Dagblaðið Vísir - DV - 28.02.2004, Síða 28

28 LAUGARDAGUR 28. FEBRÚAR 2004
Fókus DV
Kiíling-gengið er eins konar Spaugstofa þeirra Svía. Hópurinn hefur nú
gert kvikmynd sem þykir eitt mesta stórvirki sænskrar kvikmyndagerð-
ar síðan Bergman gerði Fanny og Alexander. Helga Brekkan fór í bíó og
þótt myndin sé meira en þrír klukkutímar að lengd klöppuðu áhorfend-
ur að henni lokinni. Hún heitir Fjögur blæbrigði afbrúnu.
Myndin hefst á loftmyndum áf
Svíþjóð; flugvél flýgur yfir landslag,
bæi og borgir. Svo heyrist rödd:
„Það á að vera gaman að lifa."
Það er milljónamæringurinn Stig
H. Lindberg sem talar og hann er
dauður. Eins og í hinni þekktu mynd
Sunset Boulevard er það lík sem seg-
ir sögu sína.
Og þó aðeins eina af fjórum sög-
um.
Þrír harmleikir .og jarðarför ...
gæti þessi kvikmynd heitið þótt Fyra
nyanser av brunt sé líka fallegt nafn.
Fjórar sögur sem gerast eftir
endilangri Svíþjóð.
Stífur hóteléigandi með ævi-
áskrift að Wallpaper bíður eftir
heimsókn foreldra sinna á strand-
hótel sem hann er nýbúinn að láta
gera upp. Foreldrarnir eru báðir
töframenn.
Lengra fyrir sunnan, á Skáni, er
faðir að peppa upp son sinn á ung-
lingsaldri sem þjáist af skólaleiða.
í Gautaborg hefur námskeið f
matargerð farið úr böndunum þvf
þátttakendurnir eru sestir við að
ræða önnur vandamál sín en þau
sem heyra til eldavélinni.
í Dölunum hittast þrír bræður
sárnauðugir til að jarða föður sinn.
Samkvæmt fyrirmælum hans á jarð-
arförin að fara fram á austurlenskan
hátt.
Tengjast þessar sögur eitthvað
hver annarri?
Álrorfendur fá að svara þeirri
spurningu hver fyrir sig.
Þetta eru fjögur blæbrigði af
brúnu.
Sönnun þess að Svíar geta
víst verið fyndnir
Myndin var frumsýnd nýlega á
stærstu kvikmyndahátíð Svíþjóðar
sem fram fór í Gautaborg. Leikstjór-
inn er Tomas Alfredsson en handrit-
'ið er skrifað af þekktum hópi leikara
og handritshöfunda sem kalla sig
Killing-gengið. Það hefur stundum
verið kallað sænska útgáfan af hin-
um breska Monty Python-hópi. Þeir
Robert Gustavsson, Jonas Inde And-
ers Lokko, Johan Rheborg og Henrik
Schyffert hófu samstarf sitt árið 1991
og hafa verið lúsiðnir síðap. Fjögur
blæbrigði af brúnu er fyrsta kvik-
mynd þeirra í fullri lengd, en undir
nafni Killing-gengisins hafa þeir
skrifað og leikið í sjónvarpsþáttum,
leiksýningum, útvarpsþáttum; þeir
hafa gefið út bækur og gert stutt-
myndir. Sjónvarpssería þeirra,
Nilecity 105,6, gerist á frjálsri út-
varpsstöð sem er til húsa á efri hæð
slökkvistöðvar. Þar er óhætt að segja
að kenni ýmissa grasa. Eins og
kollegar þeirra hjá Monty Python
(og hinni íslensku Spaugstofu) eru
sumir Killing-félagar frægir fyrir
hversu gaman þeir hafa af því að
leika konur - og hversu vel þeim
tekst það. Stundum hafa þeir verið
sakaðir um of illgirnislegan húmor
en þeir láta það li'tið á sig fá. Alla
vega má segja að þeir séu góð sönn-
un þess að Svíar geti víst verið
fyndnir.
En eftir alla þessa skemmtilegu
sjónvarps- og útvarpsþætti og ann-
að sprell fór ekki hjá því að sumum
kvikmyndahússgestum brygði við
að sjá frá þeim þessa alvarlegu
mynd, Fjögur blæbrigði...
Höfundarnir fengu ekki að
koma í klippiherbergið
Því alvarleg er hún, þótt ég gæti
ekki annað en skellihiegið oft og tíð-
um þegar ég fór að sjá hana í vikunni.
Þetta er einfaldlega snilldarleg lýsing
á lífi fólks í Svíþjóð í dag og um leið
hvar sem er í okkar vestræna heimi.
Það var troðfullt í bíó og áhorfendur
klöppuðu í lokin, sem ekki er nú van-
Fjögur blæbrigði
af brúnu
Ný kvikmynd Killing-
gengisins. „Það var troð-
fullt I bló og áhorfendur
klöppuðu I lokin, sem
ekki ernú vaninn þegar
um venjulega sýningu er
að ræða," segir Helga
Brekkan i grein sinni um
myndina.
Tomas Alfredsson leikstjóri
Hann ersonur Hans Alfredsson
kvikmyndaleikstjóra sem leik-
stýrði m.a. Vargens Tid þar sem
Gunnar Eyjólfsson lék eitt aðal-
hlutverkanna.
Titill: Fyra nyanser av brunt
Leikstjórn: Tomas Alfredsson
Handrit: Killing-gengið
Leikendur: Killing-gengið,
Maria Kulle, Anna Björk, Anders
Johannisson, Karin Ekström,
Iwar Wiklander, Ulf Brunnberg,
Sofia Helin o.fl.
í Dölunum hittast þrír
bræður sárnauðugir
til að jarða föður sinn.
Samkvæmtfyrirmæl-
um hans á jarðarförin
að fara fram á austur-
lenskan hátt.
inn þegar um venjulega sýningu er
að ræða.
Þó er rnyndin 'engin smásmíði,
hvorki meira né minna en þrír
klukkutímar og tólf mínútur að
lengd. Síðast þegar svona löng sænsk
kvikmynd var sýnd í bíó var þar á ferð
enginn annar en meistari Ingmar
Bergman með rriynd sína um Fanny
og Alexander.
Bergman var hinn mikli auteur
holdi klæddur; hann réð öllu einn og
sjálfur. Killing-gengið gæti ekki verið
ólikara honum með sína hópvinnu
og hugmyndaflæði. En án lrinnar
styrku handar ’Tomasar Alfredssons
hefðu allar þessar hugmyndir þó
aldrei orðið að almennilegri kvik-
mynd.
„Tomas Alfredsson leyfði strákun-
um í Killing-genginu ekki að koma
inn í klippiherbergið," sagði mér
klippari myndarinnar, Louise Bratt-
berg. Hún lifði og hrærðist með Fjór-
um blæbrigðum í meira en heilt ár.
„Þegar búið var að taka upp þessar
íjórar sögur vissi enginn hvernig
hægt væri að koma þessu saman í
eina mynd. Við lágum yflr þessu
tínrunum saman. Það eina sem
strákarnir voru með á hreinu þegar
þeir byrjuðu var að þetta ætti að
verða löng mynd. Þeir voru alveg
klárir á því.“
Margir litlir leikstjórar og
einn stór
Hvert sóttu þeir innblástur í
myndina?
„Sagolandet eftir Jan Troell, heim-
ildarmynd sem lýsir Svíþjóð með
stuttum sögum frá mörgum lands-
hlutum, hafði mikil áhrif á þá,“ segir
Louise. „Einnig ýmsir aðrir sænskir
kvikmyndagerðarmenn eins og Tom
Alandh, Stefan Jarl og fleiri. Þvf er
heldur ekki að neita að þeir eru mjög
hrifnir af bandarísku myndinni
Magnoliá. Fjögur blæbrigði minna
kannski töluvert á hana en er að því
leyti ólík að sögurnar tengjast ekki
hver annarri."
Hvernig var myndin unnin?
„Upptökurnar fóru fram á þremur
tímabilum. Fyrstu tökur voru á Skáni
og í Gautaborg, síðan í Dölunum. Svo
var beðið eftir vetrinum til að taka
upp fleiri senur í Dölunum. Ég klippti
fyrri hlutann fyrst en eftir að tökum
lauk sátum við Tomas Alfredsson
leikstjóri við klippiborðið í meira en
ár. Strákarnir í Killing-genginu komu
r'T , ' }
af og til í bíósalinn að skoða hvað við
vorum að gera og af því spunnust að
sjálfsögðu miklar umræður. Það
gengur ekki alveg árekstralaust að
gera kvikmynd á þennan hátt. Það
voru margir litlir leikstjórar og svo
einn stór. En útkoman er góð og ég
held að allir séu sammála um að
þessi mynd sé stórvirki í sænskri
kvikmyndasögu.
Bara loftmyndirnar úr þyrlunni
voru margir klukkutfmar. Ég held að
hvert éinasta tré, vatn og borg í Sví-
þjóð hafl verið myndað. Eg bað Tom-
as að gjöra svo vel að velja þær
myndir. Ég hafði alveg nóg að gera
með hitt.“
Hin danska smekkleysa
Svo mikið er víst að bæði Tomas
Alfredsson og Louise Brattberg hafa
unnið þrekvirki með klippingunni.
Þeim tekst að skapa eina heild úr fjór-
um aðskildum sögum og halda sterk-
um þræði í gegnurn alla myndina.
Leikaravalið hefur líka tekist mjög
vel. Til dæmis fer Maria Kulle á kost-
um sem Anna á Skáni. f lok myndar-
innar skrifar hún bréf til „fósturson-
ar“ síns sem les það einhvers staðar á
öskuhaugum í Suður-Ameríku. Hún
segir honum upp sem fósturbarni.
Þessi sena er einhver sú grimmasta
og um leið einhver sú fyndnasta sem
ég hef séð í sænskri kvikmynd.
Önnur eftirminnileg persóna er
danski elskliuginn Perikles. Hann er
leikinn af hinum þekkta danska leik-
ara Finn Nielsen. Perikles er alltaf
klæddur eins og „en dansk pölsem-
and“, sólbrenndur í sundskýlu og
skyrtu ffá Brugsen. Hann er allt það