Bændablaðið - 12.07.2012, Side 17

17Bændablaðið | Fimmtudagur 12. júlí 2012
Frumvarp um framleiðslu innlendra léttvína fær seint brautargengi
Lögbrot sem ekki
þykja tiltökumál
- Karl Pálsson bruggari óttast ekki að komast í kast við lögin
Út um allar jarðir má finna lög-
brjóta sem sjá ekkert athugavert
við iðju sína. Sumir laumupúkast en
aðrir ekki, margir gera sér far um að
bjóða gestum og gangandi afrakstur
ólöglegs heimilisiðnaðar síns. Hér
er átt við öl- og víngerðarfólk sem
bruggar veigar fyrir sig og sína.
Heiðvirðir borgarar ættu ekki að
brjóta lögin en nú til dags virðist
heimabruggun almennt ekki vera
álitin tiltökumál. Lögreglan eltist
ekki við þá sem brugga léttar veigar
og enginn klagar þá heldur. Til eru
jafnvel þeir sem mæla fyrir breyttum
tímum í þessum efnum á hinu háa
Alþingi:
„Ég held að slík þekking [til vín-
gerðar] sé víða til í sveitum landsins
og muni verða eftirsóknarverð síðar,
þegar fólk þarf ekki að fela fram-
leiðsluna á flöskum í efstu hillunum í
búrinu í sveitinni. Fólk fengi þar með
að sýna sérþekkingu sína og kunn-
áttu og bera ljúffeng matarvín á borð
með íslenskri villibráð. Ég held að
það mundi auka gildi þess sem við
kunnum í íslenskri matargerð.“
Þannig hljómuðu lokaorð ræðu
sem Guðjón A. Kristjánsson flutti
á Alþingi í nóvember 2005, er
hann mælti fyrir lagabreytingum
sem gerðu Íslendingum heimilt
að ,,framleiða án leyfis vín úr inn-
lendum berjum, ávöxtum eða jurtum
til eigin neyslu sem í eru að rúmmáli
minna en 15% af hreinum vínanda.“
Frumvarpinu var vísað til annarrar
umræðu og allir fimmtíu þingmenn
sem viðstaddir voru atkvæðagreiðsl-
una greiddu því atkvæði sitt.
Breyttur tíðarandi
Frumvarp Guðjóns Arnars var í allt
öðrum anda en tilmæli fjármálaráðu-
neytisins til viðskiptaráðuneytisins
árið 1978 þar sem farið var fram á
það bréflega við viðskiptaráðuneytið
að sala gersveppa yrði færð í það
horf sem hún var í allt fram til ársins
1970, að gersveppir yrðu aftur teknir
af frílista og forræði á innflutningi
þeirra afhent Áfengis- og tóbaks-
verslun ríkisins. Upphaflega höfðu
gersveppirnir verið settir á frílistann
því gerbakstur brauða varð sífellt
algengari. Með því að takmarka sölu
á gersveppum vildi ríkið torvelda
fólki að brjóta áfengislögin, fyrir
utan það að ÁTVR var og er með
einkasölu á áfengi og kærði sig ekki
um samkeppni heimabruggsins. En
breytingin fór ekki í gegn, enda hefði
hún hvort eð er ekki bundið enda
á ólöglega bruggun og húsmæður
hefðu þurft að fara í Ríkið til að
nálgast gerið sitt.
Tilgangur íslenskra áfengislaga
er að vinna gegn misnotkun áfengis,
en skilgreiningin á áfengi í lögunum
er hver sá vökvi sem hefur meira en
2,25% af hreinum vínanda. Þetta
ákvæði veitir verslunum með vín-
gerðarefni skálkaskjól og bruggurum
yfirvarp. En hvað sem tautar og raul-
ar, þá segir skýrt í áfengislögunum
að brot við þeim varði sektum eða
fangelsi allt að sex árum. Er þetta eitt
af hinum frægu „gráu svæðum“ sem
fólk talar stundum um? Bændablaðið
ákvað að taka hús á einum glæponi
og bjórsvelg.
Fór að brugga vegna lítils
framboðs og dýrtíðar í Ríkinu
Karl Pálsson er hálf-íslenskur raf-
magnsverkfræðingur sem uppalinn er
í Ástralíu. Hann flutti hingað til lands
fyrir sjö árum og er nú giftur Katrínu
Brynju Valdimarsdóttur. Hann hafði
lært að brugga áður en hann kom til
landsins en fór ekki að nýta sér það
fyrr en hann settist að á Fróni.
,,Þegar ég kom hingað fyrir sjö
árum voru ekki til þær bjórtegundir
sem mér fannst góðar. Í dag er
hinsvegar farið að selja mun betri bjór
og úrvalið hefur aukist, en hann er
brjálæðislega dýr.“ Eiginkona Karls
er ekki sérlega hrifin af bjórnum sem
hann bruggar, en að hans sögn er það
ekki af því bjórinn sé vondur heldur
hafi hann ekki nennt að brugga annan
bjór en þann sem fellur að hans eigin
smekk. Konunni líki annarskonar
bjór. ,,Ég vil helst ekki drekka neitt
annað en ,,pale ale“ eða fölöl eins
og mætti þýða það. Það öl bragðast
dálítið eins og grænn Gæðingur í
vínbúðunum.“
Nú er bannað að brugga upp fyrir
2,25% áfengismagn. Finnst Karli
ekki óþægilegt að áhugamál hans
sé brot á landslögum?
,,Þetta er tæknilega ólöglegt. En
ég og aðrir félagar í Fágun, Félagi
áhugafólks um gerjun, höfum sent
lögreglunni póst og hringt og fengið
staðfestingu á því að lögreglan ætli
sér ekki að ákæra neinn eða elta uppi
þá sem brugga létt áfengi fyrir sig og
sína, en þeir segjast munu taka hart á
öllum sem eima. Við í Fágun viljum
fá þessum lögum breytt svo það verði
sannarlega löglegt að brugga. En ég
óttast það alls ekki að vera gripinn, ég
vil ekki fela neitt. Þegar þú byrjar að
fela hlutina byrjar fólk fyrst að halda
að þú sért að gera eitthvað annað og
vafasamara. Það eru 500 skráðir með-
limir á spjallborði Fágunar á netinu,
70 manns tóku þátt í síðustu heima-
bruggskeppninni sem var haldin á
KEX Hostel í Reykjavík og verðlaun
voru veitt fyrir besta bruggið. Þrátt
fyrir þetta veit ég ekki um neinn sem
hefur komist í kast við lögin.“
Karl segist þó stundum hitta fólk
sem átelur hann fyrir að brjóta lögin.
Það angrar hann þó ekki mikið, það
sem angrar hann meira er mikill fjöldi
fólks sem álítur heimabrugg vera eitt-
hvað ógeðslegt. ,,Sumir segja: ,,Við
brugguðum heima þegar við vorum
sextán ára og það var vont.“ Já, segi
ég, ef þú kaupir ódýrt „kitt“, setur
kíló af sykri, bíður í viku og heldur að
þú sért með bjór, þá er það auðvitað
bölvað skólp. Til að brugga ljúffengan
gæðabjór þarftu gott hráefni, rétt
áhöld og mikla kunnáttu og tíma og
síðast en ekki síst áhuga.“
En ýtir heimabruggun ekki undir
misnotkun áfengis?
„Kannski er ekki verra að vera dálítill
alki með þetta áhugamál. En ég gæti
sennilega unnið þá tíma sem ég
nota í bruggunina og keypt mér jafn
mikinn bjór fyrir peningana. Það eru
örugglega margir alkar sem brugga,
en þú verður ekki bruggari af því
þú sért alki. Þetta er heilmikil vinna
ef þú vilt gott efni. Þú getur búið
til vont alkóhól á stuttum tíma, til
dæmis gambra úr sykri og vatni. En
hann er virkilega vondur á bragðið.“
Karl lætur því lögin, sem ekki er
framfylgt, ekki stöðva sig og situr
sáttur við ilm úr gullnu glasi.
Löndin sem Ísland miðar sig við
Í flestum löndum Evrópu er heima-
bruggun leyfð svo lengi sem afurðin
er ekki seld, en sumsstaðar eru því
takmörk sett hve mikið má brugga
árlega og sumsstaðar þarf að til-
kynna skattayfirvöldum um heim-
ilisiðnaðinn. Hið sama má segja um
Bandaríkin og Kanada. Á hinum
Norðurlöndunum er heimabruggið
leyft. Í Noregi, sem er eitt af fáum
löndum í heiminum sem skattleggur
áfengi álíka hátt og Ísland, eru lög
um heimabrugg nokkuð frjálsleg. Þar
má brugga ótakmarkað magn heima
fyrir svo lengi sem veigarnar eru ekki
seldar.
En hvað verður þá um hina
fögru framtíðarsýn Guðjóns Arnars
Kristjánssonar sem hann lýsti er
hann mælti fyrir frumvarpi sínu
um lögleiðingu heimagerðs víns?
Hvað verður um frumvarpið sem
hann mælti fjórum sinnum fyrir á
fjórum mismunandi löggjafarþingum
og var nú síðast samþykkt af öllum
viðstöddum þingmönnum? Það veit
aðeins Allsherjarnefnd Alþingis.
Fjórum sinnum hefur Allsherjarnefnd
gleypt frumvarpið með húð og hári,
frumvarpið lent inni á borði hjá
nefndinni en aldrei snúið aftur til
annarrar umræðu. En nú er svo ástatt
að eini flutningsmaður frumvarps-
ins sem enn situr á þingi er Birkir
J. Jónsson í Framsóknarflokki. Ætli
honum sé málefnið jafn hugleikið og
Guðjóni Arnari?
Heimildir:
www.althingi.is ‒ 50. mál laga-
frumvarp 132. löggjafarþingi &
Áfengislög 1998 nr. 75 15. júní
Þjóðviljinn, 4. október 1978
http://en.wikipedia.org/wiki/
Homebrewing#Legality
http://is.wikipedia.org/wiki/Germálið
Myndir og texti:
Níels Rúnar Gíslason
Karl með suðupottinn sinn og sekk af korni sem hann pantar af brew.is. Öll bjórframleiðslan fer fram í litlu og
þröngu eldhúsi, og þarf ekki meira til.
Karl með heimabruggið við bjórdæluna sína. Í ísskápnum geymir hann
bjórkútana og kolsýruna og getur því alltaf fengið sér ískaldan bjór af
krana. Þess má til gamans geta að hitastigi bjórsins í ísskápnum er stjórnað
þráðlaust úr heimilistölvunni.
STÓÐHESTUR Á LITLALANDI
IS1998187140 Ægir frá Litlalandi
Litur:
Brúnn
Ræktendur:
Jenný Dagbjört Erlingsdóttir
Sveinn Samúel Steinarsson
Eigandi:
Hrafntinna ehf
F.: IS1986186055 Orri frá Þúfu í Landeyjum
Ff.: IS1982151001 Otur frá Sauðárkróki
Fm.: IS1983284555 Dama frá Þúfu í Landeyjum
M.: IS1992287205 Hrafntinna frá Sæfelli
Mf.: IS1989188560 Kolskeggur frá Kjarnholtum I
Mm.: IS1981287206 Perla frá Hvoli
Sköpulag:
8,5 - 8,5 - 9,0 - 9,0 - 8,5 - 8,0 - 9,0 - 9,5 = 8,71
Hæfileikar:
8,5 - 8,5 - 7,5 - 8,0 - 8,5 - 9,0 - 7,5 = 8,37
Aðaleinkunn:
8,51 - Kynbótamat 116
Upplýsingar um notkun gefa:
Jenný s. 893-5757 og
Sveinn s. 892-1661.
Netfang: litlaland@simnet.is