Nýjar kvöldvökur - 01.10.1941, Síða 31

173
Kv. SAGA MÖÐRUDALS Á EFRA-FJALLI
bóndi á Hrafnkelsstöðum, Eiríkur bóndi í
Hamborg og Páll hjá Metúsalem bróður
sínum.
Aðalbjörg var líku atgjörvi og mann-
kostum búin sem Ragnhildur systir henn-
ar. Hún dó 1904.
Sigurður Jónsson og Ástríður
V ernharðsdóttir.
Sigurður Jónsson (f. 1814) hóf búskap í
Möðrudal samtímis Metúsalem bróður
sínum, líklega árið 1842. Eftir dag Metú-
salems bjó Sigurður einn á jörðinni nær
í 24 ár. Hann hafði kvænzt 1837 Ástríði
(f. 1818) Vernharðsdóttur prests að
Skinnastað og víðar og verið í búi með
foreldrum sínum, þar til hann hóf búskap
sjálfur. Voru þá fædd tvö elztu börn
þeirra. Ástríður var frábær fríðleikskona,
en mun ekki hafa verið hneigð til búsýslu,
sem síðar kom fram.
Á meðan þeir bjuggu báðir á jörðinni,
Sigurður og Metúsalem, höfðu þeir góð
bjargálnabú hvor um sig. En eftir að Sig-
urður fékk alla jörðina, óx bú hans hröð-
um skrefum, svo að ekki mun í annan
tíma, á seinni öldum a. m. k., hafa verið
þar stærra bú. Var hann. hinn mesti bú-
höldur og auk þess mikill álitsmaður, svo
að hann var talinn á meðal fremstu.
manna í sínu héraði. Til marks um það
má geta þess, að árið 1858 er hann talinn
vera álitlegt þingmannsefni fyrir Norður-
Múlasýslu (Norðri 1858, bls. 53), en eigi
:gjörði hann þó þess kost. Á hans búskap-
arárum, og að líkindum að nokkru leyti
vegna velfarnaðar hans við búskapinn,
byggðist Jökulsdalsheiðin austan Möðru-
dalsfjallgarðanna. Þá byggðust í landi
JVIöðrudals býlin Gestreiðarstaðir, Fagra-
Jtinn, Rangalón og Sænautasel og enn
fleiri býli í landi annarra jarða í heið-
inni. Var leitað til Sigurðar um byggðar-
leyfi þessara nefndu býla. Heimild Möðru-
dals til lands í heiðinni austan fjallgarð-
anna var byggð á fornum landamerkja-
skrám, líklega einna mest á landamerkja-
gjörningi, sem skráður var á Breiðaból-
stað 1408. Land Gestreiðarstaða, Fögru-
kinnar og einnig Háreksstaða hafði Sig-
urður unnið í landamerkjamáli. Þótti
sumum, og á sennilega fyrst og fremst
þeim, sem landinu töpuðu, Sigurður vera
ágengur til landa og fjár. Seinna, í tíð
Stefáns Einarssonar, tapaði Möðrudalur
öllu landi austan fjallgarðanna í landa-
merkjmálum við jarðeigendur í Vopna-
firði og á Jökuldal. Var sá dómur aðal-
lega byggður á því, að ómerkja landa-
merkjagerðina frá 1408, þá er fyrr er get-
ið, og meta hana falsbréf.
Þegar leið á búskapartíma Sigurðar,
hafði hann ráðskonur fyrir búi sínu. Fyrst
var ráðskona á búi hans Steinvör Pál§-
dóttir, er verið hafði ráðskona á búi
Metúsalems bróður hans, eftir að Krist-
björg veiktist. Steinvör var dóttir Páls
hreppstjóra Jónssonar í Vogum við Mý-
vatn og var þá orðin roskin. Hún fluttist
að Eiríksstöðum með Aðalbjörgu dóttur
Metúsalems og lézt þar 8. júlí 1875, 85 ára
gömul. Síðar, um 10 ára skeið, (1863—
1873) var ráðskona á búi Sigurðar Sig-
ríður Magnúsdóttir frá Skáleyjum í
Breiðafirði, Einarssonar. Þær voru syst-
kinabörn, Sigríður og Ástríður kona Sig-
urðar. Magnús faðir Sigríðar og Ragn-
heiður móðir Ástríðar voru systkini.
Sigríður hafði lært dúkalitun, mjólkur-
meðferð, smjör- og ostagerð í Holtseta-
landi. Þegar hún kom aftur til íslands,
réðist hún (1860) ráðskona til Hallgríms
prófasts Jónassonar á Hólmum. Hún þótti