Árbók VFÍ/TFÍ - 01.06.2011, Page 271

komu á staðinn. Fáar vatnsveitur höfðu stýrinefnd fyrir innra eftirlit og mikið virtist
skorta á úttektir og í 75% tilfella voru engar úttektir framkvæmdar, hvorki innri né ytri.
Om 80% veitna höfðu ekkert skipulag á fræðslumálum né fræðsluáætlun til að fara eftir.
Þrátt fyrir það bentu margir á mikilvægi fræðslu til að vel takist til og annaðhvort höfðu
þeir sjálfir eða aðrir hjá veitunni tekið þátt í ýmsum námskeiðum tengdum innra eftirliti.
Margir töldu þenslu undanfarinna ára hafa valdið vandræðum og nefnt var að mikil
ásókn hefði verið í að taka vatnsverndarsvæði undir byggingar eða aðrar framkvæmdir
og veiturnar hefðu átt fullt í fangi við að verja vatnsvernd í skipulagi. Sumir nefndu að
lítill skilningur hefði verið hjá sveitarstjórn á mikilvægi vatnsveitunnar og vatnsverndar.
Kynningarmálin voru í lágmarki hjá öllum veitunum. Lítið hafði verið gert til að kynna
innra eftirlit fyrir notendum þó allar veiturnar líti á það sem eitt af aðalmarkmiðum að
veita góða þjónustu. Talið var að notendur hefðu almennt lítinn áhuga á vatnsveitunni,
vatnið kemur bara úr krananum, væri viðhorfið. Ein veita hafði nýverið gefið út bækling
um allar veitur bæjarins en þar var hvergi minnst á fyrirbyggjandi eftirlit vatnsveitunnar
til að tryggja gæði vatnsins. Hvergi var sagt frá innra eftirliti á heimasíðu þessara veitna
og fáar birtu niðurstöður sýnatöku á heimasíðu. Betra samband er við stórnotendur þar
sem oftast er lesið þar af mælum reglulega. Sóun á vatni var algeng hjá fyrirtækjum áður
en farið var að mæla vatnið en er nú að miklu leyti úr sögunni hjá mörgum vatnsveitum
og vatnsnotkun sjálfbærari, sagði einn viðmælandinn. Nokkrar spurningar í rannsókninni
voru með það í huga að meta skilning viðmælenda á innra eftirliti. Þær sýndu að oft var
töluverður ruglingur hjá viðmælendum á því hvað telst innra og ytra eftirlit.
Mikilvægt til árangurs
Til að tryggja árangur innra eftirlits voru ýmis atriði nefnd í viðtölunum. Atriðunum er
skipt niður í innra og ytra umhverfi vatnsveitunnar og sýnd á myndum 3 og 4.
Ahugi og vilji starfsmanna er ein af forsendum þess að vel takist til og þar kemur öflug
fræðsla sterkt inn til að styðja það. Flestir lögðu áherslu á að fræðsla starfsmanna sé
undirstaða að því að þetta takist. Jarðlagnatækninámið hjá Mími-símennt hefur stutt vel
við það og einn viðmælandinn sagði að stærsta breytingin í viðhorfi starfsmanna til
vatnsgæða kæmi þegar þeir væru búnir að fara í jarðlagnatækninámið. Hjá þeirri veitu
fara allir útivinnustarfsmenn á jarðlagnatækninámskeið og þar eru málin í góðu lagi og
kerfið vel virkt.
Flestir nefndu að mikilvægt væri að
þeir sem ættu að framkvæma eftirlitið
tækju þátt í innleiðingunni til að það
kæmist vel í gang. Sumir sögðu að
það hefði verið gert hjá þeirra veitu
og það hefði gert gæfumuninn en
aórir sögðu að það hefði ekki verið
gert og þeir jafnvel keypt tilbúið kerfi
frá ráðgjafa án nokkurrar aðildar
starfsmanna og síðan gert sér grein
fyrir að það voru mistök. Almennt var
álitið að innleiðingin ætti að vera
hópvinna með eins mikilli þátttöku
starfsmanna og hægt væri, sem yki
ábyrgð. Talið var nauðsynlegt að
ábyrgðarskipting væri skýr og sumir
álitu betra að einn einstaklingur væri
ábyrgur fyrir eftirfylgni við innra
eftirlitið, nokkurs konar gæðastjóri.
Hann þyrfti ekki að framkvæma allt
0%
Öflug fræðsla
Þátttaka starfsmanna
Jákvætt starfsfólk
Einfalt kerfi og handbók
Góð skráning
Vandvirkni
Skilgreina vatnsverndarsvæði
Skýr ábyrgðarskipting
Góð þekking á kerfinu
Tímasett úrbótaplan
Gildandi verklagsreglur
Skapa góðar aðstæður til
Taka saman efnagreiningar
Hlutfall vatnsveitna
20% 40% 60% 80% 100%
■ 69 /o
63%
63%
66%
5C%
5C%
44%
38%
%
%
| Mynd 3. Mikilvægt til árangurs - innra umhverfi.
Ritrýndar vísindagreinar i269