Samtíðin - 01.12.1960, Page 31

SAMTÍÐIN
23
/rPARADÍSARHEIMT"
LAXNESS
1 RÖSK 40 ár hefur Halldór Kiljan Lax-
ness skrifað án afláts fjölda bóka, sem í
Seinni tíð liafa dreifzt víða um lönd i þýð-
|ngUm. Er nú svo komið, að maður hitt-
lr oft fólk langt úti i löndum, sem næsta
^il skil kann á landi okkar og þjóð, en
sPyr af áhuga um Laxness.
Rithöfundarferill Halldórs er mótaður
ai fádæma reisn. Þessi eldhugi og afburða
stilisti gekk lengi vel fram af íslending-
Ur*í> sem lifað höfðu í andrúmslofti forn-
Sagna sinna og sveitarómantík Jóns Thor-
°cldsens og lærisveina hans. Halldór skóp
nýjan stíl, hóf hér einnig algera nýsköp-
1111 i meðferð söguefna, og honum hefur
tekizt að gera íslenzkt mannlíf forvitni-
legt um allan hinn lesandi heim. Fyrir
Pað hlaut hann fyrstur Islendinga bók-
lllenntaverðlaun Nóbels.
^iðan hefur meiri kvrrð einkennt skáld-
skap hans. Skáldsagan „Paradísarheimt“,
Sem kom út hjá Helgafelli sl. sumar, er t.
d- mjög kyrrlátt verk. Hún fjallar um leit
lslenzks bónda, Steinars i Hlíðum undir
teinahlíðum, að æðra mannlífi i skjóli
ln°rmónatrúar, og liggur leið hans í því
skyni „hálfan hnött um kring“ til Utah.
1 þessari bók er þó sterk undiralda. Lisl-
sköpunin er víða mjög fullkomin, en
Persónur sumar það litilsigldar, að
niinnstu munar, að höfundur ofbjóði
angslaus og ilmlaus, enda þurfa þau ekki
ac5 halda sér til, því að vindurinn kærir
S1g kollóttan. En þ au verða að framleiða
ýnstur af frjókornum, því að mikið fer
spillis. Og þau teygja fræfla og fræv-
Ur út úr blómunum, svo að vindurinn nái
%el til þeirra. Allt er með ráði gert.
þeim stundum með hinum ramma, hefð-
bundna talstíl sínum. Skennnlilegast þótti
mér upphaf sögunnar, en fannst þó mest
til uni vesturfararþátt Hlíðafólks i slcjóli
Þjóðreks biskups.
Af persónum sögunnar þykir mér Björn
á Leirum hvað hressilegastur, en kjökur-
hlátur Steinars bónda kveður við öðru
liverju eius og viðlag. Þetta andófstákn
hinnar langkúguðu, en ódrepandi mann-
gerðar vakir í vitund lesandans líkt og
glott Skarphéðins i Njálu. Sögunni lýkur
á mjög listrænan hátt með því, að Steinar
bóndi vitjar aftur Berurjóðurs síns undir
Hlíðunum, en finnur þar allt í auðn.
Bók þessa er gott að lesa án umhugs-
unar um sögulegar heimildir, en í þeim
efnum leggur höfundur fræðimönnum
framtíðarinnar til ærin rannsóknarefni.
☆ ☆ ★ ☆ ☆
Þýzka nóbelsskáldið, Thomas Mann,
fór á unga aldri til auðugs listvinar og
bókaútgefanda í Miinchen með lumdrit
að skáldsögn eftir sig. Hann vænti sér
hins bezta af listvininum, en sá hinn
sami hafði þái hvorki áhuga fyrir skáld-
inu né handriti hans.
„Ég hélt þér væruð listvinur,“ sagði
skáldið. •
”Ég fæ ekki séð, að þér eða handritið
gðar eigi neitt skylt við Iist!“ anzaði
forleggjarinn.
„Þá biðst ég afsökunar. Okkur skjátl-
ast þá sýnilega báðum,“ anzaði Mann.
Dauðfeiminn og skjátulegur maður
gekk iil lögregluþjóns á götuhorni og
sagði: „Hér er ég nú búinn að bíða árang-
urslaust eftir konunni minni á annan
klukkutíma. Viljið þér ekki gera mér
þann greiða að reka mig héðan?!“
MTJNTÐ að tilkynna SAMTÍÐINNI bústaða-
skipti til að forðast vanskil.