Alþýðuhelgin - 09.01.1949, Blaðsíða 8

Alþýðuhelgin - 09.01.1949, Blaðsíða 8
ALÞYÐUHELGIN blessuðum Guðmundi, heilögum Þorláki og heilögum Jóni. Klæði þetta er stórmerkur vitnisburður um hinn sérstæða, íslenzka útsaum, sem víða hefur vakið mikla athygl^ ís. lenzk altarisklæði með þessum saum eru allvíða í erlendum söfnum og þykja hvarvetna kjörgripir. — Hve gamalt er altarisklæðið frá Hólum? — Ekkert þori ég að fullyrða um það, en mörg þessara altarisklæða með forna saumnum munu vera frá 14. öld, sum yngri. — Þessi klæði halda sér furðan. lega. — Já, merkilega vel. Taktu eftir þessum skæra, rauða lit í kápum biskupanna, sem er eins og nýr af nálinni. Biskupskápa Jóns Arasonar. — Hvernig hafa konurnar náð þess- um hreinu og fögru litum á klæðið? — Það er ekki gott að segja. En hitt má fullyrða, að ýmisleg kunnátta fyrri tíma í litagerð hefur alveg glat- azt. — Hér eru margir fleiri gripir? — Þarna sérðu nokkra hökla. Safn. ið á mikinn fjölda af höklum, senni lega um hundrað, þó nokkra úr ka- þólskum sið. Sumir þeirra eru merki leg listaverk, fagurlega útsaumaðir af listamannahöndum. — Og þarna er fjöldinn allur af kaleikum. — Hér er til afar gott safn af þeim, og eru margir frá kaþólskum tíma. Sumir þeirra eru erlendir. Lang- merkastur þeirra er hinn frábæri kaleikur úr Skálholtsdómkirkju. Hann er úr gylltu silfri, með greypt. um myndum og steinum. Talinn vera ítalskur og frá 14. öld, afbragðsgripur að fegurð og listfengi. '— Eru svo til íslenzkir kaleikir? ' — Állmargir kaleikanna eru taldir íslenzk smíði. Þar af eru nokkrir með rómönsku lagi, og því gamlir, frá 13. öld. Bera þeir ljósan vott um að silfursmiði hefur bá verið hér á mjög háu stigi. Óvíða, a. m. a. á Norðurlöndum, er saman komið jafn- gott safn af kaleikum úr kaþólskum sið og hér. — Engir gullkaleikir? — Þeir eru hér ekki til. Landið var aldréi auðugt af gripum úr gulli. Er ekki getið um aðra gullkaleika hér á landi en kaleik þann hinn mikla, sem Jón biskup Arason gaf Hóladómkirkju og Danir höfðu á brott með sér eftir aftöku hans, og annan gullkaloik í Skálholti, en hann hefur vafalaust farið sömu leiðina. — Hvað viltu segja mér um kirkju. gripi frá síðari öldum? — Af " seinni alda gripum vekia langmesta athyeli mannamvndir ým« ar, aðallega biskupamyndir og minn. ingatöflur. — Hvers konar minningatöflur eru það? — Hér getur þú séð nokkrar þeirra. Tnflur bessar' svna e)ase\aPa bann sið 17. oe 18. aldar manna. að láta mála siálfa sig og vandnmenn sína undir krossinum á Goleata. Þarna getur að líta slíkar töflur til minninear um Maenús nri'iða ásamt konu oe börnum. Ara í Öeri oe konu hans. ágæta mvnd. séra Ólaf í Kirkiu. bæ o. m. fl. Mvndir bessar. ssm allar eru málaðar erlendis eða af erlendum mönnum. voru hengdar upn í kirki- unum oe stunrlum notaðar í staðinn fyrir altaristöflur. — En biskupamvndirnar? — Úr dómkirkjunni á Hólum hafa komið til safnsins nokkrar biskupa- myndir. Skemmtilegust þeirra er hið alkunna málverk af Guðbrandi bisk. upi Þorlákssyni. Auk frummyndar. innar eru til af því fjórar eftirmyndir. Þá er hér skemmtileg ,saumuð mynd af Þorláki biskupi Skúlasyni. Hana saumaði dóttir Þorláks. Þar er enn eitt sýnishorn hins forna og sérstæða islenzka útsaums. Ennfremur er þér stórt málverk af Gísla biskupi Þor. Katrín helga. Ein ihinna fösru mvnda.á biskups- kápu Jóns Arasonar. lákssyni og konum hans þremur, og ioks málverk af nokkrum hinum slð. ustu biskupum á Hólum, Steini Jóns. syni, Halldóri Bryniólfssyni, Gísla Magnússyni og Sigurði Stefánssyni, er var seinastur Hólabiskupa. Öll eru þessi málverk hingað komin úr Hólakirkju, og er hörmulegt til þess að vita, að ekki skuli annað eins vera til úr Skálholtskirkju. Er þó vit- að, að margar biskupamyndir og önnur málverk voru þar til allt fram að þeim tíma, er biskupsstóllinn var fluttur þaðan. Þær myndir virðast flestar eða allar glataðar með öllu, og er það óbætanlegt tjón. SKRÚÐHÚSH). Þá hverfum við úr kirkjunni og göngum yfir í næsta sal, sem kallað-

x

Alþýðuhelgin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðuhelgin
https://timarit.is/publication/1050

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.