Skólablaðið

Árgangur

Skólablaðið - 01.12.1933, Blaðsíða 5

Skólablaðið - 01.12.1933, Blaðsíða 5
-5- ur hans. í sælli trú á Þessa lýgi reigja íslenzku borgerarnir sig í krafti skammsýni sinnar og venÞekkingar og kveða menningarlíf okk- ar jafnast fyllilega a vió menningarlíf stprÞjóðanna. Það Þarf varla aö taka Þeð fram, að sannleikurinn er Þvert á móti/sa,að ennÞa eru menningartengsl okkar við eðrar Þjóöir sérlega veik og bókmenntirnar fí- skrúðugar. Þegar borgararnir eru að stæra sig af hinni miklu bóka- og blaðaútgáfu, Þa gæta Þeir Þess vandlege að dylja hverskonar bækur Þeir gefa út. En Það er einmitt kjarni mélsins, Og ef sú hlið malsins er rannsökuð Þa kemur Það í ljós að mestmegnis eru Það borgaralegar barnabækur, reyfararusl og fornbókmenntir. Val Þessara bóka sýnir full-greinilega, hvert stefnir í Þessu efni. Það er augljós- ast allra mála, oð svona útgafusterfsemi getur ekki leitt til ^nnars en menningar- legrar einangrunar og andlegrar fatæktar. Á Þessum tímum, Þegar gömlu skipulags- formin, gömlu hugmyndirnar og siðaskoðanirn- ar reynest í einu og öllu haldlausar, Þa er nauðsynlegra en nokkru sinni fyr, að erlendum menningarahrifum sé greiður gang- ur hingað. Aldrei hefir íslenzka alÞýðan verið knúin af meiri Þ'órf, til Þess að leita nýrra verðmæta og tileinka sér Þali. Og sú Þörf mun gefs henni kraft, til Þess að skapa sér möguleike til Þess að komast í kynni við hugsjónirner og stefnurnar, sem nú er barist fyrir upp é lxf og dauða út í heimi. Með bókmenntunum hafa borist og berast nýju hugsjónimar hingað. Þar hafa Þær feng- ið tjáningu sxna, og Þar hafa íslendingar numið Þær. En einmitt vegna Þess er Það lífsskilyrði fyrir okkur, að bókakosturinn breytist.til batnaðar, og að x bókavali verði olgerlega breytt um stefnu. j?ac er áreiðanlego ekki ofsögum sagt, að íslenzka borgarastéttin er einn hvimleið- asti dýrahópur, sem sögur fara af. Aldrei hefir hún hlúð að vxsindum, aldrei að list- um eða oókmenntum, heldur streitist hún af Öllu afli við að inniloka Þjócina og úti- loka öll ný vichorf og stefnur. Á sama txma, sem aðrar Þjócir keppast við aá? gefa út snildarrit nútímans, Þa baksa íslendingar við sð gefa út hundgaml- ar, leiðinlegar og vitaÞýðingarlausar forn- olderhistoriur,(t. d. Gallastrxð ), ættartöl- ur (t.d. Bergsætt), helgikvæði (t. d. Lilja), gamla rómana (t.d. Á íslandsmiðum), reyfara- rusl og margt fleira af líku tagi, og hefja svo geysidýra fornbókamenntaútgáfu, enda: Þótt fornsögurnar væru öllum íslendingum aðgengilegar. ]?að er gömul venja að skýrskota til fom- bókmenntanna, Þegar um menningu íslendinga er að ræða. Þetta hjal hefir sýnt sig vera nytsamt, til Þess að hylja menningarleysi samtímans. Nýja fornbókamenntaútgafan a að sýna, að sama feluleiknum á að halda afram. Enda Þótt ástæðulaust sé að véfengja gildi fornsagnanna, Þa er Það rangt, að Þar sé að leita lausnar á nokkru vandemali, sem Þjáir nútímann. Við njótum Þeirra sem lista- verka, án Þess að Það greiði nokkuð veru- lega fyrir skilningi I samtímanum. Þessi einstrengislega aherzla á fornbókmenntirn- er Þýðir Þvx ekkert annáð en Það, að við | eigum framvegis að búa við sömu fáfræðxna um nútxmafræðin, sama getuleysið, ómyndar- skapinn og útúriboringsháttinn, sem ein- j ' kennt hefir íslendinga um margar aldir. En nútxminn ma ekki gera sér Þetta eð góðu. íslendingar verða eð skapa sér menn- ingu, sem réttlætt geti tilveru Þeirra, og. ... sem á rætur í samtímenum sjálfum. En til Þess er óhjékvæmilegt, að verkelýðsstéttin nemi heimsmenningune, Þvx hún er hið skap- ; andi afl x Þjóðfélaginu, sú stétt, sem § eftir eð byggja hér nýja menningu og nýtt lsnd, Af borgarestéttinni er einkis góðs að vænta. Hún ofsækir jefnvel Þá rithöfundo, sem hafa haft djörfung og gáfur til Þess eð tileinka sér nýjar hugsjónir og tjá íslend- ingum Þær. En Þrétt fyrir ofsóknir hennar rísa smétt og smétt upp úr íslenzku verka- lýðsstéttinni menn, sem gefa hinu skapandi afli Þessarar stétter form x bókmenntunum. Og Það veröa Þessir menn sem kveða sér hljóðs. Pyrir okkur hafe borgaralegu bókmenntirn- ar misst allt aðdráttarafl sitt. Þær hafa ekkert frekar að segja okkur, vegna Þess að fer eru ekki bornar upp af neinni hugsjón, og standa ekki lengur í sambandi við nútxm- ann og framtíðina,-sem fra Þeirra sjónarmiði er innihaldsleus. Vegna vantrúarinner a framtíðina hverfa borgararnir og hugmynda- heimur Þeirra aftur í fortxðina og reyna Þar að finne sér efni, eða Þeir í efnisÞroti sxnu leita til sömu hugmyndanna, semÞeir fyrir löngu eru búnir að Þrautnýta, Verka- lýðssinnuðu rithöfundernir horfe aftur é móti vonglaðir og hugdjarfir inn í framtíð-

x

Skólablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Skólablaðið
https://timarit.is/publication/782

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.