Neytendablaðið - 01.12.2001, Blaðsíða 24

Umhverfismerki
Merki um
nýtingu úrgangs
til uppgræðslu
ingu við vinnslu, sem molta sem að útliti,
áferð og innri gerð líkist frjósamri mold.
Flokkun á upphafsstað
Þau fyrirtæki og stofnanir sem hafa leyfi
til að nota merkið hafa gengist undir
skuldbindingar um að skila a.m.k. einum
lífrænum úrgangsflokki þannig að hann
gagnist í þessum tilgangi. Lykilatriðið er
flokkun á upphafsstað. Þátttakendur í
Skil 21 láta verkefninu einnig í té fé sem
notað er til að standa straum af þeim
kostnaði sem hlýst af því að fylgja efn-
unum alla leið til enda.
Þau skilaboð sem merki Skil 21 ber
með sér út í samfélagið eru því um vilja
og framlag til að vinna umhverfismálum
og uppgræðslu gagn á þennan hátt. Neyt-
endur geta því ályktað sem svo að þátt-
takendur í Skil 21, fyrirtæki og stofnanir,
gera það sem í þeifra valdi stendur til að
snúa lífrænum úrgangi til uppgræðslu.
Þegar úrganginum er safnað og hann
fluttur burt frá upphafsstað sleppir svo
ábyrgð sjálfra þátttakendanna, með því
að flokka hafa þeir staðið við sitt, og við
tekur ábyrgð umsjónaraðila Skil 21. Sá
er uppgræðslusamtökin Gróður fyrir fólk
í Landnámi Ingólfs (GFF). Ábyrgð GFF
felst í að sjá til þess að efnin séu unnin
samkvæmt forskrift verkefnisins og
moltunni beint til uppgræðslu. Sam-
starfsaðili GFF við söfnun, flutninga og
vinnslu hefur frá upphafi verið Gáma-
þjónustan hf.
í aðdraganda þess að Reykjavík varð ein
af menningarborgum Evrópu árið 2000
var verkefninu „Skil 21“ hrundið af stað.
Eins og menn muna voru einkunnarorð
Reykjavíkur af því tilefni Menning og
náttúra. Verkefnið þótti viðeigandi í
þessu tilefni og sýna víðfeðmari skilning
á menningarhugtakinu en venja er, sam-
band mannfélags við náttúru væri í hæsta
máta spuming um menningu, a.m.k.
siðmenningu.
Verkefnið fékk fljótlega sitt eigið
merki sem hugsað var til notkunar á
sama hátt og önnur umhverfismerki. I
merkinu koma fram nokkrir helstu þættir
þeirrar hugsunar sem liggur að baki.
Merki menningarborgarinnar, krossfisk-
urinn, er þar á ferð auk tilvísunar til nýrr-
ar aldar og skilvísi við móður jörð og
gróðurríkið. Tilgangur merkisins er
áþekkur öðrum umhverfismerkjum en
boðskapur þess er þó ólíkur að ýmsu
leyti. Merkið er ekki bundið einstökum
vörum heldur einstökum fyrirtækjum eða
stofnunum sem gerst hafa þátttakendur í
Skil 21. Eins og önnur umhverfismerki
ber það ákveðinn boðskap út á markað-
inn frá seljendum til neytenda.
Uppspretta frjósemi
Til grundvallar Skil 21 liggur sú náttúru-
fræðilega staðreynd að efni eru í sífelldri
hringrás í náttúrunni og eru þannig stöð-
ug uppspretta frjósemi í gróðurríkinu. í
stað þess að láta lífræn úrgangsefni fara
til spillis sem sorp er hugsunin í Skil 21
sú að beina þeim í farveg þar sem þau
nýtast til uppgræðslu. Moíd eins og við
þekkjum hana í ríki náttúrunnar er í raun
að mestu umbreyttar leifar dauðra líf-
vera. Moldin er næringarrík vegna þess
að hún geymir næringarefni sem til-
heyrðu fyrri kynslóðum plantna og dýra
og standa nú til boða nýmyndun í lífrík-
inu. Moldin myndar kjöraðstæður fyrir
mikilvægasta efnahvarf jarðar og undir-
stöðu sjálfbærrar þróunar: ljóstillífun
plantna. Þar sem moldina vantar, eins og
tilfellið er mjög víða í landnámi Ingólfs
sem og víðar á landinu, er land uppblásið
og ófrjótt.
Skil 21 snúast því um að snúa lífræn-
um úrgangsefnum til gagns við upp-
græðslu á örfoka og gróðurlitlum svæð-
um. Þannig eru slegnar tvær flugur í einu
höggi. Komið er í veg fyrir að úrgangur
hlaðist upp en hann notaður þess í stað til
að auka og bæta gróðurfar. Urgangurinn
er þó ekki notaður fyrr en eftir umbreyt-