Heimir - 01.05.1914, Qupperneq 11

H E I M I R .
36H
skilið aðra. Þess vegna er málið eðlilega oftar skoðað sem andlegur
viðskiftamiðill heldur en sem búningur hugsana. í>ó að í strangasta
skilningi alt mál sé hugsunabúningur, á naumast við að skoða ]>að
þannig, nema að hugsanirnar séu að einhverju ieyti fruinlegri og
varanlegri en þær sem menn yfirleitt liugsa og láta í ljós dagsdag-
iega. En liverjar sem hugsanirnar eru, er málið ávait jafn nauð-
synlegt til að flytja ]>ær manna á milli. Málið er fyrst og fremst
skilyrði fyrir samlífi og öllum samböndum, sem bygð eru á skiln*
ingi.
Ef aðeins eitt mál væri til í lieiminum, þá væri ckki um neina
erfiðleika að ræða í því að læra og nota málið; þá lærði hver maður
það inál einsog hver maður lærir sitt móðurmál, og gæti gjört sig
skiljanlegan fyrir öllum og skilið alla án nokkurrar mciri fyrirhafn*
ar. En málin eru mörg; aðalmálin eru mörg og mállýzkurnar enn-
þá fleiri. Sum þeirra eru ekki lengur töluð, önnur ná stöðugt meiri
útbreiðslu; sum eru nóskyid, önnur fjarskyld og ennþá önnur svo
ólík að menn geta ekki lengur fundið nokkurn skyldleika með
þeim. Enginn maður gæti lært öll mál, þótt hann verði allri æfi
sinni til þess; en sá sem vill verulega kynnast líl'i og bókmentum
helztu þjóða heimsins vcrður að læra mörg auk móðurmáls sins; og
margir, sem ekki ala allan sinn aldur í því landi, sem þeir eru
fæddir í, eru nauðbeygðir til að læra nýtt mál.
Fyrir oss Yestur-íslendinga horfir þetta þannig við, að vér
höfum orðið að læra nýtt mál með bústaðaskiftunum. Yér erum
hluti af fámennri þjóð, sem liefir sitt sérstaka mál; en það mál
hefir ekkert gildi út á við í heiminum til daglegrar notkunar, þött
það hafi mikið bókmcntalegt gildi. Með voru eigin máli getum
vér ekki liaft samneyti af neinu tagi við fjöldann af því fólki, sem
vér lifum og störfum með liér vestan liafs. I>að er því ekki um það
að ræða, hvort vér viljum læra ensku, eins og t.d. einhver vill læra
Jatínu eða þýzku til að geta liaft full not bókmenta, sem til eru á
þeim málum: vér verðum að læra hana. Sá sem ekki lærir ensku,
"kemst ekki áfram liér” eins og svo oft er að orði komist. Ef cnskan
væri fyrir oss ekkert annað cn búningur lnigsana, sem menn, er talað
hafa enskt mál, hafa liugsað, þá gætum vér komist af án hennar;
vér gætum lifað án þess að þekkja þær hugsanir. En enskan er
málið, sem vér verðum að gjöra oss skiljanlega á og skilja aðra á
hér í landi á svo ótal mörgum sviöum hins stærra samlffs; hún er sá