Landneminn - 01.10.1947, Blaðsíða 18

Landneminn - 01.10.1947, Blaðsíða 18
Austur og vestur. Eftir Bjöm Þorsteinsson. Eg lieí verið beðinn að rita stutta grein í Jietta blað um eitthvað, sem fvrir niig hefur borið austur í Tékkoslovakíu. í sumar. Mér lætur illa að skýra írá í fáum orðuru, en mun þó reyna að lýsa hér einu fyrirbrigði. Það er mjög skemmtilegt að athuga afsföðu manna í Austur- og Vestur-Evrópu til Tékka og stjórnarfars Jjeirra. Okkur hér heima er vel kunnugt um hið' ríkjandi álit manna í vestan- verðri álfunni. Þar er Jiað útbreidd skoðun, að Tékkar séu tagllinýtingar Rússa og stjórnariarið í landi þeirra sé angi ai' kommúnistisku einræði, sem á að ríkja í veldi Stalins. í Praha í sumar var sjaldgæft tækifæri til Jiessað kynnast viðhorfi Jjjóðanna í austri til Tékka, Jdví að þar voru þús- undir manna samankomnar frá löndunum aust- an járntjaldsins. Ýmsum mun koma spánskt.fyr- ir sjónir, ef Jjeim er sagt, að álit slafnesku Jojóð- anna á Tékkum virðist að nokkuru áþekkt skoð- unum manna á þeim á Vesturlöndum að öðru leyti en því, að höfð eru endaskipti á hlutunum. Að Jjeirra dómi ríkir engin alþýðustjórn, en svo kalia þeir stjórnarfar kommúnista, í Tékkosló- vakíu, heldur búa Tékkar enn að mestu við einræði kapitalismans. Maður þarf ekki að tala lengi við Pólverja, Rússa eða Júgóslafa til þess að finna kurr niðri fyrir. Sumir þeirra töldu Tékka Þýzklundaða. Þeir töluðu fagurt um þjóð- nýtingu og nýsköpun, en slikt væri meira í orði en á borði hjá J)eim. Þetta skraf þeirra væri að miklu leyti auglýsingarherferð fyrir land þeirra og tékkneskan iðnað. Þessi nágrannakrytur Slaf- anna mun mjög gamall og af ýmsum rótum runn- inn. Mér virtist að sumum Pólverjum gengi illa að átta sig á því, að V>eir væru ekki stórveldi. Ungur pólskur kommúnisti sagði t. a. m. við mig: ,,Við Pólverjar erum engin smáþjóð. Við teljum 40 milljónir. Erum fjölmennari en Frakk- ar." Með þessari tölu átti hann sennilega við nú- verandi íbúa Póllands, og slæðist þá talsvert með af Þjóðverjum. Þetta mikillæti Pólverja veldur smáárekstrum í umgengni þeirra við Tékkana, sem standa þeim að ýmsu framar og vita einnig af sér. ,,Við Tékkar erum Þjóðverj- arnir með.tl hinna slavnesku þjóða," sagði ungur mennta- maður við mig með talsverðri drýldni. ,,Við Tékkar erum vestræn þjóð. Við stöndum langt framar Rússum, Pólverjum og [rjóðirnar suður á Balkanskaga eru að mörgu leyti á steinaldarstigi." Sömu menn lýstu Jdó yfir að æðri menntun Rússanna væri mjög fullkom- in, Jjeir stæðu mjög framarlega á ýmsum sviðum lista, og Pólverjarnir væru allmikil bókmennta- þjóð og stæðu Tékkum þar framar. Sjálfir fræddu Pólverjarnir mig á því, að lítil gróska væri nú í pólskum bókmenntum. Margir efni- legustu rithöfundar þeirra hefðu annaðhvort verið drepnir af Þjóðverjum eða fallið í styrjöld- inni. Landið bæri enn á því sviði sem öðrum mjög merki styrjaldarinnar. WlÉR virtist Jjetta viðhorí mennta- mannanna vera allríkjandi undir niðri hjá Tékk- um, sérstaklega hinum afturhaldssamari hluta Joeirra, en opinberlega kemur Joað varla fram. Þar er að verða nýsköpun, byggð á sárri reynslu. Afstaðan til Rússa er mjög margvísleg en þó alltaf hin sama í öllum aðalatriðum. „Þeir eru eina þjóðin, sem við getum treyst." Ég veit ekki, hve margir sögðu þessa setningu við mig, en hún kom fram hjá fólki af öllum stéttum og þeim þremur stjórnmálaflokkum, sem ég kynntist. Munchen og brezk-þýzk heimsveldis- stefna hefur greypt sig óafmáanlega inn í vitund Tékka. Rússar og Rúmenar voru einu þjóðirnar, 12 LANDNEMINN

x

Landneminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Landneminn
https://timarit.is/publication/893

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.