Litli Bergþór - 01.05.2008, Blaðsíða 24

Litli Bergþór - 01.05.2008, Blaðsíða 24
Þorsteini Þórarinssyni finnst framsögukona hafa gert of mikið úr misréttinu. „Þœr vœru þegar búnar aðfá öll réttindi á við karla nema kosningarétt og kjörgengi til alþingis. Réttlátt vœri auðvitað að þœr hefðu jafnrétti við karia en óskaði þess jafnframt að þœr notuðu aldrei þau réttindi eins og t. d. að sitja á alþingi o. s.frv. Stjórnmálin áleit hann ekki mega bœtast í verkahring konunnar. Hún hefði svo hálei- tum störfum að gegna, benti t. d. á uppeldismálið. Auk þess vœri konan tilfinningasamari og örari í skapi og mœtti því búast við œsingameiri stjórn. “ Ingigerður Sigurðardóttir mótmælti þessu. „Kvaðst vona að konur fylgdu máli sínufast fram ogfengju full réttindi hið fyrsta. “ Guðna Þórarinssyni finnst ekki eftirsóknarvert fyrir konur að komast á alþing né heldur að annast um fjármál heimilisins, „en réttlátt vœri það að konan hefði dálítil peningaráð. “ Kristrún áréttar þá skoðun sína að konur eigi að fá kosningarétt og kjörgengi til alþingis og „sjálf- sagt að konur vissi eitthvað um fjármál heimilisins. “ Þorsteinn Þórarinsson kveður ekki unnt að setja lög um fjármál heimilisins, þau verði að vera eftir sam- komulagi hjóna. Ingvar Guðmundsson lætur í ljós þá skoðun sína að of mikið sé gert úr misréttinu. „Konur vœru búnar að fá kosningarétt og kjörgengi í allar nef- ndir og aðgang að öllum skólum en vantaði kosnin- garétt og kjörgengi til alþingis. Var rœðumaður fremur mótfallinn að konur kœmust inn á þing. Kvað þœr myndu œði heitar fyrir ýmsum málefnum t. d. örar til fjárveitinga o. s.frv. En hins vegar myndu heimilin ekki missa svo mikils í, því á þing myndu helst komast kaupstaðarkonur, sem vœru lausar við heimilin hvort sem vœri. En hann kvaðst hrœddur um efkonur hefðu kjörgengi til alþingis þá myndu svo margar konur komast á þing að óhafandi vœri. Myndi því réttast að þœrfengju kosningarétt til alþingis og þar við vœri svo látið sitja. “ Þorsteinn Sigurðsson er einnig á móti því að konur verði kjörgengar til alþingis. „Minnist þar nœst á að þœr notuðu illa þau réttindi.sem þœr vœru búnar að fá. Kysu t. d. ekki í neinar nefndir og því síður að þœr gœfu kost á sér í nokkra nefnd. “ Umræðurnar verða ekki lengri, en rétt er að minna á að konur fengu kosningarétt og kjörgengi til alþingis rúmum tveim árum síðar. Málfundir A ungmennafélagsfundum eru tekin fyrir mál af margvíslegum toga, sem ekki eru í neinu sambandi við annað starf félagsins. Mun þetta hafa verið gert í tvennskonar tilgangi. I fyrsta lagi að æfa fólk í að koma fram og láta í ljós skoðanir sínar frammi fyrir öðrum, og í öðru lagi að kryfja mál til mergjar og hafa áhrif á skoðanir hvers annars og í sumum tilvikum út í frá. Sum eru þessi mál af þjóðernislegum toga, en önnur eru almenn framfaramál eins og það fyrsta er dæmi um. Tóvinnuvélar Litli Bergþór 24 _______________________________ Það sem er tekið fyrir á fyrsta fundinum eftir stofnfundinn ber fyrirsögnina „ Tóvinnuvélarnar á Reykjafossi. “ Bergur Jónsson er málshefjandi. Hann skýrir frá því að vélar þessar „hefðu liin síðari ár verið í verra lagi en œskilegt vœri. “ Þess vegna hefði rekstur þeirra „ekki svarað kostnaði. “ Hann segir að Arnessýsla hefði hingað til haldið vélunum við, „en sœi sér það ekkifœrt lengur. “ Hafði verið kosin nefnd „til að hrinda máli þessu í betra horf.“ Var það vegna beiðni formanns nefndarinnar, Guðmundar ísleifssonar á Háeyri, að Bergur bar málið upp á fundinum, „og heyra undirtektir manna. “ Höfðu komið fram hugmyndir um að breyta þessu í „reglulega klœðaverksmiðju. “ I niðurlagi frásagnar af ræðu Bergs segir svo: „Kvaðst rœðumaður vona að allir sœi að he'r vœri um mikilsvert mál að rœða, og mannlegra vœri að Islendingar œttu sjálfir vélar þœr, er ull þeirra vœri unnin í, heldur en senda ullina óunna út úr landinu og kaupa síðan klæði það er úr henni væri unnið. “ Sveinn Eiríksson kveður „málþetta hafa verið borið upp áður hér í sveit, og hefði það þá ekki fengið góðar undirtektir. “ Frummælandi tekur aftur til máls og segist „ekki œtlast til mikilla framkvæmda affólki því, er flest væri efiialitlir unglingar. “ Lýsir hann þeirri von sinni „ aö hugmyndin þœtti góð og allir sæi að hér væri um verulegt framfaramál að ræða. “ Þetta var ekki rætt frekar, en greidd atkvæði um hvort menn væru hlynntir málinu, „og tjáðu sig allir hlynnta því. “ Þessar umræður sýna að stofnendum Ungmennafélagsins hefur fundist að þeir gætu haft áhrif, og þá ekki síst í efnum,sem vörðuðu framfara- og sjálfstæðismál. Frummælandi gerir sér ljóst að þessi hópur sé ekki mikils megnugur en telur þó fundinn eðlilegan vettvang til að ræða mál, sem átti að kynna almenningi í héraðinu. Hér var vissulega komin aðstaða til að ná til unga fólksins og gefa því tækifæri til að kynnast framfaramálum og ræða þau. Þetta mál kemur ekki aftur á dagskrá hjá Ungmennafélaginu, og litlar líkur eru á að félagar hafi haft nokkur afskipti af því, en vel má hugsa sér að einhverjir þeirra hafi minnst þessa, er þeir höfðu tækifæri til að leggja hliðstæðu máli lið. Málvöndun „Að vekja áhuga æskulýðsins áfegrun tungu vorrar ...“ segir í upphafi 5. liðar 2. greinar upphaflegu laga Ungmennafélagsins. Þessu mark- miði hefur verið reynt að ná með ýmsu móti, svo sem með fyrirlestrum, þar sem fjallað er um móður- málið og nauðsyn þess að vernda það og fegra. Á fyrsta aðalfundi félagsins í vetrarbyrjun 1908 fara fram umræður um „Móðurmálið". Það er nýkjörinn formaður, Þorfinnur Þórarinsson, sem hefur umræðuna, og er það fyrsta málið sem hann tekur til meðferðar eftir stjórnarkjörið. Frá framsögunni segir svo í fundargerð: „Sagði hann að hreinsun þess ogfegrun vœri eitt afaðala- triðunum í starfi ungmennafélaganna. Kvaðst

x

Litli Bergþór

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Litli Bergþór
https://timarit.is/publication/884

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.