Fréttablaðið - 05.06.2014, Blaðsíða 19

FIMMTUDAGUR 5. júní 2014 | FRÉTTAVIÐTAL | 19
Lengra ítarlegra viðtal við
Vilhjálm Snædal má nálgast á
Visir.is.
visir.is
Jökla, eða Jökulsá á Dal eða Jökulsá á Brú, er ólgandi
jökulsá á Austurlandi. Hún á upptök sín í Brúarjökli
og fellur um Jökuldal, niður í Jökulsárhlíð þaðan sem
hún rennur að ósi í Héraðsflóa.
Þegar útsendarar Fréttablaðsins voru á ferð þar á
dögunum var hún úfin og ill að sjá. Miklar vorleysing-
ar eru enda mikill snjór í fjöllum eystra eftir veturinn.
Þverár og lækir steypast yfir heiðarbrún, niður dals-
hlíðar og út í Jöklu, sem lengi tekur við.
Eftir að áin var virkjuð með Kárahnjúkavirkjun fer
megnið af jökulvatni árinnar um jarðgöng til Fljóts-
dals.
Áin er þannig orðin tær og bergvatnsá mestan
hluta árs, nema í vorleysingum og þegar uppi-
stöðulónið við Kárahnjúka, Hálsalón, er fullt en þá er
jökulvatninu hleypt niður gljúfur þar sem Jökla hefur
sorfið sér leið um hálendið og niður dal– verðandi
stórlaxabændum í Jökuldal til nokkurrar hrellingar.
JÖKLA ÚFIN OG ILL AÐ SJÁ
JÖKLA VIÐ SKJÖLDÓLFSSTAÐI Þegar ekki er hleypt yfirfallsjökulvatni í ána er hún gullfalleg berg-
vatnsá og hefur flest það til að bera sem prýða má afbragðs laxveiðiá. Mikið vatnasvæði er undir og
áin furðu vatnsmikil þótt jökulvatnið hafi verið tekið frá. MYND/JAKOB
MIKLAR VORLEYSINGAR ár og lækir steypast
hvítfyssandi niður hlíðar Jökuldals og út í á.
MYND/JAKOB
þeir létu, framsóknarmenn;
Stefán Bogi Sveinsson, forseti bæj-
arstjórnar, meðal annarra, með
Hrafnabjargarmönnum frændum
sínum. Þetta eru svo miklir aular.
Þær sögðu kerlingarnar að það skal
aldrei verða svo að helvítis Jökul-
dælingar fái laxinn okkar. Eins og
þær hafi haldið það, greyin, að lax-
arnir myndu fljúga fram hjá þeim.
Það vex gríðarlegur fjöldi af laxi í
ánni.“
Það hefur grundvallast á ríg frek-
ar en einhverju sem heitið getur vit?
„Já, það held ég að sé alveg
öruggt. Það grundvallaðist á því að
það er nefnilega þannig með mann-
skepnuna að mönnum er svo mis-
munandi léð frá drottins hendi.
Starfsemin sem er í höfðinu, hún
var ekkert endilega svo mikil. Hún
var ekki notuð. Þetta var ekta fram-
sóknarfólk, ágætt, en svo ómerki-
legt.“
Vilhjálmur segir nú sögu til
marks um ómerkilegheit framsókn-
armanna, af því að þeir sem að ánni
standa höfðu fengið vilyrði fyrir
styrk frá Alcoa og einnig Lands-
virkjun til að laga til við og í ánni,
svo laxinn kæmist um. En, þeim
framsóknarmönnum tókst að koma
í veg fyrir að af styrkveitingu gæti
orðið af hálfu Landsvirkjunar, svo
mikill þótti þeim ófriður um málið.
Hluti af afþreyingariðnaði
Vilhjálmur á vart orð í eigu
sinni til að lýsa þessum gern-
ingi. Og er honum þó sjald-
an orða vant. Þannig að það er
rétt að beina talinu að einhverju
öðru, svona uppbyggilegra.
Sérðu þá fyrir þér að verða feitur
laxabóndi hér fyrir miðjum Jökul-
dal?
„Ég veit nú ekkert um það. En,
snýst ekki lífið um það að … er
þetta ekki afþreyingariðnaður,
veiðin? Má ekki segja það? Eins og
hvað annað sem verið er að gera
fyrir ferðamenn? Ég held það. Og,
við þurfum peninga hér til að lifa.
Á þessu svæði. Og er ekki gott að
hafa þá tekjur til þess? Ég sé ekki
betur.“
Nú fenguð þið ekki þær bætur
sem þið tölduð að ykkur bæri fyrir
Jöklu, þegar tappinn var settur í
Kárahnjúkavirkjun, má þá ekki
segja að þetta séu ansi ríf legar
bætur; að fá heila laxveiðiá uppí
hendurnar, sem þykir nú ekki
ónýtt?
„Jújú, það má alveg segja það.
Bæturnar vildum við í upphafi
en það var hent í Landsvirkj-
un eignarnámsheimild. Og þeir
töluðu aldrei við okkur. Þeim
datt það ekki í hug. Þeir voru af
þeirri stærðargráðu í þjóðfélag-
inu, drengur minn. Þetta er svona
eins og hrokagerði. Landsvirkjun.
Þegar menn eru komnir á visst
stig og hrokinn ræður ríkjum. Það
gilda svo margskonar lög í land-
inu. Stjórnarskrá og mannrétt-
indi gilda ekki nema um suma. Þið
ættuð að vita þetta, en ég býst ekki
við því að þið vitið þetta. Hvaða
aðferð var höfð …Hefði það geng-
ið að fara svona að landeigum og
lóðaeigendum í kringum Reykja-
vík? Ef þeir hefðu átt svolítið af
peningum líka? Þetta er bara
svona.“