Fréttablaðið - 15.03.2012, Page 19

FIMMTUDAGUR 15. mars 2012 19
Á undanförnum árum hefur málssóknum vegna æru-
meiðinga og brota gegn frið-
helgi einkalífs fjölgað umtals-
vert á Íslandi. Ástæðan fyrir
þessari aukningu er tvíþætt að
mati höfundar. Annars vegar er
fólk meðvitaðra um rétt sinn.
Hins vegar óvönduð vinnubrögð
blaðamanna og ritstjóra hjá til-
teknum útgefendum. Tveir út-
gefendur eru í algjörum sérflokki
hvað varðar fjölda málssókna.
Það eru Birtíngur útgáfufélag og
DV. Umfjöllunin hér á eftir er tak-
mörkuð við þann síðarnefnda.
Tjáningarfrelsið felur í sér
mikils verð réttindi, en því
fylgja líka skyldur. DV hefur á
undan förnum árum fullnýtt sér
tjáningar frelsið, en virðist vera
algjörlega fyrirmunað að skilja þær
skyldur sem því fylgja. Af leiðingin
af þessu heilkenni DV eru ítrekaðar
málssóknir vegna ærumeiðinga og
brota gegn friðhelgi einkalífs. Það
er raunar sérstakt rannsóknar-
efni að DV skuli finnast tíma
sínum betur varið í réttar sölum á
Lækjartorgi og við Arnarhól en að
segja fréttir. Til einföldunar fyrir
DV má draga skyldurnar saman í
þrjár reglur sem flestum hafa verið
inn rættar frá blautu barnsbeini. Í
fyrsta lagi að sannleikurinn sé
sagna bestur. Í öðru lagi að menn
eigi að koma fram við náungann
eins og þeir vilja að sé komið fram
við sig. Í þriðja lagi að aðgát skuli
höfð í nærveru sálar.
Nýlega var forsíðufrétt í DV
sem braut gegn öllum þremur
framangreindum reglum, en þar
var fjallað um Birki Kristinsson,
fyrrverandi knattspyrnumann og
starfsmann Glitnis/Íslandsbanka.
Á forsíðu DV í umrætt skipti var
mynd af Birki ásamt eftirfarandi
fyrirsögn:
Y F I R H EY R ÐU R. Birk ir
Kristins son flæktur í meinta
markaðsmisnotkun.
Forsíðunni var augljóslega ætlað
að skapa þau hughrif að Birkir
sætti rannsókn yfirvalda og væri
með réttarstöðu sak bornings vegna
rannsóknar lögreglu á meintri
markaðs misnotkun. Til þess að
komast að því að svo væri ekki
var nauðsynlegt að lesa fréttina
sjálfa á inn síðum blaðsins, en þar
kom fram að Birkir væri vitni í
málinu. Hér ber að hafa í huga
að forsíða DV fer víða og er stillt
upp með áberandi hætti á útsölu-
stöðum blaðsins og kemur þannig
fyrir sjónir tug þúsunda. Öðru
máli gegnir um fréttina sjálfa á
innsíðum blaðsins sem margfalt
færri sjá. Með forsíðufréttinni er
því dróttað að æru Birkis sem er
refsiverð og skaðabótaskyld hátt-
semi sem DV og ritstjórar blaðsins
bera ábyrgð á að lögum.
Í þessu sambandi má velta því
upp hvort ritstjórum DV þætti
eftir farandi fyrirsögn ásamt
myndbirtingu á forsíðu víðlesins
dagblaðs viðeigandi og réttlát ef
þannig háttaði til að ritstjórarnir
væru vitni í sakamáli.
Yfirheyrðir. Ritstjórar DV
flæktir í meint kynferðisbrotamál.
Á haustmánuðum 2011 var
forsíðufrétt í DV sem var sama
marki brennd, en á forsíðunni var
mynd af Bjarna Benediktssyni,
formanni Sjálfstæðisflokksins,
sem þakti 3/4 hluta forsíðunnar.
Yfir forsíðuna var skrifað með
stríðsletri BJARNI BEN YFIR-
HEYRÐUR, en yfirfyrirsögn for-
síðunnar var Ákærur yfirvofandi
í Sjóvár-málinu. Í undirfyrirsögn
á forsíðu kom síðan fram að for-
maður Sjálfstæðisflokksins væri
vitni í málinu.
Hér er forsíðunni augljóslega
ætlað að skapa þau hughrif hjá
lesendum að Bjarni Benediktsson
sé með réttarstöðu sak bornings
vegna lögreglurannsóknar á svo-
kölluðu Sjóvár- eða Vafningsmáli
og að hann verði senn ákærður. Ef
tilgangur DV var annar þá hefði
hin risavaxna mynd að sjálfsögðu
verið af þeim aðilum sem eru með
réttar stöðu sak bornings í málinu og
verða hugsanlega ákærðir. Það er
því augljóst að annarleg sjónar mið
réðu framsetningu fréttarinnar
á forsíðu DV í umrætt skipti eins
og virðist reyndar vera með allan
frétta flutning DV af málinu, en
blaðið virðist ekki þreytast á því
að endurbirta í sífellu sömu fréttina
af málinu, alltaf með Bjarna
Benedikts son í forgrunni, sem er
sérkennilegt þar sem hann er vitni
í málinu en ekki sak borningur. Það
er mál að linni.
Fréttir DV
Þegar um þjóðkirkjuna er rætt er ef til vill ekki ávallt haft í
huga að hún er samband kristinna
safnaða sem starfa á evangelísk-
lútherskum grunni um landið vítt
og breitt. Sú hugmynd að hún sé
stofnun með aðsetur í Reykja-
vík nær alls ekki utan um veru-
leika hennar. Mikilvægt er að
hafa þetta í huga þegar málefni
kirkjunnar eru annars vegar.
Í aðdraganda vals á nýjum
biskupi hefur staða og starf þjóð-
kirkjunnar verið í brennidepli
og málefni er hana varða virðast
hugleiknari fólki en margan hefði
grunað. Það er gleðiefni að kristið
fólk í landinu gerir sér far um að
skoða kirkju sína og orða það sem
á því brennur.
Meðal frambjóðenda hefur
borið nokkuð á þeirri orðnotkun
að þjóðkirkjan eigi að vera fram-
sækin og þurfi að móta stefnu í
hinum ýmsu efnum. Þetta orð-
færi er sótt í stjórnmálin eins og
allir sjá um leið og á það er bent.
Þótt ýmislegt kunni að skarast í
trúarlífi og stjórnmálum hef ég
á liðnum dögum áréttað það hvar
sem ég hef komið að kristin trú
okkar er lífssamband manns við
skaparann og án hennar væri
enginn söfnuður, engin kirkja,
og gilti þá einu hver framsæknin
væri og stefnumótunin.
Því hef ég kosið að benda
eindregið á nauðsyn þess að
þjóðkirkjan haldi sig við þann
grundvöll sinn sem er boðun
hinnar kristnu trúar og láti sig
varða það helzt sem til hennar
friðar heyrir og er fagnaðar-
erindið sjálft. Í því er sú stefnu-
mótun nýs hugarfars sem ávallt
hefur verið þar ef að er gáð og
þar sækir lífið fram ef nokkurs
staðar, sé það á annað borð boðað.
Hin góða barátta trúar og vonar
hverfist um fagnaðarerindið og
þá fyrirmynd kærleikans sem
við eigum í Kristi Jesú en ekki
í ólíkum hugmyndum manna um
tilvistarleg efni eða stjórnmála-
áherzlur einar.
Sáðgarður kristinna safnaða er
ekki útpælt beð sem ekkert fær í
vaxið út af stöðugu umróti, heldur
er hann reitur fyrir gróður sem
sáð er til, beinlínis í von um góða
uppskeru sem setningar manna og
pælingar þeirra geta ekki til leiðar
komið. Líf þjóð kirkjunnar, þ.e.
safnaðanna í landinu, er undir því
komið að við ekki aðeins munum
þetta, heldur um göngumst kristna
kirkju okkar í þeim anda að hún sé
ekki manna verk.
Þar sem ég hef gefið kost á
mér í embætti Biskups Íslands,
vil ég að þessu sögðu minna kjör-
menn og landsmenn á þá brýningu
Krists að þeir beri val kostina
fyrir brjósti sem bænarefni er á
sinn hátt varðar samfélag hinnar
kristnu vonar fyrir landsins
börn á komandi tíma. Biðjum
því herra upp skerunnar að hann
sendi til hennar þann þjón sem við
þörfnumst sem kirkja, umfram
það sem okkur kynni í svipinn að
langa í.
Ykkar einlægur, Þórir Jökull
Þorsteinsson.
Biskupsval er
bænarefni
Grein formanns og varafor-manns velferðarráðs í Frétta-
blaðinu í gær um mikilvægi fjöl-
breytileikans í þjónustu við
fullorðið sjálfráða fólk sem hefði
val um hvar það fær þjónustu var
ágæt og hefði átt vel við í umræðu
um tryggingafyrirtæki eða annan
samkeppnisrekstur þar sem við-
skiptavinir hafa raunverulegt val.
En velferðarþjónustu hins opin-
bera er lítill sómi sýndur með
skrifum sem þessum.
Meirihluti Besta flokks og Sam-
fylkingar tók af miklum myndug-
leik á samskiptum trúar- og lífs-
skoðunarfélaga við mennta- og
uppeldisstofnanir með skýrum
reglum sem nú hafa tekið gildi.
Markmið þeirra er að verja og
vernda börn fyrir innrætingu af
trúarlegum toga. Það er vel, og í
fullu samræmi við mannréttinda-
stefnu borgarinnar, þar sem kveðið
er á um að öll þjónusta borgarinnar
skuli einkennast af jákvæðum
sam skiptum og gagnkvæmri
virðingu, óháð stjórnmála- eða
trúarskoðunum fólks, að umhverfi
og þjónusta skuli vera fordóma-
laust og að unnið skuli að því að
útrýma slíku. Það er einkennileg
túlkun á mannréttindastefnunni
að hún skuli aðeins gilda um börn
en ekki fullorðna og enn einkenni-
legri eru fullyrðingar um að þessir
fullorðnu einstaklingar sem um
ræðir hafi val.
Meirihlutinn felldi tillögu Vinstri
grænna um að sambærilegar reglur
yrðu settar um samskipti velferðar-
sviðs við trúar- og lífsskoðunar-
félög eins og skóla- og uppeldis-
stofnanir. Uppgefnar ástæður eru
auðhrekjanlegar eftirá skýringar.
Hið rétta er að meirihlutann
skortir pólitískan vilja til að fylgja
eftir mannréttindastefnunni og
kýs að standa með sterkum og
áhrifa miklum trúfélögum gegn
fólki sem er í viðkvæmri stöðu.
Raunveruleikinn er sá að utan-
garðsfólk hefur ekkert val.
Þjónusta Velferðarsviðs er í
fæstum tilfellum hluti af fjöl-
breyttri flóru, heldur oft það
eina sem borgarbúum stendur
til boða. Utangarðsfólk sem þarf
á þjónustunni að halda er ekki í
aðstöðu til að gera kröfur og þeirra
á meðal eru fáir sem geta barist
fyrir hugsjónum um trúfrelsi
eða fordómaleysi. Hér er um við-
kvæman hóp að ræða sem nauð-
synlegt er að verja fyrir ágangi
eða innrætingu trúfélaga – hvort
sem meirihlutanum líkar betur
eða verr.
Velferðarþjónusta
öryggis, virðingar og
mannréttinda
Dómsmál
Vilhjálmur H.
Vilhjálmsson
hæstaréttarlögmaðurBiskupsembættið
Þórir Jökull
Þorsteinsson
prestur
Samfélagsmál
Sóley
Tómasdóttir
borgarfulltrúi
Þorleifur
Gunnlaugsson
varaborgarfulltrúi
Það er gleðiefni að kristið fólk í landinu
gerir sér far um að skoða kirkju sína og
orða það sem á því brennur.