Bændablaðið - 12.07.2012, Síða 26

26 Bændablaðið | Fimmtudagur 12. júlí 2012
Aukið flugöryggi fugla
Fuglafræðistofnunin Sempach
í Sviss telur að hundruðir
þúsunda fugla deyi þar í landi
árlega er þeir rekast á glugga á
flugi. Nú hefur stofnunin, ásamt
glerframleiðandanum Glas
Trösch, náð að hanna glugga með
íbrenndum röndum sem vart eru
greinanlegar og draga stórlega úr
óþarfa dauðsföllum fugla.
Nýja gluggalínan frá Glas
Trösch heitir Birdprotect
en samkvæmt rannsóknum
fuglafræðistofnunarinnar Sempach
eru 90% minni líkur á því að fuglar
endi líf sitt á nýju gluggunum. Á
nýbyggðri íþróttahöll í Sursee var
helmingi glugganna að utanverðu
skipt úr fyrir nýju uppfinninguna. Að
sögn Hans Schmid, fuglafræðings
sem sá um talningu dauðsfalla, var
niðurstaðan góð: á eins og hálfs árs
tímabili flugu 38 fuglar á gömlu
gluggana en aðeins fjórir á þá nýju.
Nýju gluggarnir kosta um
fjórðungi meir en venjulegir gluggar
og er þónokkur eftirspurn eftir þeim.
Þeir eru ekki síður hugsaðir sem
staðgenglar fyrir speglagler þegar
það er notað til að bæta einangrun
bygginga og kasta frá sér sólarljósi.
Rendurnar í Birdprotect, sem sjást
varla nema við nánari athugun, sjúga
nefnilega í sig útfjólubláa geisla og
lækka þannig húskælingarkostnað í
heitari löndum.
Hvað það nákvæmlega er í nýju
gluggunum sem bjargar fuglunum
frá bráðum dauða er ekki vitað
en tvennt kemur þar til greina.
Annars vegar gæti það verið
bjöguð spegilmynd sem fælir þá frá,
hinsvegar gæti það verið útfjólubláa
ljósið sem rendurnar draga í sig en
sumir fuglar hafa þann eiginleika að
greina útfjólublátt ljós sem þeir geta
nýtt sér við fæðuöflun. Hvað sem
það nú er þá skiptir það fuglavini
litlu máli, mestu skiptir að glerið
bjargar fuglum.
Ómögulegt er að meta hve margir
fuglar deyja árlega hér á landi. Að
sögn Gunnars Þórs Hallgrímssonar,
fuglafræðings og forstöðumanns
Náttúrustofu Reykjaness, eru það
fyrst og fremst fuglar sem eru nálægt
mannabústöðum sem lenda í þessum
árekstrum hér. Þetta eru þrestir,
þúfutittlingar, auðnutittlingar og
maríuerlur. Helst gerist það við
glerskála og þar sem sést úr einum
glugga í annan. Stöku smyrill endar
líf sitt á rúðunum en þá er smyrillinn
að elta spörfugla í görðum. Gunnar
telur ekki að íslenskum fuglum stafi
hætta af nýlegum stál- og glerhýsum
eins og til dæmis Hörpunni. Hér á
landi stafi þó álftum og gæsum
nokkur hætta af raflínum.
Áhugavert væri þó að taka
Svisslendingana til fyrirmyndar og
rannsaka tíðni fuglaárekstra hér við
land. Hversu margir fuglar láta til
dæmis líf sitt á glerstrætóskýlum?
Fuglavinir í útlöndum benda
nefnilega á að hér sé um falið
vandamál að ræða, þar sem rándýr
og kettir séu fljótir að tína fuglana
upp og gæða sér á þeim.
Kýr á beit
Gæði drykkjarvatns í beitarhögum
Aðgangur að hreinu og fersku
vatni er öllum kúm nauðsynlegur
og einn áhrifamesti þátturinn
varðandi heilbrigði þeirra og
afurðir. Alltof oft eru þó gæði
drykkjarvatns fyrir mjólkurkýr
á beit ekki nógu góð og þarf engan
að undra að kýrnar skili ekki
hámarksafurðum á slíkum búum.
Mikil vatnsþörf
Stór hluti mjólkur er vatn (um
87%) og því lykilatriði að kýr hafi
gott aðgengi að góðu og rennandi
vatni á beitinni. Vatnsþörfin er bæði
háð umhverfishitastigi (lofthita) og
dagsnyt. Sem dæmi má nefna að kýr
með 20 til 30 kg dagsnyt þurfa að
innbyrða um 100 lítra á dag, miðað
við algengan lofthita hér á landi, til
að halda uppi þessari framleiðslu.
Eðlilega kemur hluti þessara þarfa í
gegnum beitina, sem er með 16-20%
þurrefni. En meginhluta vatnsins
þurfa kýrnar að drekka.
Rétt er að minna einnig á mikil-
vægi þess að gefa nýbærum mikið og
gott vatn. Þegar mjólkurframleiðslan
hefst snareykst vatnsþörfin. Álag á
kýrnar við burðinn sjálfan er einnig
mikið. Gott ráð er að gefa kúm vatn
úr fötu strax eftir burðinn. Þetta
hjálpar þeim að ná sér betur af stað,
sérstaklega eftir erfiðan burð.
Drykkjaratferli
Á beit drekka kýr 2-5 sinnum á sólar-
hring, allt eftir fjarlægð í vatn og
drekka þær allt að 20 lítra af vatni
á mínútu við kjöraðstæður. Sé mjög
langt í drykkjarstaðinn drekka kýrnar
bæði sjaldnar og minna og er því gott
að miða við að í næsta drykkjarkar
sé að hámarki fárra mínútna gangur.
Best er að hafa ávallt góðan drykkjar-
stað nálægt kúnum, s.s. drykkjarker,
t.d. tengt við sírennsli og/eða búið
flotholtsventli. Þannig má tryggja
kúnum öruggt og gott vatn stutt frá
þeim, þó svo að beitarsvæðinu sé
breytt og girðingar færðar til.
Vanda skal frágang og viðhald
Reglan um uppsetningu á
drykkjarkerum er einföld: 12 kýr á
hvern lengdarmetra drykkjarkers.
Mörgum finnst þetta mjög vel í
lagt og má vel vera, en rétt er þá
að minna á niðurstöður erlendra
rannsókna sem sýnt hafa að því
betra sem aðgengið er að vatninu,
því meiri mjólk skilar sér í tankinn.
Annað atriði sem kemur stundum
fyrir er röng hæð á drykkjarkerunum.
Kúm er eiginlegt að drekka vatn með
höfuðið í ákveðinni stöðu. Eftir því
sem kerin eru hærri, því erfiðara er
fyrir kýrnar að „þamba“ vatnið ‒ sem
er einmitt það sem við viljum að þær
geri. Hafið því ekki meira en 80 cm
frá efstu brún pallsins fyrir neðan.
Oft er það svo að kúm er ætlað að
drekka vatn úr næsta læk. Ef svo er
þarf að huga sérstaklega að þeim stað
þar sem kýrnar eiga að drekka. Til
þess að minnka líkur á óhreinindum
á júgri og fótum er afar mikilvægt
að hafa viðkomandi drykkjarsvæði
malarborið. Það minnkar einnig
líkurnar á því að vatnið sem kýrnar
drekka verði óhreint.
Ekki er algjörlega hægt að koma
í veg fyrir að óhreinindi berist í
drykkjarkör svo þau þarf að þrífa
reglulega. Gott er að miða við að ef
þér finnst vatnið of óhreint til þess
að drekka það, þá er það ekki heldur
æskilegt fyrir kýrnar þínar.
Snorri Sigurðsson
sns@vfl.dk
Þekkingarsetri landbúnaðarins
í Danmörku
Helmingur glugganna í þessari íþróttahöll í Sursee er með röndum.
Árekstrum fugla á gluggana hefur fækkað um 90%.
Ekki óalgeng sjón sums staðar. Fuglar átta sig ekki á fyrirstöðunni og láta
lífið í hrönnum.
Fuglavinir í Sviss berjast fyrir aukinni meðvitund um óþörf dauðsföll fugla.
Þeir vilja að arkítektar taki tillit til fugla í hönnun sinni. Hér er dæmi um
strætóbiðstöð sem þeir telja til fyrirmyndar.
Ísland er með’etta
Nýtt og umfangs-
mikið átak innlendrar
ferðaþjónustu er hafið
Fimmtudaginn 12. júlí, hefst sann-
kallað stórátak í kynningu inn-
lendrar ferðaþjónustu. Verkefnið
Ísland er með’etta er sameigin-
legt verkefni allra markaðsstofa
landsins, Ferðaþjónustu bænda
ásamt Opnum landbúnaði og
Beint frá býli, Höfuðborgarstofu
og Ferðamálastofu en markmið
þess er að hvetja Íslendinga til
ferðalaga innanlands og kynna
fyrir þeim allar þær stókostlegu
upplifanir sem landið hefur upp
á að bjóða. Nýtt og glæsilegt vef-
svæði, undir merkjum átaksins,
islandermedetta.is, hefur verið
opnað. Þar gefst landsmönnum
færi á að kynna sér allra handa
ævintýri og upplifanir á einstak-
lega aðgengilegan hátt.
„Vefsíðan islandermedetta.
is er einskonar gullkista af
ævintýrum og upplifunum fyrir
alla fjölskylduna, og það sem gerir
hana sérstaklega væna er að þar má
leita eftir landshlutum, athöfnum
og árstíðum. Auk þess bjóðum við
landsmönnum að senda inn sínar
myndir af fjölbreyttum upplifunum
sínum af landinu okkar,“ segir
Ólöf Ýrr Atladóttir ferðamálastjóri.
„Íslendingar ættu hiklaust að leyfa
sér að vera ferðamenn á Íslandi og
greiða fyrir þjónustu og afþreyingu,
fá leiðsögn um okkar einstæðu
náttúru- og menningarminjar,
panta gistingu og kaupa góðan mat.
Ísland er kraumandi af spennandi
ævintýrum fyrir alla fjölskylduna því
hér er hægt að upplifa svo margt sem
er alveg einstakt á heimsvísu.“
Ferðaþjónusta bænda í sam-
starfi við Beint frá býli og Opinn
landbúnað eru þátttakendur í þessu
verkefni. Félagsaðilar eru hvattir
til að taka virkan þátt í að markaðs-
setja upplifunina „Upp í sveit“
með skemmtilegum hætti þannig
að Íslendingar eigi eftir að sækja í
enn meira mæli í þá þjónustu sem
ferðaþjónustubændur og aðrir í land-
búnaðarferðaþjónustu hafa upp á að
bjóða allan ársins hring.
Sjá: www.islandermedetta.is