Tímarit Verkfræðingafélags Íslands - 01.05.1947, Qupperneq 14

36
TÍMARIT V.F.Í. 1947
öryggistœki o. fl.
Ýmislegt hefir verið gert til þess að skapa sem mest
rekstraröryggi og gera reksturinn sem auðveldastan.
Má fyrst til nefna yfirföllin á borholunum, sem
fyrirbyggja, að holurnar verði sprengdar og heita
vatnið týnist aftur út í jörðina, þótt lokað sé fyrir
útrásina eða safnæðina. Þá má minna á varadæl-
urnar, sem fyrr er getið. Rafstöð er fyrirhuguð hjá
aðaldælustöðinni á Reykjum, er knúð geti hreyflana,
ef bæjarrafmagnið bregst. Ekki hefir þó orðið af
byggingu hennar enn, en henni hefir verið ætlaður
staður og rennur gerðar þangað fyrir væntanlega
rafmagnsstrengi.
Aðalæðin frá Reykjum til bæjarins var höfð tvö-
föld m. a. af öryggisástæðum. Auk þess eru á þrem
stöðum á leiðinni, með nokkurnveginn jöfnu milli-
bili, höfð sambönd á milli æðanna og þannig gengið
frá, að loka megi fyrir 14 hluta af hvorri æðinni sem
er, ef nauðsyn krefur vegna eftirlits eða viðgerða.
Er þá hægt að dæla gegnum tvær pípur á % hlutum
leiðarinnar en eina pípu á l/\ hluta, og fást þá sem
næst 80% af því vatnsmagni gegnum aðalæðina, sem
hún flytur fullopin með sama þrýstingi. Þetta gerir
það mögulegt að gera við aðalæðina, án þess að
Millisamband á aðalæð með hönum og þenslustykkjiim.
Inter-connection on main-line with valves and expansion joints.
truflun valdi á upphitun bæjarins, nema ef svo illa
stendur á, að það þarf að gera, þegar allra kaldast
er. Millisambönd þessi með tilheyrandi hönum, eru
í smáhúsum og þar eru einnig einstreymishanar, sem
draga úr höggum þeim, sem komið geta í pípurnar,
ef snögglega er lokað fyrir þær. Tveir slíkir hanar eru
einnig við vegg aðaldælustöðvarinnar til þess að hlífa
dælunum fyrir höggum.
Við geymana á Öskjuhlíðinni er vatnshæðarmælir,
sem setja má í samband við hvaða geymi sem er. Er
hann þannig útbúinn, að hann gefur merki upp að
aðaldælustöðinni, þannig að þar má jafnan sjá, hve
hátt er á geymunum. Auk þess er sérstakur sími milli
dælustöðvanna, geymanna, skiptistöðvanna og skrif-
stofunnar.
Sjálfskrifandi vatnsmælar eru í báðum dælustöðv-
unum, sem auk þess sýna augnabliksrennsli og hafa
teljara, sem sýna, hve mikið hefir runnið frá upphafi.
Eins og fyrr er sagt ganga dælurnar í bæjardælu-
stöðinni ekki nema þegar vatnsþörfin er mest eða,
með öðrum orðum, þegar þörf er fyrir aukinn þrýst-
ing i bænum. Þessar dælur eða hreyflar þeir, sem
knýja þær, eru sjálfvirkir og stjórnast af þrýstings-
mæli, sem er á horni Skólavörðustígs og Bergstaða-
strætis.
Þegar þrýstingurinn á þessum stað ætlar niður fyr-
ir ákveðið lágmark, fer ein dælan sjálfkrafa af stað
á lægsta hraða. Við það eykst þrýstingurinn, en sé það
ekki nóg vex hraðinn á dælunni sjálfkrafa þar til hæfi-
legum þrýstingi er náð. Nægi ekki fullur hraði á einni
dælu fer önnur dæla einnig af stað á minnsta hraða,
og heldur sú dæla einnig áfram að auka hraðann, þar
til hæfilegum þrýstingi er náð.
Þegar vatnsnotkunin minnkar aftur og þrýsting-
urinn vex draga dælurnar sjálfkrafa af hraðanum
og gengur það fyrir sig í öfugri röð við það, sem áður
var lýst, unz dælurnar stöðvast alveg.
Þrýstingurinn helzt þannig innan vissra takmarka
á þessum ákveðna stað í bænum, en staðurinn og
þrýstingurinn er þannig valinn, að með þessu móti
verður þrýstingurinn í bænum hvergi undir 15 m yfir
götu.
Auk þessa sjálfvirka útbúnaðar er einnig svo búið
um, að nota má handstýringu á dælunum.
Tilhögun innanhúss.
Eins og fyrr er sagt er hveravatninu veitt beint
inn á hitaveitukerfi húsanna rétt við ketil. Á þess-
ari tengiæð er komið fyrir ýmsum hönum og tækj-
um. Fyrst er hani á pípunni, þar sem hún kemur inn
úr kjallaravegg. Er hann einungis í öryggisskyni til
þess að loka megi fyrir æðina, ef hún bilar, án þess
að grafa þurfi upp utanhúss, en það getur verið
tafsamt, t. d. þegar jörð er frosin.
Á hinum endanum, í námunda við ketilinn eða upp-
tök hitunarkerfisins, er komið fyrir hemil, sem hefir