eitt skorti
þó tilfinnanlega: Nafn hans væri
hvergi að finna á bókinni né nokkur
merki þess að það hefði verið skafið
út. Hins vegar hafði Sölvi letrað nafn
sitt á hana smárri og blæfagurri rit-
hendi. Séra Daníel kvaðst samt ekki
geta séð annað en þetta væri sín bók,
þó treysti hann sér ekki til að sverja
sér hana.
Prestsfrúin á Kvíabekk, Ólöf Tóm-
asdóttir, var nú tekin til yfirheyrslu,
og kvaðst hún ekki skynja betur en
að Árnapostilla sú, er lægi fyrir rétt-
inum, væri bók manns síns, en ekki
treysti hún sér samt til að vinna eið
að því. Frúin reyndi ennfremur að
styðja grun manns síns um bóka-
þjófnað Sölva. Hún segir frá því að
sumarið 1847, er Sölvi var á Kvía-
bekk, hafi hún litið í fataböggul er
hann átti, og fundið í honum 2 bækur
er hún hafði léð honum og aðrar tvær
bækur, er maður hennar átti, skrifað-
ar ræður í í fastri kápu og aðra bók,
er hún man ekki hver var. Henni
fannst þetta svo ískyggilegt að hún
hafi heimtað bækur sínar af Sölva og
hann skilað þeim. Prestur neitaði því
hins vegar að hann hefði lánað Sölva
nokkrar bækur. Loks bætti prests-
konan við framburð sinn, að vinnu-
konan sín þáverandi, Soffía Guð-
mundsdóttir, hefði sagt sér að Sölvi
hefði látið fyrrnefndan böggul, er
hann hafði í rúmi sínu, út um glugga
á baðstofunni og borið hann síðan
eitthvað út fyrir, skömmu áður en
hann fór frá Kviabekk.
Sölvi Helgason krafðist þess nú að
bókað væri, að hann hefði flett sund-
ur föggum sínum og sýnt, áður en
hann fór.
Nú var rétturinn fluttur að Grund-
arhóli í Héðinsfirði til að yfirheyra
Soffíu Guðmundsdóttur og komast
að því, hvort hún staðfesti framburð
prestskonu. Hún bar það að hún
hefði heyrt ófermdan dreng til heim-
ilis á Kvíabekk, segja sumarið 1847,
að hann hefði séð Sölva láta ein-
hvern böggul út um glugga á bað-
stofuhúsinu, sem hann svaf í, en ekki
minntist hún að hafa sagt að Sölvi
hefði borið þennan böggul út fyrir
tún eða heyrt menn segja það, og
ekki vissi hún hvað í bögglinum var.
Loks kvaðst hún aldrei hafa orðið
vör við neinn ófrómleika hjá Sölva
Helgasyni.
Þetta voru fremur fákæklegar nið-
urstöður af hinum mörgu réttarhöld-
um og bréfaskriftum, sem fram
höfðu farið í málinu. Eggert Briem
var orðinn þreyttur á þessu smáskít-
lega málavafstri klerksins á Kvía-
bekk, og honum var helst í hug að
láta frekari rannsókn niður falla og
vísa málinu frá. Hann sendi amt-
manni á Möðruvöllum útskrift af
réttarprófunum og lét á sér skilja, að
hann teldi nú nóg komið af slíku.
En amtmaður var ekki aldeilis á
því. Hinn 24. október 1850, skrifar
hann Bjarna sýslumanni bréf og er
þykkjuþungur. Segir hann að það sé
„sorglegur vottur þess, hversu kraft-
lítil lögreglustjórn vor er farin að
verða, að hinum illræmda Sölva
Helgasyni skuli meira en í þrjú ár
hafa haldist það uppi átölulaust að
flakka um landið án þess að eiga
nokkurt víst heimili. En þar eð þó
ennþá lausamennska og flakk er
bannað í lögum vorum og hegning
liggur við slíku, verð ég að beiðast
þess að þér einnig nákvæmlega, snú-
ið rannsókninni að téðu atriði og
gjörið það að álitum á sínum tíma.„
Fram að þessu hafði Briem sýslu-
maður hagað rannsókn sinni sem
þjófamáli, en eftir bréf amtmanns
varð hann að víkja því einnig inn á
þá braut, hvort Sölvi hefði gerst brot-
legur við konunglega tilskipun um
lausamennsku, sem getið var í upp-
hafi. Þegar Sölva var stefnt fyrir
aukaþing á Espihóli, 8. desember
1850, er hann því krafinn sagna um
dvalarvist sína, síðan hann losnaði
undan lögreglutilsjón í árslok 1846.
Hann kvaðst hafa verið um stund tal-
inn til heimilis hjá Birni hreppstjóra
Þórðarsyni, uns hann vildi ekki veita
honum viðtöku vegna þess að honum
þótti Sölvi hafa komið lítið til vinnu
hjá sér. Hafi hann þá orðið að uppi-
halda sér á ýmsum stöðum í Skaga-
firði og Húnaþingi og víða boðið
mönnum vist sína, raunar upp á þá
kosti að hann ynni að slætti á sumrin,
en fengi að vera við bækur sínar hinn
tíma ársins. En skagfirskum búhöld-
um þótti lítill akkur í svo vinnulitlu
og bókhneigðu hjúi. Hann fékk því
hvergi vist. En ef hann var ekki vist-
ráðinn, hvað var herra Helgi Sölva-
son þá? Lausamaður, flakkari, brot-
legur við allra hæsta konunglega til-
skipun 19. febrúar 1783. Þetta voru
auðvitað niðurstöður hins rökfasta
yfirvalds Eyjafjarðarsýslu.
Framhald í næsta blaði.
Heima er bezt 23